Η Κρίση στη Μέση Ανατολή Απειλεί την Παγκόσμια Αγορά Λιπασμάτων

Η ΕΕ και οι χώρες της G7 κινητοποιούνται απέναντι στον κίνδυνο νέας εκτίναξης των τιμών λιπασμάτων, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις απειλούν την αγροτική παραγωγή, την επισιτιστική ασφάλεια και το κόστος τροφίμων παγκοσμίως.

Η νέα ενεργειακή κρίση περνά στα χωράφια

Ενώ οι αγορές παρακολουθούν τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή κυρίως μέσα από τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στρέφουν πλέον την προσοχή τους σε έναν λιγότερο ορατό αλλά εξίσου κρίσιμο τομέα: τα λιπάσματα.

Ο Επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Χάνσεν, συμμετείχε σε έκτακτη σύνοδο των υπουργών Γεωργίας της G7 με αντικείμενο τις επιπτώσεις των αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων στις αγροτικές αγορές και ειδικότερα στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα λιπασμάτων.

Το μήνυμα ήταν σαφές: η επόμενη μεγάλη αναταραχή στην παγκόσμια οικονομία μπορεί να ξεκινήσει από το κόστος παραγωγής τροφίμων.

Γιατί τα λιπάσματα βρίσκονται στο επίκεντρο

Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων εξαρτάται άμεσα από το φυσικό αέριο, το οποίο αποτελεί βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή αμμωνίας.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε σοβαρή αναταραχή στις ενεργειακές αγορές μεταφέρεται σχεδόν αυτόματα:

• στο κόστος λιπασμάτων,
• στο κόστος παραγωγής τροφίμων,
• στις τιμές καταναλωτή,
• και τελικά στον πληθωρισμό.

Οι ειδικοί του Food and Agriculture Organization, του Agricultural Market Information System και του Organisation for Economic Co-operation and Development προειδοποίησαν ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να προκαλέσει νέα περίοδο αστάθειας στις αγορές λιπασμάτων, καυσίμων και αγροτικών εισροών.

Ο φόβος μιας νέας επισιτιστικής κρίσης

Οι Βρυξέλλες ανησυχούν ότι η άνοδος των τιμών δεν θα πλήξει μόνο τους Ευρωπαίους αγρότες.

Χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές τροφίμων και λιπασμάτων είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε:

• ελλείψεις προϊόντων,
• αυξημένο κόστος παραγωγής,
• κοινωνικές πιέσεις,
• πληθωριστικές κρίσεις.

Η εμπειρία της περιόδου 2022–2023, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έδειξε πόσο γρήγορα οι διαταραχές στις αγορές λιπασμάτων μπορούν να μετατραπούν σε παγκόσμιο πρόβλημα επισιτιστικής ασφάλειας.

Το ευρωπαϊκό σχέδιο για την ασφάλεια εφοδιασμού

Η σύνοδος της G7 πραγματοποιήθηκε λίγες εβδομάδες μετά την παρουσίαση του νέου ευρωπαϊκού Σχεδίου Δράσης για τα Λιπάσματα, το οποίο αποσκοπεί:

• στη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές,
• στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής,
• στη σταθεροποίηση του κόστους για τους αγρότες,
• και στην ανάπτυξη βιολογικών και χαμηλών εκπομπών εναλλακτικών λύσεων.

Το σχέδιο περιλαμβάνει οικονομική στήριξη, εργαλεία ρευστότητας για αγρότες και κίνητρα για πιο αποδοτική χρήση θρεπτικών στοιχείων στη γεωργία.

Η γεωπολιτική διάσταση των λιπασμάτων

Πίσω από τη συζήτηση για τη γεωργία κρύβεται μια ευρύτερη στρατηγική πραγματικότητα.

Τα λιπάσματα έχουν μετατραπεί σε γεωπολιτικό αγαθό.

Η Ευρώπη επιδιώκει:

• να μειώσει την εξάρτησή της από ασταθείς περιοχές,
• να διαφοροποιήσει τις αλυσίδες εφοδιασμού,
• να περιορίσει την έκθεση σε εξωτερικούς ενεργειακούς κραδασμούς,
• και να διατηρήσει ανοικτό το παγκόσμιο εμπόριο λιπασμάτων.

Ο Hansen κάλεσε τις χώρες της G7 να αποφύγουν αδικαιολόγητους περιορισμούς στις εξαγωγές λιπασμάτων, προειδοποιώντας ότι τέτοιες κινήσεις θα επιδείνωναν τη μεταβλητότητα των τιμών και την παγκόσμια επισιτιστική ανασφάλεια.

Από το φυσικό αέριο στο ψωμί

Η σημερινή κρίση αναδεικνύει μια συχνά παραγνωρισμένη πραγματικότητα:Η ασφάλεια τροφίμων ξεκινά πολύ πριν τη συγκομιδή.

Ξεκινά από την ενέργεια, τα λιπάσματα, τις μεταφορές και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Όταν αυτές οι αλυσίδες διαταράσσονται, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στους αγρότες. Επηρεάζουν το κόστος ζωής, τον πληθωρισμό και τη σταθερότητα ολόκληρων οικονομιών.

Η έκτακτη σύνοδος της G7 δείχνει ότι οι κυβερνήσεις δεν βλέπουν πλέον τα λιπάσματα ως ένα απλό αγροτικό προϊόν αλλά ως κρίσιμη στρατηγική υποδομή.

Καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να προκαλεί αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας, η μάχη για τη σταθερότητα των τιμών τροφίμων ίσως κριθεί όχι μόνο στα πετρελαϊκά κοιτάσματα και τις θαλάσσιες οδούς, αλλά και στην παγκόσμια αγορά λιπασμάτων.

Η νέα εξίσωση είναι απλή: ενέργεια, λιπάσματα και τρόφιμα αποτελούν πλέον τρεις πλευρές του ίδιου γεωπολιτικού τριγώνου. 

Πηγή: pagenews.gr