Τελειώνουν τα λιπάσματα: Έρχεται σοκ στα τρόφιμα και πίεση για γενετικά τροποποιημένα

Η κρίση στη Μέση Ανατολή χτυπά την παγκόσμια γεωργία, εκτοξεύει το κόστος παραγωγής και ανοίγει επικίνδυνες συζητήσεις για χαλάρωση των ευρωπαϊκών κανόνων στα τρόφιμα

Η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή δεν απειλεί πλέον μόνο την ενέργεια και τις θαλάσσιες μεταφορές. Το νέο μεγάλο μέτωπο είναι η παγκόσμια παραγωγή τροφίμων.

Η εκρηκτική άνοδος στις τιμές των λιπασμάτων, οι ελλείψεις πρώτων υλών και η αποσταθεροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί να μεταφερθεί απευθείας στα ράφια των σούπερ μάρκετ και στα πιάτα εκατομμυρίων καταναλωτών.

Πίσω από την κρίση διαμορφώνεται ήδη μία δεύτερη, περισσότερο αθόρυβη αλλά εξαιρετικά κρίσιμη σύγκρουση: η πίεση για αλλαγή των κανόνων σε σχέση με τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα και τις αγροτικές εισροές στην Ευρώπη.

Τα Στενά του Ορμούζ στραγγαλίζουν το 35% της παγκόσμιας αγοράς

Η μερική παράλυση των Στενών του Ορμούζ προκαλεί σοβαρό πλήγμα στις εξαγωγές ουρίας και αζωτούχων λιπασμάτων από τις χώρες του Κόλπου, οι οποίες καλύπτουν περίπου το 35% της παγκόσμιας προσφοράς.

Το πρόβλημα όμως δεν σταματά εκεί.

Το φυσικό αέριο — βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή λιπασμάτων — έχει ακριβύνει δραματικά λόγω της πολεμικής έντασης στην περιοχή, αυξάνοντας ταυτόχρονα και το κόστος παραγωγής.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο μετά τη διακοπή λειτουργίας μεγάλων παραγωγικών μονάδων στο Κατάρ, έπειτα από προβλήματα στην παροχή φυσικού αερίου που συνδέονται με τις περιφερειακές συγκρούσεις.

Το αποτέλεσμα είναι διπλό σοκ:

• μειωμένη διαθεσιμότητα λιπασμάτων,
• και ταυτόχρονα εκρηκτική αύξηση τιμών.

Η Κίνα κλείνει τις στρόφιγγες και παγώνει την αγορά

Την ίδια στιγμή, η Κίνα περιορίζει τις εξαγωγές βασικών μειγμάτων λιπασμάτων προκειμένου να προστατεύσει την εγχώρια αγορά της.

Η απόφαση αυτή αφαιρεί ακόμη περισσότερες ποσότητες από τη διεθνή αγορά σε μία περίοδο ήδη οριακής προσφοράς.

Έτσι, η παγκόσμια αγορά δέχεται πίεση από τρία διαφορετικά μέτωπα ταυτόχρονα:

• προβλήματα μεταφοράς,
• περιορισμό παραγωγής,
• και εθνικούς περιορισμούς εξαγωγών.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι η αλληλεπίδραση αυτών των παραγόντων μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις που θα διαρκέσουν πολύ πέρα από τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Η ουρία εκτινάχθηκε κατά 51% μέσα σε λίγες εβδομάδες

Οι τιμές της ουρίας κινούνται ήδη σε επίπεδα συναγερμού.

Σύμφωνα με στοιχεία της Trading Economics, η τιμή της ουρίας αυξήθηκε από 465,5 δολάρια ανά τόνο στα 599 δολάρια μέσα σε λίγες εβδομάδες — άνοδος που ξεπερνά το 51%.

Η αύξηση αυτή μεταφέρεται πλέον άμεσα:

• στο κόστος καλλιέργειας,
• στις τιμές ζωοτροφών,
• στη μεταποίηση τροφίμων,
• και τελικά στον πληθωρισμό τροφίμων παγκοσμίως.

Οι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με μία πρωτοφανή συμπίεση:

ακριβότερα καύσιμα, ακριβότερα λιπάσματα, ακριβότερες μεταφορές και περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Σε πολλές περιπτώσεις, παραγωγοί μειώνουν ήδη τη χρήση λιπασμάτων για να περιορίσουν το κόστος — εξέλιξη που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερες αποδόσεις στις επόμενες σοδειές.

Η Ελλάδα ανάμεσα στους πιο ευάλωτους κρίκους

Για την Ελλάδα, η κρίση αποκτά ιδιαίτερα ανησυχητικές διαστάσεις.

Ο πρωτογενής τομέας αντιμετωπίζει ήδη υψηλό ενεργειακό κόστος, μικρό μέγεθος εκμεταλλεύσεων, περιορισμένη χρηματοδότηση και χαμηλή ανθεκτικότητα απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις.

Η πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις είχε ήδη προειδοποιήσει για τις δομικές αδυναμίες της ελληνικής γεωργίας, καταγράφοντας ως βασικές «πληγές» το αυξημένο κόστος παραγωγής και την αδυναμία απορρόφησης διεθνών σοκ.

Τώρα, το νέο κύμα ακρίβειας απειλεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο:

• τις αγροτικές επιχειρήσεις,
• τους συνεταιρισμούς,
• αλλά και τη μεταποίηση τροφίμων.

Στο βάθος… γενετικά τροποποιημένα

Η μεγαλύτερη όμως γεωπολιτική προέκταση της κρίσης ίσως βρίσκεται αλλού.

Καθώς οι ελλείψεις εντείνονται και οι κυβερνήσεις πιέζονται από την άνοδο των τιμών τροφίμων, αυξάνονται οι πιθανότητες να ανοίξει εκ νέου η συζήτηση για χαλάρωση περιορισμών σε γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες και αγροτικές τεχνολογίες.

Στην Ευρώπη, όπου οι κανονισμοί παραμένουν εξαιρετικά αυστηροί, οι πιέσεις από διεθνείς αγορές και εμπορικούς εταίρους ενδέχεται να ενταθούν εφόσον η επισιτιστική κρίση βαθύνει.

Διπλωματικοί και εμπορικοί κύκλοι εκτιμούν ότι σε συνθήκες παρατεταμένης κρίσης, οι μέχρι σήμερα ισχυρές αντιστάσεις απέναντι στα γενετικά τροποποιημένα ενδέχεται να υποχωρήσουν μπροστά στον φόβο κοινωνικών αναταραχών και επισιτιστικών ελλείψεων.

Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο την αγροτική πολιτική.

Αφορά το ποιος θα ελέγχει την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων τα επόμενα χρόνια.

Η νέα κρίση μπορεί να γίνει κοινωνική και πολιτική

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η κρίση στα λιπάσματα δεν αποτελεί ένα απλό εμπορικό επεισόδιο.

Πρόκειται για έναν μηχανισμό μετάδοσης γεωπολιτικού κινδύνου στην πραγματική οικονομία και τελικά στην κοινωνική σταθερότητα.

Όσο αυξάνεται το κόστος παραγωγής τροφίμων, τόσο εντείνονται:

• οι πληθωριστικές πιέσεις,
• οι κοινωνικές ανισότητες,
• οι δημοσιονομικές πιέσεις στις κυβερνήσεις,
• και ο κίνδυνος πολιτικής αποσταθεροποίησης.

Η Μέση Ανατολή δεν επηρεάζει πλέον μόνο το πετρέλαιο.

Επηρεάζει άμεσα το ψωμί, τη γεωργία, την τροφική αλυσίδα και τελικά την ίδια την πολιτική ισορροπία πολλών χωρών.

Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της νέας παγκόσμιας κρίσης.

Πηγή: pagenews.gr