Τσάφος για πυρηνική ενέργεια: Πρώτα θεσμοί και τεχνογνωσία, μετά οι αντιδραστήρες

Η Ελλάδα δεν βρίσκεται ακόμη στο στάδιο λήψης αποφάσεων για πυρηνικές μονάδες, αλλά στη φάση διερεύνησης μιας μακροχρόνιας ενεργειακής επιλογής που απαιτεί γνώση, εξειδικευμένο προσωπικό, κοινωνική συναίνεση και ισχυρό θεσμικό πλαίσιο.

Η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα ανοίγει πλέον με πιο οργανωμένο τρόπο, χωρίς όμως να σημαίνει ότι η χώρα βρίσκεται κοντά σε απόφαση για την κατασκευή πυρηνικών μονάδων. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκου Τσάφου, κατά τη διάρκεια ημερίδας για την πυρηνική ενέργεια, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι της ακαδημαϊκής κοινότητας, νομικοί, ερευνητικοί φορείς και ρυθμιστικές αρχές.

Ο κ. Τσάφος υπογράμμισε ότι πριν από οποιαδήποτε συζήτηση για αντιδραστήρες, η Ελλάδα πρέπει να χτίσει θεσμούς, τεχνογνωσία, επιστημονική επάρκεια και κοινωνική εμπιστοσύνη. Όπως ανέφερε, η χώρα βρίσκεται σε φάση διερεύνησης όλων των διαθέσιμων ενεργειακών επιλογών και όχι σε φάση λήψης απόφασης για πυρηνικό πρόγραμμα.

Πρώτα η γνώση, μετά οι αποφάσεις

Σύμφωνα με τον υφυπουργό, η ανάπτυξη ενός πυρηνικού προγράμματος δεν είναι βραχυπρόθεσμη επιλογή. Από το στάδιο της θεσμικής και τεχνικής προετοιμασίας έως την πιθανή λειτουργία μιας πρώτης μονάδας μπορεί να απαιτηθούν από 10 έως 20 χρόνια ή και περισσότερο.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ετοιμάζεται να κάνει τα πρώτα βήματα διερεύνησης, αξιοποιώντας το θεσμικό μοντέλο της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας και προσαρμόζοντάς το στην ελληνική πραγματικότητα.

Ο στόχος της πρώτης φάσης δεν είναι να αποφασιστεί άμεσα αν θα κατασκευαστεί πυρηνικός σταθμός, αλλά να εξεταστούν όλες οι κρίσιμες παράμετροι και να απαντηθεί το βασικό ερώτημα: αν η Ελλάδα θέλει και μπορεί να αξιολογήσει σοβαρά την πυρηνική ενέργεια ως μελλοντική επιλογή.

Το ενεργειακό σύστημα και το πρόβλημα της αξιοπιστίας

Ο Νίκος Τσάφος εξήγησε ότι η βασική απάντηση της χώρας στις προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης παραμένει η αποθήκευση ενέργειας μέσω μπαταριών και αντλησιοταμιευτικών έργων, καθώς και η ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων.

Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του πώς θα διατηρηθεί ένα αξιόπιστο ενεργειακό σύστημα με το χαμηλότερο δυνατό κόστος, ειδικά τις περιόδους κατά τις οποίες η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές δεν επαρκεί.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η διεθνής επιστροφή του ενδιαφέροντος για την πυρηνική ενέργεια, τόσο σε συμβατικούς αντιδραστήρες όσο και σε νέες τεχνολογίες, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, γνωστοί ως SMRs.

Μια δύσκολη τεχνολογία με μεγάλες απαιτήσεις

Ο υφυπουργός αναγνώρισε ότι η πυρηνική ενέργεια παραμένει μια δύσκολη τεχνολογία, καθώς διεθνώς πολλά έργα αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, δεν πρόκειται για μια τεχνολογία που μπορεί κάποιος να παραγγείλει γνωρίζοντας με βεβαιότητα πότε θα παραδοθεί και ποιο θα είναι το τελικό κόστος.

Παρά τις δυσκολίες, ο ίδιος υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει να ωριμάσουν πλήρως οι συνθήκες για να ξεκινήσει τότε να αποκτά γνώση. Αντίθετα, πρέπει από σήμερα να παρακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις, να κατανοεί τις διαθέσιμες επιλογές και να δημιουργεί τις απαραίτητες ικανότητες αξιολόγησης.

Η ανάγκη για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό

Κεντρικό σημείο της συζήτησης ήταν η ανάγκη ανάπτυξης εγχώριας τεχνογνωσίας και εξειδικευμένου προσωπικού.

Ο κ. Τσάφος τόνισε ότι η χώρα χρειάζεται επιστήμονες, μηχανικούς, τεχνικούς και ειδικούς που θα μπορούν να παρακολουθούν τις διεθνείς εξελίξεις και να αξιολογούν υπεύθυνα τις νέες τεχνολογίες.

Η ανάγκη αυτή υπάρχει ανεξάρτητα από το αν η Ελλάδα αποφασίσει τελικά να αναπτύξει πυρηνικό πρόγραμμα. Ακόμη και μόνο για να μπορεί να συμμετέχει ισότιμα στη διεθνή συζήτηση, η χώρα πρέπει να διαθέτει γνώση και θεσμική ετοιμότητα.

Ο ρόλος του Δημόκριτου

Στην ημερίδα παρενέβη και ο διευθυντής του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, Βαγγέλης Καρκαλέτσης, ο οποίος υπενθύμισε ότι η Ελλάδα δεν ξεκινά από μηδενική βάση.

Ο Δημόκριτος δημιουργήθηκε με στόχο την ανάπτυξη εθνικής ικανότητας στην πυρηνική έρευνα, στις εφαρμογές της πυρηνικής φυσικής και στην αξιοποίηση της ατομικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς.

Στις 31 Ιουλίου 1961 τέθηκε σε λειτουργία ο πρώτος και μοναδικός ερευνητικός πυρηνικός αντιδραστήρας της χώρας. Παρότι ο αντιδραστήρας δεν λειτουργεί πλέον, στη χώρα παραμένει σημαντικό επιστημονικό υπόβαθρο, τόσο στον Δημόκριτο όσο και σε πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα.

Ο κ. Καρκαλέτσης προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η πολυετής απουσία ενεργής πυρηνικής υποδομής έχει οδηγήσει σε σταδιακή αποδυνάμωση του εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.

Οι τρεις φάσεις ενός πυρηνικού προγράμματος

Η Αναστασία Μακρή, partner της Ζέπος & Γιαννόπουλος, παρουσίασε το θεσμικό και ρυθμιστικό σκέλος μιας πιθανής πυρηνικής επιλογής.

Όπως εξήγησε, οι οδηγίες του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας προβλέπουν συγκεκριμένα στάδια για κάθε χώρα που εξετάζει την ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος.

Η πρώτη φάση αφορά την αξιολόγηση της αναγκαιότητας της πυρηνικής ενέργειας, τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας, τις εναλλακτικές επιλογές ηλεκτροπαραγωγής και τον πιθανό ρόλο της πυρηνικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα.

Η δεύτερη φάση αφορά τη δημιουργία του θεσμικού οικοδομήματος, δηλαδή το νομοθετικό πλαίσιο, τους μηχανισμούς αδειοδότησης, την εποπτεία, την πυρηνική ασφάλεια και την εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού.

Μόνο μετά από αυτά μπορεί να ακολουθήσει η τρίτη φάση, δηλαδή η κατασκευή και λειτουργία μιας πυρηνικής εγκατάστασης.

Πολιτική και κοινωνική συναίνεση

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ανάγκη κοινωνικής αποδοχής. Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι ένα απλό τεχνικό έργο, αλλά μια μακροχρόνια εθνική επιλογή που απαιτεί εμπιστοσύνη, διαφάνεια και πολιτική συνέχεια.

Ο κ. Τσάφος σημείωσε ότι η δημόσια συζήτηση αρχίζει να μετακινείται από την ιδεολογική αντιπαράθεση σε έναν πιο ώριμο διάλογο, βασισμένο σε δεδομένα, τεχνικές αξιολογήσεις και πραγματικές ανάγκες του ενεργειακού συστήματος.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται η διαμόρφωση ενός πρώτου road map για την πυρηνική τεχνολογία στην Ελλάδα, αν και ο πολιτικός χρόνος και οι προεκλογικές συνθήκες ενδέχεται να επηρεάσουν τον σχεδιασμό.

Το βασικό συμπέρασμα της ημερίδας είναι σαφές: η πυρηνική ενέργεια δεν αποτελεί άμεση απόφαση για την Ελλάδα, αλλά επιλογή που απαιτεί μακρά προετοιμασία, θεσμική σοβαρότητα, επιστημονική γνώση και κοινωνική εμπιστοσύνη.

Πηγή: Pagenews.gr