Το Ιράν δεν θέλει πλέον να ανοίξει το Ορμούζ – Θέλει να το ελέγχει μόνιμα
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 5 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Το Ιράν δεν θέλει πλέον να ανοίξει το Ορμούζ – Θέλει να το ελέγχει μόνιμα
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ εισέρχεται σε μια νέα και πολύ πιο σύνθετη φάση. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον η προσωρινή διακοπή της ναυσιπλοΐας ή μια ακόμη στρατιωτική κλιμάκωση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν. Το πραγματικό διακύβευμα είναι εάν η Τεχεράνη επιχειρεί να μετατρέψει το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη σε έναν μόνιμο μοχλό γεωπολιτικής ισχύος.
Η εικόνα που διαμορφώνεται τις τελευταίες ημέρες δείχνει ότι το Ιράν δεν επιδιώκει απλώς να πιέσει τη Δύση μέσω περιστασιακών επιθέσεων. Αντίθετα, φαίνεται να οικοδομεί ένα νέο καθεστώς ελέγχου, στο οποίο η διέλευση των πλοίων θα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τις δικές του αποφάσεις.
Η εκεχειρία αποδείχθηκε εύθραυστη
Η συμφωνία αποκλιμάκωσης που ανακοινώθηκε τον Ιούνιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης αποδείχθηκε εξαιρετικά εύθραυστη.
Μετά τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στις 6 και 7 Ιουλίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η εκεχειρία «έχει τελειώσει», αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων. Λίγες ώρες αργότερα επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους, υποστηρίζοντας ότι η ανταλλαγή πυρών δεν οδηγεί απαραίτητα σε έναν νέο ολοκληρωμένο πόλεμο.
Οι αγορές, ωστόσο, αντιλαμβάνονται ότι η πραγματικότητα στα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη αλλάξει.
Τα μεγάλα δεξαμενόπλοια σταμάτησαν να περνούν
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι οι πολιτικές δηλώσεις αλλά τα δεδομένα της ναυσιπλοΐας.
Σύμφωνα με στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence, από τις 7 Ιουλίου δεν έχουν καταγραφεί διελεύσεις μεγάλων δεξαμενόπλοιων άνω των 10.000 deadweight tonnes μέσω του διαδρόμου που συντονίζουν οι αμερικανικές δυνάμεις, με ενεργοποιημένο σύστημα εντοπισμού (AIS).
Ελάχιστα πλοία φαίνεται ότι πραγματοποίησαν τη διέλευση με κλειστούς αναμεταδότες, γεγονός που αποτυπώνει το επίπεδο κινδύνου που επικρατεί στην περιοχή.
Δεν πρόκειται πλέον για επιβράδυνση της κυκλοφορίας.
Πρόκειται για ουσιαστική αποχώρηση μεγάλου μέρους της διεθνούς ναυτιλίας.
Η Τεχεράνη αλλάζει στρατηγική
Για χρόνια, κάθε κρίση στο Ορμούζ είχε έναν κοινό παρονομαστή.
Το Ιράν απειλούσε ότι θα κλείσει τα Στενά προκειμένου να αυξήσει την πίεση προς τη Δύση και στη συνέχεια αποκλιμάκωνε.
Σήμερα όμως το ζητούμενο φαίνεται διαφορετικό.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να επιβάλει ένα νέο μοντέλο λειτουργίας, όπου δεν θα αποφασίζει η διεθνής ναυσιπλοΐα πότε και πώς θα διέρχεται, αλλά το ίδιο το Ιράν.
Με άλλα λόγια, επιδιώκει να μετατρέψει το Ορμούζ από διεθνή θαλάσσιο διάδρομο σε γεωπολιτικό εργαλείο επιρροής.
Η μάχη αφορά τον έλεγχο και όχι το κλείσιμο
Περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ.
Ένα πλήρες κλείσιμο θα προκαλούσε τεράστια οικονομική ζημιά ακόμη και στο ίδιο το Ιράν, καθώς μεγάλο μέρος των εξαγωγών του εξαρτάται επίσης από αυτή τη θαλάσσια οδό.
Για αυτό και αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η Τεχεράνη δεν επιδιώκει την ολοκληρωτική διακοπή της ναυσιπλοΐας.
Αντίθετα, επιδιώκει να ελέγχει ποιος περνά, πότε περνά και υπό ποιους όρους.
Αυτή η στρατηγική προσφέρει πολύ μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ από ένα απλό προσωρινό μπλόκο.
Οι ενεργειακές αγορές προσαρμόζονται
Οι αγορές πετρελαίου δείχνουν ότι έχουν αρχίσει να αποδέχονται πως η προηγούμενη κατάσταση δύσκολα θα επανέλθει.
Το ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου παραμένει ενσωματωμένο στις τιμές του Brent, ενώ τα κόστη μεταφοράς και ασφάλισης συνεχίζουν να κινούνται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες αναπροσαρμόζουν τα δρομολόγιά τους, αρκετοί ναυλωτές καθυστερούν φορτώσεις και οι ασφαλιστικές διατηρούν αυξημένες χρεώσεις πολεμικού κινδύνου.
Οι αγορές, ουσιαστικά, δεν περιμένουν πλέον την επιστροφή στην «κανονικότητα».
Νέα πρόκληση για τις ΗΠΑ
Για την Ουάσιγκτον, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο στρατηγικό δίλημμα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν επί δεκαετίες ισχυρή ναυτική παρουσία στον Περσικό Κόλπο ακριβώς για να διασφαλίζουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Εάν το Ιράν κατορθώσει να επιβάλει, έστω και άτυπα, ένα καθεστώς ελέγχου των διελεύσεων χωρίς να υπάρξει αποφασιστική αμερικανική αντίδραση, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές μεταβολές στη Μέση Ανατολή των τελευταίων δεκαετιών.
Δεν θα αλλάξει μόνο η ισορροπία δυνάμεων στον Κόλπο.
Θα τεθεί υπό αμφισβήτηση και ο ρόλος των ΗΠΑ ως εγγυητή της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Το νέο τοπίο
Η κρίση στο Ορμούζ δεν εξελίσσεται πλέον με όρους μιας ακόμη στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Εξελίσσεται σε μια σύγκρουση για τον έλεγχο των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Η προσωρινή εκεχειρία μπορεί να αποδείχθηκε ανεπαρκής, όμως το σημαντικότερο είναι ότι το Ιράν φαίνεται να επιδιώκει κάτι πολύ πιο φιλόδοξο από μια απλή στρατιωτική νίκη: να μετατρέψει το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του κόσμου σε μόνιμο εργαλείο στρατηγικής πίεσης.
Εάν αυτή η τάση παγιωθεί, το Ορμούζ δεν θα αποτελεί απλώς το πιο κρίσιμο θαλάσσιο σημείο του παγκόσμιου εμπορίου. Θα μετατραπεί στο επίκεντρο της νέας γεωπολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν και των μεγάλων ενεργειακών δυνάμεων, με επιπτώσεις που θα ξεπερνούν κατά πολύ τη Μέση Ανατολή και θα επηρεάζουν συνολικά την παγκόσμια οικονομία.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
