Γιατί οι Ιρανοί στρατηγοί ανεβάζουν τόνους κατά ΗΠΑ ενώ διαπραγματεύονται; Το διπλό παιχνίδι της Τεχεράνης

Την ώρα που το Ιράν διαπραγματεύεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες για το πυρηνικό πρόγραμμα, τα παγωμένα κεφάλαια και τα Στενά του Ορμούζ, οι στρατηγοί των Φρουρών της Επανάστασης κλιμακώνουν τη ρητορική κατά της Ουάσιγκτον. Πίσω από αυτή την φαινομενική αντίφαση κρύβεται μια σύνθετη στρατηγική επιβίωσης του καθεστώτος, εσωτερικής ισορροπίας και γεωπολιτικής διαπραγμάτευσης.

Η εικόνα μοιάζει αντιφατική.

Από τη μία πλευρά, Ιρανοί διαπραγματευτές συναντώνται με Αμερικανούς αξιωματούχους στην Ελβετία και στο Ομάν, συζητώντας το μέλλον των πυρηνικών εγκαταστάσεων, την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων και τη σταθερότητα στα Στενά του Ορμούζ.

Από την άλλη, κορυφαίοι στρατιωτικοί και στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης εξαπολύουν καθημερινά επιθέσεις κατά των Ηνωμένων Πολιτειών, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υποχωρήσει απέναντι σε αμερικανικές πιέσεις.

Για πολλούς δυτικούς αναλυτές, η στάση αυτή δεν αποτελεί αντίφαση αλλά μέρος μιας καλά σχεδιασμένης στρατηγικής.

Η διαπραγμάτευση χωρίς εικόνα υποχώρησης

Το πρώτο επίπεδο αφορά την εσωτερική πολιτική ισορροπία.

Το ιρανικό καθεστώς οικοδομήθηκε πάνω στην ιδέα της αντίστασης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 μέχρι σήμερα. Η αντι-αμερικανική ρητορική αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της πολιτικής του ταυτότητας.

Έτσι, οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με την Ουάσιγκτον κινδυνεύει να παρουσιαστεί από τους σκληροπυρηνικούς ως ένδειξη αδυναμίας.

Για τον λόγο αυτό, η στρατιωτική ηγεσία επιχειρεί να παρουσιάσει τις συνομιλίες όχι ως συμβιβασμό αλλά ως συνέχιση της αντιπαράθεσης με διαφορετικά μέσα.

Σύμφωνα με ανάλυση του Al-Monitor, κορυφαία στελέχη του στρατιωτικού και αμυντικού μηχανισμού περιγράφουν τη συμφωνία με τις ΗΠΑ ως μια προσωρινή και υπό όρους διευθέτηση που εξαρτάται από τις εξελίξεις στο πεδίο και όχι ως στρατηγική προσέγγιση με την Ουάσιγκτον.

Οι Φρουροί της Επανάστασης δεν θέλουν να χάσουν επιρροή

Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) αποτελούν ίσως τον ισχυρότερο θεσμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Ελέγχουν:

• Σημαντικό μέρος της οικονομίας.
• Τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εκτός συνόρων.
• Το πυραυλικό πρόγραμμα.
• Δίκτυα επιρροής σε Λίβανο, Συρία, Ιράκ και Υεμένη.

Μια πλήρης εξομάλυνση με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα περιόριζε αναπόφευκτα τον ρόλο τους.

Γι’ αυτό η ηγεσία των Φρουρών επιδιώκει να διατηρεί υψηλά επίπεδα έντασης, ακόμη και όταν διεξάγονται συνομιλίες.

Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον

Η σκληρή ρητορική λειτουργεί και ως διαπραγματευτικό εργαλείο.

Οι Ιρανοί στρατηγοί θέλουν να υπενθυμίσουν ότι η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει δυνατότητες αποσταθεροποίησης στην περιοχή.

Τα Στενά του Ορμούζ, οι περιφερειακές συμμαχίες και το πυραυλικό οπλοστάσιο παραμένουν ισχυρά χαρτιά στα χέρια της Τεχεράνης.

«Η διοίκηση των Στενών του Ορμούζ δεν θα επιστρέψει ποτέ στην προπολεμική κατάσταση», δήλωσε πρόσφατα ο πρόεδρος της Βουλής και επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, στέλνοντας μήνυμα ότι το Ιράν θεωρεί πως βγήκε πολιτικά ενισχυμένο από την πρόσφατη κρίση.

Η λογική είναι απλή:

Όσο πιο ισχυρή εμφανίζεται η Τεχεράνη, τόσο περισσότερα ανταλλάγματα μπορεί να διεκδικήσει στις συνομιλίες.

Ο φόβος της εσωτερικής αμφισβήτησης

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη λόγος.

Το καθεστώς συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρές εσωτερικές πιέσεις.

Η οικονομική κρίση, ο πληθωρισμός, οι κοινωνικές ανισότητες και η δυσαρέσκεια μεγάλου τμήματος του πληθυσμού παραμένουν ενεργές απειλές.

Σε τέτοιες συνθήκες, η εξωτερική αντιπαράθεση χρησιμοποιείται συχνά για την ενίσχυση της εσωτερικής συνοχής.

Η εικόνα μιας χώρας που «αντιστέκεται» απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις βοηθά το καθεστώς να συσπειρώνει τον σκληρό πυρήνα των υποστηρικτών του.

Οι μετριοπαθείς απέναντι στους σκληροπυρηνικούς

Στο εσωτερικό της Τεχεράνης εξελίσσεται μια δεύτερη μάχη.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι πιο πραγματιστικές δυνάμεις που θεωρούν ότι η οικονομία χρειάζεται επειγόντως αποσυμπίεση μέσω συμφωνίας με τη Δύση.

Από την άλλη βρίσκονται οι σκληροπυρηνικοί που φοβούνται ότι μια τέτοια εξέλιξη θα περιορίσει την επιρροή τους.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι συνεχείς επιθέσεις κατά των ΗΠΑ αποτελούν σε μεγάλο βαθμό προσπάθεια των στρατιωτικών κύκλων να διατηρήσουν την ιδεολογική τους νομιμοποίηση ακόμη και μέσα σε μια περίοδο διαπραγματεύσεων.

Ο παράγοντας Τραμπ

Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τη ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων, επανειλημμένες δημόσιες απειλές ή επιθετικές αναρτήσεις του Αμερικανού προέδρου έχουν προκαλέσει δυσπιστία στην Τεχεράνη και έχουν δώσει επιχειρήματα στους σκληροπυρηνικούς να αμφισβητήσουν τις συνομιλίες.

Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο:

Οι Αμερικανοί πιέζουν δημόσια.

Οι Ιρανοί στρατηγοί απαντούν με ακόμη πιο επιθετική ρητορική.

Και οι διαπραγματευτές προσπαθούν παράλληλα να κρατήσουν ζωντανό τον διάλογο.

Η μεγάλη εικόνα

Η ενίσχυση της αντι-αμερικανικής ρητορικής δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το Ιράν απομακρύνεται από τις διαπραγματεύσεις.

Αντίθετα.

Αποτελεί μέρος της διαπραγματευτικής στρατηγικής του καθεστώτος.

Η Τεχεράνη επιχειρεί να πετύχει τρεις στόχους ταυτόχρονα:

Να διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί.

Να καθησυχάσει τους σκληροπυρηνικούς μηχανισμούς εξουσίας.

Να αυξήσει τη διαπραγματευτική της αξία απέναντι στη Δύση.

Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιότυπο γεωπολιτικό παράδοξο:

Όσο περισσότερο προχωρούν οι συνομιλίες, τόσο πιο σκληρή γίνεται συχνά η δημόσια γλώσσα των Ιρανών στρατηγών.

Και αυτό γιατί στην Τεχεράνη η διαπραγμάτευση δεν θεωρείται το τέλος της σύγκρουσης, αλλά ένα ακόμη μέτωπο της ίδιας αντιπαράθεσης.

Πηγή: pagenews.gr