Μπορούν να «σβήσουν» την Κρήτη; Μητσοτάκης στο Reuters: «Κατάφωρα παράνομο» το τουρκολιβυκό

Ο πρωθυπουργός καταγγέλλει απόπειρα τετελεσμένων εις βάρος των ελληνικών νησιών, στέλνει μήνυμα στη Λιβύη για απευθείας διαπραγμάτευση και ζητά ισχυρότερη ευρωπαϊκή ναυτική παρουσία — Από τις έρευνες της Chevron έως τις επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα.

«Αγνοεί παντελώς τη γεωγραφία, την πραγματικότητα ότι υπάρχουν ελληνικά νησιά — φαίνεται να εξαφανίζονται εντελώς από τη σκέψη της Τουρκίας και της Λιβύης».

Με αυτή τη διατύπωση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στο Reuters την ουσία της ελληνικής αντίδρασης στο τουρκολιβυκό μνημόνιο: την απόπειρα χάραξης θαλάσσιων ορίων σαν να μην παρεμβάλλονται ελληνικά νησιά μεταξύ των ακτών των δύο χωρών.

Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε το μνημόνιο «κατάφωρα παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο», καταγγέλλοντας προσπάθεια δημιουργίας «τετελεσμένου γεγονότος» που παρακάμπτει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η συνέντευξη δόθηκε μετά την προεδρία του σε συζήτηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη θαλάσσια ασφάλεια. Και το μήνυμά της ξεπερνούσε την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση: η αυθαίρετη αμφισβήτηση δικαιωμάτων στη θάλασσα αφορά την ασφάλεια των κρατών, των ενεργειακών υποδομών και του διεθνούς εμπορίου.

Η γεωγραφία στο επίκεντρο της ελληνικής απάντησης

Η πρόσφατη έγκριση του μνημονίου του 2019 από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης επανέφερε το ζήτημα στην πρώτη γραμμή της διπλωματικής αντιπαράθεσης.

Η Αθήνα επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι η πολιτική επικύρωση μιας συμφωνίας δεν απαντά στις ενστάσεις για το περιεχόμενό της ούτε ακυρώνει τα δικαιώματα τρίτων χωρών.

Η επιλογή Μητσοτάκη να επιμείνει στη γεωγραφία δίνει στην ελληνική επιχειρηματολογία άμεση, κατανοητή μορφή. Η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος αποτελούν πραγματικό γεωγραφικό και ανθρώπινο δεδομένο της Ανατολικής Μεσογείου.

Το κρίσιμο πολιτικό επιχείρημα είναι ότι οι σχέσεις δύο κρατών δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται για να παρακάμπτονται οι ακτές και τα δικαιώματα ενός τρίτου.

Στην παρέμβασή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ο πρωθυπουργός χρησιμοποίησε και χάρτη για να παρουσιάσει την ελληνική θέση. Έτσι, η συζήτηση μεταφέρθηκε από τις γενικές διακηρύξεις σε μια συγκεκριμένη εικόνα: ποια νησιά βρίσκονται ανάμεσα στην Τουρκία και στη Λιβύη και γιατί η ύπαρξή τους δεν μπορεί να αγνοείται.

Προς Λιβύη: Είμαστε «φυσικοί γείτονες»

Η τοποθέτηση του πρωθυπουργού συνοδεύτηκε από πρόσκληση για διαπραγμάτευση με τη Λιβύη.

Χαρακτηρίζοντας τις δύο χώρες «φυσικούς γείτονες», ο Κυριάκος Μητσοτάκης κάλεσε τη λιβυκή πλευρά να συζητήσει απευθείας με την Αθήνα και να αντιμετωπίσει τις συνομιλίες «πολύ, πολύ σοβαρά».

Η διπλή αυτή προσέγγιση έχει σημασία. Η Ελλάδα απορρίπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ενώ διατηρεί ανοιχτό τον δρόμο μιας συμφωνίας οριοθέτησης με τη Λιβύη.

Η άρνηση αποδοχής ενός τετελεσμένου συνοδεύεται από πρόταση διαλόγου. Αυτό επιτρέπει στην Αθήνα να υποστηρίζει ότι υπερασπίζεται τόσο τα δικαιώματά της όσο και τη δυνατότητα συνεννόησης με τη γειτονική χώρα.

Η καταδίκη του μνημονίου από την Αίγυπτο, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, πέραν της ελληνικής αντίδρασης, προσθέτει περιφερειακό βάρος σε αυτή την προσπάθεια.

Δεν εξαλείφει την αμφισβήτηση. Περιορίζει, όμως, τη δυνατότητα να παρουσιάζεται η υπόθεση ως μια διμερής διαφορά χωρίς ευρύτερη σημασία.

Το μήνυμα για τις έρευνες της Chevron

Ο πρωθυπουργός συνέδεσε την υπεράσπιση των ελληνικών θέσεων με τις ενεργειακές δραστηριότητες ανοιχτά της Κρήτης.

Το Reuters αναφέρει ότι η Ελλάδα έχει παραχωρήσει άδεια σε κοινοπραξία υπό την ηγεσία της Chevron για αναζήτηση φυσικού αερίου στην περιοχή.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαβεβαίωσε:

«Δεν υπάρχει κίνδυνος αυτές οι έρευνες να αμφισβητηθούν με οποιονδήποτε τρόπο».

Η δήλωση αποτελεί σαφές μήνυμα πολιτικής βούλησης και εμπιστοσύνης προς τους επενδυτές. Απευθύνεται ταυτόχρονα σε όσους επιχειρούν να μετατρέψουν τις θαλάσσιες διεκδικήσεις σε μέσο παρεμπόδισης οικονομικών δραστηριοτήτων.

Το πρακτικό βάρος αυτής της θέσης θα κριθεί στην εξέλιξη των ερευνών. Η παρουσία μιας μεγάλης ενεργειακής εταιρείας ενισχύει τη σημασία του έργου, χωρίς να υποκαθιστά τη διπλωματική και επιχειρησιακή ευθύνη της χώρας.

Από την Ανατολική Μεσόγειο στη Μαύρη Θάλασσα

Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στη σκιά της επίθεσης κατά του ελληνόκτητου Contship Jet, το οποίο βυθίστηκε μετά από πλήγματα θαλάσσιων drones ανοιχτά της Βουλγαρίας.

Το πλοίο έφερε σημαία Λιβερίας. Σύμφωνα με το Reuters, και τα 18 μέλη του πληρώματος διασώθηκαν. Η ταυτότητα των δραστών δεν είχε επιβεβαιωθεί.

Το περιστατικό προσέδωσε άμεσο περιεχόμενο στην ελληνική έκκληση για προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας. Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία επηρεάζουν ναυτικούς, μεταφορές, ασφάλιστρα και αλυσίδες εφοδιασμού, πολύ πέρα από την περιοχή όπου εκδηλώνονται.

Ο Μητσοτάκης έθεσε επίσης το ζήτημα των ουκρανικών εξαγωγών:

«Είχαν μια εξαιρετική σοδειά, αλλά τα σιτηρά βρίσκονται τώρα σε σιλό, κινδυνεύοντας να σαπίσουν».

Για τη δυνατότητα ουσιαστικής συνεννόησης με τη Μόσχα, ανέφερε:

«Δυστυχώς, προς το παρόν, η Ρωσία δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται να συμμετάσχει σε μια ουσιαστική συζήτηση».

Η ελληνική πρόταση για θαλάσσια εκεχειρία αποσκοπεί στη διασφάλιση της εμπορικής ναυσιπλοΐας ακόμη και σε περιόδους σύγκρουσης.

«Ασπίδες»: Η Ευρώπη πρέπει να διαθέσει περισσότερα μέσα

Στην Ερυθρά Θάλασσα, ο πρωθυπουργός ζήτησε ενίσχυση της ευρωπαϊκής επιχείρησης «Ασπίδες», που ξεκίνησε το 2024 για την προστασία της ναυσιπλοΐας από τις επιθέσεις των Χούθι.

«Το επιχείρημά μου είναι απλό: η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμφέρον να έχει μια συγκεκριμένη παρουσία με ισχυρά επιχειρησιακά μέσα σε αυτό το μέρος του κόσμου, και χρειαζόμαστε περισσότερες χώρες να συμμετάσχουν στις “Ασπίδες”», δήλωσε.

Ανέφερε ότι η Ελλάδα, η Ιταλία και η Γαλλία έχουν διαθέσει μέσα στην αποστολή, προσθέτοντας ότι αυτό «προφανώς δεν είναι αρκετό».

Η παρέμβαση θέτει ένα δύσκολο ερώτημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση: πόση επιχειρησιακή ευθύνη είναι πρόθυμη να αναλάβει για τις θαλάσσιες διαδρομές από τις οποίες εξαρτάται η οικονομία της;

«Αν θέλουμε πραγματικά να στείλουμε το μήνυμα και στις χώρες του Κόλπου ότι παίρνουμε σοβαρά την ασφάλειά τους, αλλά και ότι προστατεύουμε τις κρίσιμες αρτηρίες και τις θαλάσσιες οδούς που είναι απολύτως απαραίτητες για το ευρωπαϊκό εμπόριο, θα πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να αναπτύξουμε περισσότερα μέσα», υπογράμμισε.

Σταθερή θέση υπέρ της πίεσης στη Ρωσία

Ερωτηθείς για την αμερικανική κίνηση άρσης κυρώσεων στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, ο πρωθυπουργός επανέλαβε την ελληνική υποστήριξη στην οικονομική πίεση κατά της Μόσχας.

«Πιστεύουμε ότι πρέπει να ασκήσουμε οικονομική πίεση και να προκαλέσουμε μεγαλύτερο οικονομικό κόστος στη Ρωσία», ανέφερε, ώστε η συνέχιση του πολέμου να συνοδεύεται από συγκεκριμένες οικονομικές συνέπειες.

Η συνολική παρέμβασή του διαμόρφωσε μια ενιαία πολιτική γραμμή: υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, ανοιχτή πρόσκληση για νόμιμες διευθετήσεις και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή στην προστασία των θαλασσών.

Για την Αθήνα, το τουρκολιβυκό μνημόνιο εντάσσεται έτσι σε μια συζήτηση που ενδιαφέρει πολύ περισσότερες χώρες: αν οι κανόνες μπορούν να παρακάμπτονται για λόγους ισχύος και αν η οικονομική δραστηριότητα μπορεί να γίνεται όμηρος αυθαίρετων διεκδικήσεων.

Η αφετηρία της ελληνικής απάντησης παραμένει η φράση του πρωθυπουργού στο Reuters: «Αγνοεί παντελώς τη γεωγραφία, την πραγματικότητα ότι υπάρχουν ελληνικά νησιά».

Πηγή: pagenews.gr