Ουκρανία: Καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη στην ΕΕ – Τι ακριβώς σημαίνει

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέστησε την Παρασκευή να δοθεί το πολυπόθητο καθεστώς της υποψήφιας για ένταξη στην ΕΕ, τόσο στην Ουκρανία, όσο και στη Μολδαβία, «με την κατανόηση» ότι θα πραγματοποιήσουν μεταρρυθμίσεις για να ενισχύσουν το κράτος δικαίου και να πληρούν τα πρότυπα της ΕΕ σε μια σειρά άλλων τομέων.

Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαιρέτισε μέσω Twitter την απόφαση ως «το 1ο βήμα στην πορεία ένταξης στην ΕΕ που σίγουρα θα φέρει τη Νίκη μας πιο κοντά».

Μετά από επιδοκιμασία από τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ είναι έτοιμοι να υποστηρίξουν τη σύσταση της Επιτροπής για την Ουκρανία και τη Μολδαβία σε μια σύνοδο κορυφής την επόμενη εβδομάδα — αν και μπορεί ακόμα να διαφωνήσουν λίγο για το ποια νήματα θα συνδέσουν.

Για το πόσο μεγάλη υπόθεση είναι το να λάβει μία χώρα το καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη στην ΕΕ, επιχειρεί να αναλύσεις το politico

Τι σημαίνει η ιδιότητα του υποψηφίου μέλους

Είναι ένα πρώτο επίσημο βήμα στο δρόμο προς την ένταξη στην ΕΕ — αλλά αυτός ο δρόμος μπορεί να είναι μακρύς και επίπονος και δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι ένας υποψήφιος θα γίνει τελικά δεκτός στο κλαμπ.

Ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά εάν η ΕΕ πρέπει να χορηγήσει αυτό το καθεστώς σε έναν αιτούντα, η εξουσία να το πράξει ανήκει στις κυβερνήσεις των μελών της ΕΕ, οι οποίες πρέπει να ενεργήσουν ομόφωνα για να δώσουν την έγκρισή τους.

Η ιδιότητα του υποψηφίου δεν σημαίνει επίσης αυτόματη έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων — αυτό συνήθως έρχεται αργότερα και, πάλι, απαιτεί την έγκριση όλων των κρατών μελών της ΕΕ. Οι αξιωματούχοι της Κομισιόν ήταν ξεκάθαροι την Παρασκευή ότι η Ουκρανία και η Μολδαβία θα έπρεπε η καθεμία να κάνει κάποια βαριά δουλειά πριν ξεκινήσουν οι ενταξιακές συνομιλίες.

 Για τις χώρες που φιλοδοξούν να γίνουν μέρος του πιο σημαντικού πολιτικού και οικονομικού κλαμπ της Ευρώπης, το καθεστώς υποψηφιότητας ισοδυναμεί με μια πρώτη σφραγίδα έγκρισης.

Η ονομασία της Ουκρανίας ως υποψήφιας χώρας θα έστελνε επίσης ένα ισχυρό μήνυμα στη Ρωσία — ότι η ΕΕ δεν θα εκφοβιστεί από τη Μόσχα και ότι είναι έτοιμη να υποδεχθεί το Κίεβο ως μέλος.

Ποιοι είναι οι σημερινοί υποψήφιοι για μέλη

Η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο, η Σερβία και η Τουρκία έχουν όλες το καθεστώς των υποψηφίων για ένταξη.

Το Κοσσυφοπέδιο και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη χαρακτηρίζονται ως «δυνητικοί υποψήφιοι».

Η Κομισιόν δήλωσε την Παρασκευή ότι στη Γεωργία θα πρέπει «να δοθεί η προοπτική να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης», αλλά δεν έχει ακόμη χορηγηθεί καθεστώς υποψήφιας χώρας.

Τι συμβαίνει με τους σημερινούς υποψηφίους

Η Τουρκία έλαβε το καθεστώς υποψήφιας χώρας το 1999 και ξεκίνησε τις ενταξιακές συνομιλίες το 2005. Όμως, η προσπάθεια ένταξής της έχει σταματήσει, καθώς ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν γίνεται όλο και πιο αυταρχικός και απομακρύνεται από τη Δύση.

Το Μαυροβούνιο και η Σερβία βρίσκονται σε ενταξιακές διαπραγματεύσεις από το 2012 και το 2014 αντίστοιχα. Κανένα από τα δύο δεν βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωση της διαδικασίας και την ένταξη στην ΕΕ.

Η ΕΕ έδωσε για πρώτη φορά καθεστώς υποψήφιας χώρας στη Βόρεια Μακεδονία (τότε γνωστή ως Δημοκρατία της Μακεδονίας) το 2005 και στην Αλβανία το 2014. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε να ξεκινήσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις και με τις δύο χώρες τον Μάρτιο του 2020, αλλά αυτές οι συνομιλίες δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει, κυρίως λόγω διμερούς διαμάχης μεταξύ της Βουλγαρίας, η οποία εντάχθηκε στην ΕΕ το 2007, και της Βόρειας Μακεδονίας.

Πώς λειτουργεί η ενταξιακή διαδικασία

Τα επίδοξα μέλη ξεκινούν συνομιλίες που διαρκούν χρόνια. Οι υποψήφιοι πρέπει να υιοθετήσουν δημοκρατικούς κανόνες και να αναλάβουν μεταρρυθμίσεις για να πληρούν τους κανόνες, τους κανονισμούς και τα πρότυπα της ΕΕ σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, συμπεριλαμβανομένης της οικονομίας και του κράτους δικαίου.

Οι διαπραγματεύσεις ομαδοποιούνται σε «κεφάλαια» για διαφορετικούς τομείς πολιτικής και ένας υποψήφιος μπορεί να ολοκληρώσει ένα κεφάλαιο μόνο όταν όλα τα μέλη της ΕΕ συμφωνήσουν ότι έχει σημειώσει τα απαραίτητα πλαίσια.

Όταν μια χώρα θεωρείται ότι έχει κλείσει όλα τα κεφάλαια, για άλλη μια φορά όλες οι κυβερνήσεις της ΕΕ πρέπει να υπογράψουν για να γίνει τελικά δεκτή αυτή η χώρα ως μέλος της ΕΕ.

Απλό ή όχι

Όχι πραγματικά. Υπάρχει πολλή πολιτική που εμπλέκεται.

Ορισμένες χώρες της ΕΕ έχουν γίνει βαθιά σκεπτικιστές σχετικά με τη διεύρυνση και έχουν αναζητήσει τρόπους για να επιβραδύνουν τυχόν κινήσεις για την προσθήκη νέων μελών.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη υποστήριξαν ότι ορισμένες νεότερες χώρες της ΕΕ που πληρούσαν όλα τα κριτήρια στα χαρτιά δεν τα ανταποκρίθηκαν στην πράξη μετά την αποδοχή τους. Τουλάχιστον ιδιωτικά, ορισμένοι αξιωματούχοι έχουν αμφισβητήσει εάν χώρες όπως τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων θα πληρούν ποτέ πραγματικά τις προϋποθέσεις για να ενταχθούν.

Επέμειναν επίσης ότι η ΕΕ δεν μπορεί να σκεφτεί σοβαρά την προσθήκη περισσότερων χωρών έως ότου αναθεωρήσει τη δική της δυσκίνητη λήψη αποφάσεων, που ήδη τρίζει κάτω από το βάρος των 27 κρατών μελών.

Τα τελευταία χρόνια, τέτοιοι σκεπτικιστές είναι οι: Ολλανδία, Δανία και Γαλλία — αλλά δεν είναι οι μόνες.

Άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, της Ιταλίας και των μελών της Κεντρικής Ευρώπης, υποστήριξαν ότι η διεύρυνση είναι μια γεωπολιτική επιταγή. Σημειώνουν ότι ενθαρρύνει τα επίδοξα μέλη στη γειτονιά της ΕΕ να γίνουν πιο δημοκρατικά. Ο αποκλεισμός αυτών των χωρών από την ένταξη, λένε, κινδυνεύει να επεκτείνει την επιρροή αντίπαλων δυνάμεων όπως η Ρωσία.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να γίνεις μέλος της ΕΕ

Όλα εξαρτώνται από το πόσο γρήγορα ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις και πόσο ομαλά εξελίσσονται. Αυτό, με τη σειρά του, εξαρτάται τόσο από το επίδοξο μέλος, όσο και από τις κυβερνήσεις της ίδιας της ΕΕ.

Μεταξύ των χωρών που εντάχθηκαν ταχύτερα στην ΕΕ ήταν η Σουηδία και η Φινλανδία. Χρειάστηκαν περίπου τρία χρόνια από την υποβολή των αιτήσεών τους μέχρι να γίνουν μέλη του μπλοκ.

Ορισμένα από τα νεότερα μέλη της ΕΕ χρειάστηκαν πολύ περισσότερο χρόνο για να περάσουν τη διαδικασία — περισσότερα από 10 χρόνια το καθένα για τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Κροατία.

Τι γίνεται με την Ουκρανία και τη Μολδαβία

Η ΕΕ δεν χορήγησε ποτέ το καθεστώς υποψήφιας χώρας σε μια χώρα εν μέσω πολέμου πλήρους κλίμακας και πολλοί αξιωματούχοι λένε ότι δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε ότι η προσπάθεια ένταξης της Ουκρανίας θα προχωρήσει έως ότου αποκατασταθεί η ειρήνη στη χώρα.

Τούτου λεχθέντος, η χώρα εργαζόταν επιθετικά για να υιοθετήσει τους νόμους και τα πρότυπα της ΕΕ, συλλογικά γνωστά ως κεκτημένο , για περίπου οκτώ χρόνια, από τότε που υπέγραψε μια συμφωνία πολιτικής σύνδεσης και μια βαθιά και συνολική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τις Βρυξέλλες.

Αξιωματούχοι της ΕΕ δήλωσαν ότι η Ουκρανία έχει ήδη υιοθετήσει το 70% του κεκτημένου. Η Μολδαβία μπορεί να έχει λίγο περισσότερη δουλειά να κάνει και αντιμετωπίζει την πρόσθετη επιπλοκή της αποσχισθείσας περιοχής της Υπερδνειστερίας, που ελέγχεται από αυτονομιστές που υποστηρίζονται από τη Ρωσία. Όπως δεν υπάρχει τρόπος να προβλεφθεί πότε ή πώς θα τελειώσει ο πόλεμος, φαίνεται αδύνατο να προβλεφθεί πόσο χρόνο θα χρειαστεί η Ουκρανία και η Μολδαβία για να γίνουν μέλη της ΕΕ.

Στον παρακάτω πίνακα βλέπετε πόσο χρόνο χρειάστηκε η κάθε χώρα ώστε να γίνει πλήρες μέλος της ΕΕ