Πάπας Λέων ΙΔ΄: «Να μην χάσουμε την ανθρωπιά μας μέσα σε έναν παράδεισο μηχανών»

Δεν τάχθηκε κατά της τεχνολογικής εξέλιξης, αλλά έθεσε στο επίκεντρο τις πιθανές απώλειες που θα μπορούσαν να προκύψουν εάν η ανθρώπινη κρίση, η ανάληψη ευθύνης και οι διαπροσωπικές σχέσεις παραμεριστούν από την ολοένα και μεγαλύτερη αυτοματοποίηση.

Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ επέλεξε την τεχνητή νοημοσύνη και τον κίνδυνο υποχώρησης της ανθρώπινης διάστασης της τεχνολογικής προόδου ως ένα από τα βασικά μηνύματα της πρώτης ημέρας της τετραήμερης επίσκεψής του στη Γαλλία. Μιλώντας στο Μέγαρο των Ηλυσίων, μετά τη συνάντησή του με τον Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποίησε για τον κίνδυνο «να χάσουμε την ανθρωπιά μας μέσα σε έναν παράδεισο μηχανών».

Η παρέμβαση του Πάπα έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη μετατοπίζεται από τις δυνατότητες της τεχνολογίας στις συνέπειες της ταχείας ανάπτυξής της για την εργασία, την κοινωνία και την ανθρώπινη αυτονομία.

Η προειδοποίηση του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το ζήτημα της ρύθμισης της AI και των ορίων της. Η συζήτηση για την AI αφορά πλέον όχι μόνο τα λάθη ή την παραπληροφόρηση των συστημάτων, αλλά και το τι συμβαίνει όταν αυτά αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη δυνατότητα να ενεργούν αυτόνομα.

Στο Παρίσι ο Πάπας συναντήθηκε για περίπου μία ώρα με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος τον υποδέχθηκε στο Ελιζέ μετά την άφιξή του στο αεροδρόμιο Ορλί. Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια Γαλλία όπου η σχέση κράτους και θρησκείας παραμένει αυστηρά οριοθετημένη, ενώ ο Μακρόν δεν θα παραστεί στις λειτουργίες του Πάπα, μεταξύ άλλων και για να μην παραβιαστεί η αρχή του διαχωρισμού κράτους και Εκκλησίας. Ο Γάλλος πρόεδρος έχει βρεθεί πάντως επανειλημμένα στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης για την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη.

Μια επίσκεψη με έντονο συμβολισμό

Το πρόγραμμα του Λέοντα ΙΔ΄ στη Γαλλία συνδυάζει θρησκευτικές εκδηλώσεις, πολιτικές επαφές και αναφορές στην ευρωπαϊκή ιστορία. Μετά την άφιξή του, ο Πάπας αναμενόταν να μεταβεί με το παπικό όχημα στην Παναγία των Παρισίων, ενώ το βράδυ θα συναντούσε περίπου 80.000 νέους στο Stade de France.

Το μεγάλο γεγονός της επίσκεψης θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο, με τη λειτουργία στην Place de la Concorde, όπου αναμένεται να συγκεντρωθούν περισσότεροι από 500.000 άνθρωποι. Η περιοχή γύρω από τη λεωφόρο των Ηλυσίων Πεδίων έχει τεθεί σε αυξημένα μέτρα ασφαλείας, καθώς οι γαλλικές αρχές προετοιμάζονται για την παρουσία μεγάλου πλήθους.

Ο Μακρόν δεν θα βρίσκεται στη λειτουργία. Παρούσα θα είναι η σύζυγός του Μπριζίτ, καθώς και ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί. Στην εκδήλωση αναμένεται επίσης να βρεθούν πρόσωπα που ήδη βρίσκονται στο επίκεντρο της γαλλικής πολιτικής ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, μεταξύ των οποίων η Μαρίν Λεπέν, ο Εντουάρ Φιλίπ, ο Γκαμπριέλ Ατάλ και ο Μπρουνό Ρεταγιό.

Από το Παρίσι στη Λούρδη

Την Κυριακή ο Πάπας θα μεταβεί στη Λούρδη, όπου έχουν δηλώσει συμμετοχή περίπου 150.000 άνθρωποι. Εκεί θα συναντήσει και θύματα σεξουαλικής κακοποίησης από μέλη του καθολικού κλήρου, σε μια κίνηση που εντάσσεται στη διαχείριση μιας από τις πιο δύσκολες υποθέσεις για την Καθολική Εκκλησία στη Γαλλία.

Η επίσκεψη θα ολοκληρωθεί τη Δευτέρα στο Μετς, στη βορειοανατολική Γαλλία, όπου ο Λέων ΙΔ΄ θα αποτίσει φόρο τιμής στον Ρομπέρ Σουμάν, έναν από τους ιδρυτές της ευρωπαϊκής ενοποίησης και ένθερμο καθολικό. Ο Σουμάν βρίσκεται σήμερα στη διαδικασία εξέτασης της υποψηφιότητάς του για αγιοποίηση.

Στο πρόγραμμα του Πάπα περιλαμβάνεται επίσης συνάντηση με μετανάστες στο Παρίσι. Το μήνυμα της επίσκεψης, επομένως, δεν περιορίζεται στις λειτουργίες και στις θρησκευτικές τελετές, αλλά συνδέεται με ζητήματα που αφορούν την ευρωπαϊκή κοινωνία, τη μετανάστευση, την τεχνολογία και την πολιτιστική ταυτότητα.

Η ιδιαίτερη σχέση του Πάπα με τη Γαλλία

Ο Λέων ΙΔ΄ γεννήθηκε στο Σικάγο το 1955 ως Ρόμπερτ Πρέβοστ. Η οικογενειακή του σχέση με τη Γαλλία είναι υπαρκτή: η πατρική του γιαγιά γεννήθηκε στη Χάβρη της Νορμανδίας το 1894, πριν μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Γαλλία έχει μια ιδιαίτερα σύνθετη ιστορική σχέση με την Καθολική Εκκλησία. Για αιώνες υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πολιτικές και θρησκευτικές δυνάμεις της Ευρώπης, ενώ τον 14ο αιώνα η παποσύνη εγκαταστάθηκε για ένα διάστημα στην Αβινιόν. Αργότερα, οι σχέσεις Παρισιού και Ρώμης σημαδεύτηκαν από συγκρούσεις, με αποκορύφωμα και τις παρεμβάσεις του Ναπολέοντα, ο οποίος κράτησε δύο πάπες σε αιχμαλωσία.

Η σημερινή Γαλλία είναι πολύ διαφορετική. Λιγότεροι από τους μισούς πολίτες δηλώνουν καθολικοί, ενώ η τακτική συμμετοχή στη θρησκευτική ζωή έχει μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες. Παράλληλα, όμως, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται ανανεωμένο ενδιαφέρον για θρησκευτικές παραδόσεις. Οι βαπτίσεις ενηλίκων έχουν αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας περίπου τις 10.000 το 2025.

«Υπάρχει ένα κενό όπου υπήρχαν ο Θεός και οι αξίες»

Ο καρδινάλιος Φρανσουά Μπουστίγιο, επίσκοπος της Αζαξιό, περιγράφει αυτή τη μεταβολή ως αναζήτηση νοήματος σε μια κοινωνία που έχει απομακρυνθεί από την οργανωμένη θρησκεία.

Η εικόνα που μεταφέρει είναι μιας Γαλλίας βαθιά εκκοσμικευμένης, αλλά ταυτόχρονα ανοιχτής σε νέες μορφές πνευματικότητας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η παρουσία του Πάπα επιχειρεί να συνδέσει την καθολική παράδοση με σύγχρονα ζητήματα, από τη μετανάστευση μέχρι την τεχνολογία.

Και σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η προειδοποίηση του Λέοντα ΙΔ΄ για την τεχνητή νοημοσύνη. Δεν μίλησε εναντίον της τεχνολογικής προόδου, αλλά έθεσε το ερώτημα για το τι μπορεί να χαθεί εάν η ανθρώπινη κρίση, η ευθύνη και οι σχέσεις υποχωρήσουν μπροστά στην αυξανόμενη αυτοματοποίηση.

Η φράση του για τον «παράδεισο των μηχανών» ήταν, έτσι, κάτι περισσότερο από μια αναφορά στην AI. Ήταν η κεντρική ιδέα της πρώτης ημέρας της επίσκεψής του: η τεχνολογική πρόοδος δεν μπορεί να μετριέται μόνο από το τι μπορούν να κάνουν οι μηχανές, αλλά και από το τι παραμένει ανθρώπινο.

Πηγή: Pagenews.gr