Η παγίδα της συνεχούς ανατροπής: Γιατί Βρετανία και Αμερική αλλάζουν ηγέτες χωρίς να αλλάζουν πορεία

POLITICO : Σε Λονδίνο και Ουάσιγκτον, η πολιτική έχει γίνει ένα σύστημα διαρκούς αντικατάστασης ηγετών — αλλά χωρίς καμία ουσιαστική αποκατάσταση των βαθύτερων κρίσεων.

ΔΥΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΕΣ, ΙΔΙΑ ΚΟΥΡΑΣΗ

Δύο από τις πιο εμβληματικές δημοκρατίες της Δύσης φαίνεται να κινούνται στον ίδιο πολιτικό ρυθμό: ηγεσίες που ανεβαίνουν γρήγορα, φθείρονται ακόμη γρηγορότερα και αντικαθίστανται χωρίς να λύνεται τίποτα.

Ο Στάρμερ στη Βρετανία και ο Τραμπ στις ΗΠΑ δεν έχουν σχεδόν τίποτα κοινό πολιτικά. Όμως μαζί αποτυπώνουν κάτι πιο βαθύ: την ψευδαίσθηση ότι η αλλαγή προσώπου ισοδυναμεί με αλλαγή συστήματος.

Στο Westminster μιλούν για εσωκομματικές ανατροπές. Στην Ουάσιγκτον για εκλογικές εκκαθαρίσεις και πολιτικές “εκδικήσεις”. Το λεξιλόγιο διαφέρει — το αποτέλεσμα όχι: διαρκής πολιτική αστάθεια χωρίς επίλυση κρίσεων.

ΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ RESTART, ΟΧΙ UPDATE

Τα τελευταία δέκα χρόνια:

• Η Βρετανία έχει αλλάξει πέντε πρωθυπουργούς
• Οι ΗΠΑ οδεύουν προς διαδοχικές μονοθητείες προέδρων
• Κάθε εκλογή φέρνει ανατροπή ισορροπιών στο Κογκρέσο
• Η πολιτική σταθερότητα έχει γίνει εξαίρεση, όχι κανόνας

Αυτό που κάποτε θεωρούνταν δημοκρατική “κανονικότητα”, σήμερα μοιάζει με: μόνιμη λειτουργία κρίσης.

Κάθε εκλογή παρουσιάζεται ως “ιστορική στιγμή διόρθωσης”. Κάθε αλλαγή κυβέρνησης ως “καθαρτήριο”. Αλλά τα ίδια προβλήματα επιστρέφουν:

• χαμηλή ανάπτυξη
• στεγαστική κρίση
• κοινωνική ανισότητα
• μετανάστευση και ταυτότητα
• βαθιά διάβρωση εμπιστοσύνης στους θεσμούς

 Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ALGORITHM POLITICS

Η μεγάλη αλλαγή δεν είναι μόνο πολιτική — είναι τεχνολογική.

Η πολιτική πλέον δεν διαμορφώνεται κυρίως:

• στα κοινοβούλια
• ούτε στα κόμματα αλλά στα:
• social media
• αλγοριθμικές ροές πληροφορίας
• κύκλους ψηφιακής οργής

Όπως λέγεται χαρακτηριστικά: «Το πρόβλημα είναι ο αλγόριθμος».

Το αποτέλεσμα είναι ένας νέος μηχανισμός:

• η μετριοπάθεια “δεν πουλάει”
• η πόλωση ανταμείβεται
• η οργή γίνεται πολιτικό καύσιμο
• η σύνθεση απόψεων εξαφανίζεται

Οι ηγέτες δεν κρίνονται πια από αποτελέσματα, αλλά από συναισθηματική ένταση ανά στιγμή.

ΒΡΕΤΑΝΙΑ: ΜΕΤΑ-BREXIT ΚΟΠΩΣΗ ΧΩΡΙΣ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ

Το Brexit υποτίθεται ότι θα έφερνε “εθνική αναγέννηση”.

Αντί γι’ αυτό έφερε:

• μακροχρόνια οικονομική στασιμότητα
• πολιτική διάσπαση
• πολιτισμικό ρήγμα γύρω από μετανάστευση και ταυτότητα

Το πιο χαρακτηριστικό όμως δεν είναι η αποτυχία του Brexit — αλλά το ότι καμία πολιτική δύναμη δεν μπορεί να επαναφέρει εμπιστοσύνη.

Κάθε νέα κυβέρνηση απλώς κληρονομεί την προηγούμενη κρίση, με χειρότερους όρους.

ΗΠΑ: Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΩΣ ΜΟΝΙΜΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΦΥΛΩΝ

Στις ΗΠΑ, το πρόβλημα έχει διαφορετική μορφή αλλά ίδια ουσία.

Το δικομματικό σύστημα δεν παράγει σταθερές κυβερνήσεις — παράγει:

• συνεχές “εναντίον”
• εκλογές ως referendum μίσους
• ταχεία ανατροπή πολιτικών κάθε 2–4 χρόνια

Ο Trump λειτουργεί ως καταλύτης:

• ενώνει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα γύρω από το πρόσωπό του
• ενώνει τους Δημοκρατικούς γύρω από την αντίθεσή του

Αλλά ταυτόχρονα παγιώνει κάτι βαθύτερο: την πολιτική ως ταυτότητα, όχι ως πρόγραμμα.

ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ: Η ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΜΟΝΗΣ

Και στις δύο χώρες, το κοινό μοτίβο είναι καθαρό:

Οι πολίτες περιμένουν:

• γρήγορη οικονομική βελτίωση
• άμεση αποκατάσταση εμπιστοσύνης
• ξεκάθαρες λύσεις σε πολύπλοκα προβλήματα

Όταν αυτό δεν συμβαίνει:

• δεν αυξάνεται η υπομονή
• αυξάνεται η τιμωρία

Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος:

1. εκλογή “αλλαγής”
2. αποτυχία γρήγορων αποτελεσμάτων
3. κατάρρευση εμπιστοσύνης
4. νέα εκλογική “αλλαγή”
5. επανάληψη του ίδιου μοτίβου

ΓΙΑΤΙ Η “ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΗΓΕΤΩΝ” ΔΕΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΠΛΕΟΝ

Η βασική παρεξήγηση είναι ότι:

• το πρόβλημα θεωρείται προσωπικό (οι ηγέτες)
• ενώ είναι δομικό (το σύστημα)

Οι σημερινοί ηγέτες:

• παραλαμβάνουν κρίσεις που δεν δημιούργησαν
• λειτουργούν σε υπερ-ταχείς εκλογικούς κύκλους
• υπόκεινται σε ψηφιακή υπερέκθεση και πόλωση
• δεν έχουν χρόνο πολιτικής ωρίμανσης

Άρα η αντικατάσταση τους δεν λύνει τίποτα. Απλώς επανεκκινεί τον κύκλο.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1970 — ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ

Υπάρχουν ομοιότητες με τη δεκαετία του 1970:

• πληθωριστική πίεση
• κοινωνική δυσαρέσκεια
• θεσμική κρίση εμπιστοσύνης
• πολιτική αστάθεια

Τότε όμως υπήρξε κάτι κρίσιμο: ένα νέο μεταπολεμικό “consensus” που ανασυγκρότησε τα συστήματα.

Σήμερα αυτό δεν υπάρχει.

Αντίθετα έχουμε:

• μόνιμη πόλωση
• fragment media περιβάλλον
• ταυτότητα ως πολιτική βάση
• συνεχή εξωτερικά σοκ

Η ΚΡΙΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΙΟΣ ΚΥΒΕΡΝΑ, ΑΛΛΑ ΠΩΣ ΚΥΒΕΡΝΙΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΧΩΡΕΣ

Η Βρετανία και οι ΗΠΑ δεν έχουν απλώς πρόβλημα ηγετών.

Έχουν πρόβλημα κυβερνησιμότητας σε ψηφιακή εποχή υπερ-πόλωσης.

Η συνεχής “αλλαγή φρουράς”:

• φαίνεται δημοκρατική
• αλλά παράγει αστάθεια
• και ενισχύει το ίδιο αδιέξοδο που προσπαθεί να λύσει

Και έτσι, κάθε νέα κυβέρνηση ξεκινάει από το ίδιο σημείο: μια κοινωνία που δεν εμπιστεύεται κανέναν αρκετά για να περιμένει αποτέλεσμα.

Πηγή: pagenews.gr