«Αν με δολοφονήσει το Ιράν, συντρίψτε το»: Μπορεί ένας πρόεδρος να “διατάξει” πόλεμο μετά τον θάνατό του;

Η νέα σκληρή προειδοποίηση του Ντόναλντ Τραμπ προς την Τεχεράνη επαναφέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο συνταγματικό ερώτημα: μπορεί μια στρατιωτική εντολή να παραμείνει σε ισχύ μετά τον θάνατο του προέδρου; Η απάντηση αποκαλύπτει πώς λειτουργεί πραγματικά η αμερικανική εξουσία σε συνθήκες κρίσης.

Οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εισέρχονται σε μία ακόμη περίοδο ακραίας έντασης, με τη ρητορική να πλησιάζει επικίνδυνα τα όρια μιας άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε ότι έχει αφήσει σαφείς οδηγίες ώστε, σε περίπτωση που δολοφονηθεί από το Ιράν, οι αμερικανικές δυνάμεις να εξαπολύσουν συντριπτικό πλήγμα κατά της Τεχεράνης.

Η δήλωση είχε ισχυρό αποτρεπτικό χαρακτήρα, όμως ταυτόχρονα άνοιξε μια πολύ πιο σύνθετη συζήτηση: μπορεί ένας Αμερικανός πρόεδρος να δώσει στρατιωτική εντολή που θα εκτελεστεί μετά τον θάνατό του;

Η σύντομη απάντηση είναι όχι.

Δεν υπάρχει «διαθήκη πολέμου»

Παρά τις εντυπωσιακές δηλώσεις, το αμερικανικό συνταγματικό σύστημα δεν προβλέπει καμία δυνατότητα διατήρησης εκτελεστικής εξουσίας μετά τον θάνατο ενός προέδρου.

Τη στιγμή που ένας πρόεδρος πεθαίνει ή αδυνατεί να ασκήσει τα καθήκοντά του, η προεδρική εξουσία μεταβιβάζεται αυτόματα στον αντιπρόεδρο, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον νόμο περί προεδρικής διαδοχής.

Στο συγκεκριμένο υποθετικό σενάριο, ο Τζέι Ντι Βανς θα αναλάμβανε αμέσως τα καθήκοντα του Προέδρου και του Αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων.

Από εκείνη τη στιγμή και μετά, καμία προηγούμενη προεδρική οδηγία δεν δεσμεύει τον διάδοχο.

Η τελική απόφαση θα ήταν αποκλειστικά δική του.

Δεν υπάρχει «κουμπί αυτόματης εκδίκησης»

Σε αντίθεση με αρκετούς μύθους που έχουν καλλιεργηθεί γύρω από την πυρηνική στρατηγική των υπερδυνάμεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διαθέτουν μηχανισμό αυτόματης στρατιωτικής ανταπόδοσης σε περίπτωση δολοφονίας του προέδρου.

Ο αναλυτής εθνικής ασφάλειας Garrett Graff επισημαίνει ότι η Ουάσιγκτον διαθέτει εξαιρετικά εξελιγμένα σχέδια συνέχειας της κυβέρνησης (Continuity of Government), τα οποία εξασφαλίζουν ότι το κράτος συνεχίζει να λειτουργεί ακόμη και μετά από πυρηνική επίθεση ή μαζική καταστροφή.

Τα σχέδια αυτά όμως δεν ενεργοποιούν αυτόματα στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Δεν υπάρχει κανένα «Dead Hand» αντίστοιχο με εκείνο που αποδιδόταν στη Σοβιετική Ένωση κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Η δήλωση Τραμπ ως εργαλείο αποτροπής

Η παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ μέσω της πλατφόρμας Truth Social δεν απευθυνόταν μόνο στην αμερικανική κοινή γνώμη.

Απευθυνόταν κυρίως στην Τεχεράνη.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να διαμορφώσει μια εικόνα ότι ακόμη και μια επιτυχής επίθεση εναντίον του δεν θα απέτρεπε τις Ηνωμένες Πολιτείες από το να απαντήσουν στρατιωτικά.

Πρόκειται για μια κλασική στρατηγική αποτροπής.

Το μήνυμα είναι σαφές:

«Η εξόντωση του Προέδρου δεν θα αλλάξει την αμερικανική πολιτική· αντίθετα θα επιφέρει ακόμη βαρύτερες συνέπειες.»

Οι πληροφορίες για ιρανικά σχέδια

Η ένταση δεν βασίζεται μόνο στις δηλώσεις.

Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, οι υπηρεσίες ασφαλείας εξετάζουν πληροφορίες για νέες επιχειρήσεις που φέρονται να σχεδιάζονται από το Ιράν εναντίον του Ντόναλντ Τραμπ.

Η Wall Street Journal ανέφερε ότι ισραηλινές υπηρεσίες ενημέρωσαν την Ουάσιγκτον για πιθανές απειλές, χωρίς ωστόσο να δημοσιοποιηθούν συγκεκριμένα στοιχεία.

Παράλληλα, μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, οι διάδοχοί του υιοθέτησαν ιδιαίτερα επιθετική ρητορική, ενώ σε δημόσιες συγκεντρώσεις στο Ιράν ακούστηκαν συνθήματα που ζητούσαν εκδίκηση κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες ασφαλείας αντιμετωπίζουν αυτές τις απειλές ως πραγματικό επιχειρησιακό κίνδυνο.

Η μεγάλη απόφαση θα ανήκει στον διάδοχο

Εάν το ακραίο αυτό σενάριο γινόταν πραγματικότητα, η στρατιωτική απάντηση των ΗΠΑ δεν θα ήταν αυτόματη.

Ο νέος Πρόεδρος θα είχε μπροστά του ένα ευρύ φάσμα επιλογών:

• περιορισμένα αεροπορικά πλήγματα,
• εκτεταμένη στρατιωτική επιχείρηση,
• κυβερνοεπιθέσεις,
• οικονομική κλιμάκωση,
• ή ακόμη και προσπάθεια αποκλιμάκωσης μέσω διπλωματίας.

Η απόφαση θα λαμβανόταν σε συνεργασία με:

• το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας,
• το Πεντάγωνο,
• τη CIA,
• και τους κορυφαίους στρατιωτικούς διοικητές.

Με άλλα λόγια, οι πολιτικοί θεσμοί υπερισχύουν των προσωπικών επιθυμιών οποιουδήποτε προέδρου.

Περισσότερο μήνυμα προς το Ιράν παρά επιχειρησιακό σχέδιο

Αναλυτές θεωρούν ότι η συγκεκριμένη δήλωση Τραμπ πρέπει να διαβαστεί κυρίως μέσα από το πρίσμα της στρατηγικής επικοινωνίας.

Σε μια περίοδο όπου οι επιθέσεις κατά αμερικανικών συμφερόντων στη Μέση Ανατολή αυξάνονται και οι πληροφορίες περί σχεδίων δολοφονίας πληθαίνουν, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να ενισχύσει την αποτροπή απέναντι στην Τεχεράνη.

Η προσωπική αναφορά του Αμερικανού προέδρου λειτουργεί περισσότερο ως προειδοποίηση προς το ιρανικό καθεστώς ότι οποιαδήποτε επίθεση εναντίον της αμερικανικής ηγεσίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε εξαιρετικά σοβαρές συνέπειες.

Η γεωπολιτική διάσταση

Πέρα από τη συνταγματική συζήτηση, το πραγματικό διακύβευμα είναι γεωπολιτικό.

Η δολοφονία εν ενεργεία Αμερικανού προέδρου θα αποτελούσε γεγονός χωρίς ιστορικό προηγούμενο στη σύγχρονη διεθνή τάξη και πιθανότατα θα οδηγούσε σε μια βαθιά κρίση ασφαλείας με παγκόσμιες επιπτώσεις.

Η σταθερότητα στον Περσικό Κόλπο, οι θαλάσσιες οδοί του Ορμούζ, οι διεθνείς ενεργειακές αγορές και οι σχέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ–Ιράν θα εισέρχονταν σε αχαρτογράφητα νερά.

Γι’ αυτό και, παρά τη δραματική φρασεολογία, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι καμία «εντολή εκδίκησης» δεν εκτελείται αυτόματα. Στο αμερικανικό σύστημα, η ισχύς των θεσμών υπερισχύει της βούλησης του προσώπου, ακόμη κι όταν αυτό είναι ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Πηγή: pagenews.gr