Νέα Υόρκη, το μεγάλο διπλωματικό παζάρι: Ερντογάν, Κυπριακό και το τετ α τετ που μένει στον αέρα

Η 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ μετατρέπει για μία εβδομάδα τη Νέα Υόρκη σε κέντρο της παγκόσμιας διπλωματίας. Για Αθήνα και Λευκωσία, όμως, το κρίσιμο παιχνίδι θα παιχτεί στους διαδρόμους: η πιθανότητα συνάντησης Μητσοτάκη–Ερντογάν, η νέα τουρκική πίεση στο Αιγαίο και οι επαφές Χριστοδουλίδη για το Κυπριακό δημιουργούν ένα πυκνό παρασκήνιο στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Νέα Υόρκη γίνεται από αυτή την εβδομάδα το σημείο όπου τέμνονται σχεδόν όλες οι μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις. Η γενική συζήτηση της 81ης Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών αρχίζει στις 22 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώνεται στις 28, με πολέμους, ενεργειακή ασφάλεια, τεχνητή νοημοσύνη και το μέλλον της πολυμερούς συνεργασίας να βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα.

Για Ελλάδα και Κύπρο, όμως, υπάρχει μια δεύτερη ατζέντα.

Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειος, Κυπριακό και ενέργεια μεταφέρονται στους διαδρόμους του ΟΗΕ, εκεί όπου μια συνάντηση που δεν έχει προγραμματιστεί μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία από πολλές επίσημες συνεδριάσεις.

Το τετ α τετ που δεν υπάρχει – ακόμη

Το μεγαλύτερο ερωτηματικό για την Αθήνα είναι εάν θα υπάρξει τελικά επαφή του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει προγραμματισμένο τετ α τετ. Αυτό, ωστόσο, δεν αποκλείει μια συνάντηση της τελευταίας στιγμής, εφόσον το επιτρέψουν τα προγράμματα των δύο ηγετών.

Το επίσημο πρόγραμμα της Γενικής Συνέλευσης τοποθετεί τον Ερντογάν στην πρώτη ημέρα της γενικής συζήτησης, στις 22 Σεπτεμβρίου, ενώ ο Έλληνας πρωθυπουργός αναμένεται να μιλήσει το απόγευμα της 24ης Σεπτεμβρίου.

Αυτή η χρονική απόσταση περιορίζει το παράθυρο για μια οργανωμένη διμερή συνάντηση, χωρίς όμως να το κλείνει εντελώς.

Και αυτό έχει σημασία, επειδή το ελληνοτουρκικό περιβάλλον είναι διαφορετικό από εκείνο προηγούμενων συναντήσεων.

Η Άγκυρα ανεβάζει ξανά το Αιγαίο

Η τουρκική πλευρά έχει επαναφέρει το τελευταίο διάστημα τις γνωστές διαφωνίες γύρω από το καθεστώς ελληνικών νησιών και την παρουσία ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων σε αυτά.

Η Αθήνα, αντίθετα, διατηρεί τη θέση ότι η διαφορά που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διευθέτησης με την Τουρκία αφορά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.

Έτσι, πίσω από το ερώτημα «θα συναντηθούν Μητσοτάκης και Ερντογάν;» βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη διαφωνία: οι δύο πλευρές εξακολουθούν να μην αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο ούτε το εύρος της ελληνοτουρκικής ατζέντας.

Η Νέα Υόρκη δύσκολα μπορεί να αλλάξει από μόνη της αυτή την πραγματικότητα. Μπορεί, όμως, να δείξει εάν υπάρχει πολιτικός χώρος για να διατηρηθεί ο διάλογος παρά τις διαφορές.

Χριστοδουλίδης: Η δεύτερη διπλωματική μάχη

Παράλληλα, η Λευκωσία επιχειρεί να αξιοποιήσει τη συγκέντρωση της διεθνούς διπλωματίας για να κρατήσει το Κυπριακό ενεργό στην ατζέντα του ΟΗΕ.

Και εδώ το πρόγραμμα είναι πολύ πιο συγκεκριμένο.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης συναντά την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου την προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Την Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου, περίπου στις 12:30 τοπική ώρα, θα απευθυνθεί στη Γενική Συνέλευση.

Το κρίσιμο ραντεβού ακολουθεί την Πέμπτη.

Στις 10:55 το πρωί ώρα Νέας Υόρκης, ο Κύπριος πρόεδρος θα συναντηθεί με τον Αντόνιο Γκουτέρες στο γραφείο του Γενικού Γραμματέα στον ΟΗΕ. Στη συνέχεια θα παραθέσει γεύμα στους μόνιμους αντιπροσώπους των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Η επιλογή των επαφών δείχνει τον στόχο της Λευκωσίας: να διατηρηθεί η εμπλοκή του ΟΗΕ και να αναζητηθεί χώρος για επόμενα βήματα στη διαδικασία.

Το 5+1 που ακόμη δεν έχει κλειδώσει

Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν η κινητικότητα μπορεί να οδηγήσει σε νέα διευρυμένη συνάντηση για το Κυπριακό.

Προς το παρόν, πάντως, από το επίσημο πρόγραμμα που έχει δημοσιοποιήσει η κυπριακή Προεδρία δεν προκύπτει συνάντηση σε σχήμα 5+1 στη Νέα Υόρκη. Το βέβαιο είναι ότι ο Χριστοδουλίδης θα έχει χωριστές επαφές με Ολγκίν και Γκουτέρες.

Επομένως, η Νέα Υόρκη λειτουργεί περισσότερο ως σταθμός προετοιμασίας παρά ως τόπος όπου αναμένεται άμεσα μια συνολική επανεκκίνηση.

Η σημασία των συναντήσεων θα κριθεί από το κατά πόσο μπορούν να δημιουργήσουν το απαραίτητο έδαφος για το επόμενο βήμα.

Chevron και ExxonMobil: Η ενέργεια μπαίνει στο κάδρο

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο επίπεδο στις επαφές Χριστοδουλίδη που ξεπερνά το Κυπριακό.

Την Τρίτη έχει προγραμματιστεί συνάντηση με τον Javier La Rosa της Chevron και την Τετάρτη με τον αντιπρόεδρο της ExxonMobil John Ardill. Η δεύτερη συνάντηση επιβεβαιώνεται και από το επίσημο πρόγραμμα της κυπριακής Προεδρίας.

Η παρουσία των δύο αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών στην ατζέντα της Λευκωσίας αναδεικνύει τη δεύτερη μεγάλη διάσταση της Ανατολικής Μεσογείου: οι θαλάσσιες ζώνες δεν συνδέονται μόνο με κυριαρχικά δικαιώματα και διπλωματία, αλλά και με ενεργειακούς σχεδιασμούς δισεκατομμυρίων.

Και γι’ αυτό Κυπριακό, ελληνοτουρκικά και ενέργεια δεν κινούνται σε εντελώς ανεξάρτητες τροχιές.

Οι διάδρομοι του ΟΗΕ ίσως μετρήσουν περισσότερο από το βήμα

Δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή ενδείξεις ότι η εβδομάδα της Γενικής Συνέλευσης θα παράξει κάποια θεαματική συμφωνία για το Κυπριακό ή τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η Νέα Υόρκη είναι απλώς ένας ακόμη σταθμός.

Για την Αθήνα, το ερώτημα είναι εάν θα υπάρξει τελικά πολιτική επαφή με τον Ερντογάν και εάν μπορεί να διατηρηθεί ο διάλογος παρά τη διεύρυνση της τουρκικής ατζέντας.

Για τη Λευκωσία, το στοίχημα είναι διαφορετικό: να μετατραπεί η συνάντηση Χριστοδουλίδη–Γκουτέρες σε επόμενο βήμα και να παραμείνει το Κυπριακό ενεργό σε μια διεθνή ατζέντα που είναι ήδη υπερφορτωμένη από πολέμους και κρίσεις.

Και υπάρχει ένας ακόμη παράγοντας: η Ανατολική Μεσόγειος είναι ταυτόχρονα πεδίο ασφάλειας, θαλάσσιων διεκδικήσεων και ενεργειακών συμφερόντων.

Γι’ αυτό το σημαντικότερο αποτέλεσμα της Νέας Υόρκης μπορεί να μην ανακοινωθεί από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης.

Πηγή: pagenews.gr