Θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο: Η οικολογία συναντά τη γεωπολιτική – Η νέα ελληνική στρατηγική στη Μεσόγειο

Από την προστασία της βιοποικιλότητας μέχρι τις διεθνείς ισορροπίες – Γιατί οι θαλάσσιες ζώνες αποκτούν πλέον στρατηγική σημασία

Η δημιουργία νέων θαλάσσιων πάρκων στο Νότιο Αιγαίο και το Ιόνιο δεν αποτελεί μόνο μια περιβαλλοντική πρωτοβουλία. Πίσω από την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων διαμορφώνεται μια ευρύτερη στρατηγική που συνδέει το περιβάλλον, την οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει την πρωτοβουλία ως μια μεγάλη μεταρρύθμιση για την προστασία του φυσικού πλούτου, όμως η σημασία της ξεπερνά τα όρια της περιβαλλοντικής πολιτικής.

Σε μια περιοχή όπου η θάλασσα αποτελεί πεδίο ανταγωνισμών, οι θαλάσσιες ζώνες αποκτούν αυξημένη πολιτική και στρατηγική βαρύτητα.

Η Ελλάδα αυξάνει τις προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που ανακοίνωσε η κυβέρνηση, τα θαλάσσια πάρκα στις Νότιες Κυκλάδες και στο Ιόνιο θα δημιουργήσουν μία από τις μεγαλύτερες προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές στη Μεσόγειο.

Ο στόχος είναι η προστασία σημαντικού ποσοστού των ελληνικών θαλάσσιων περιοχών, με έμφαση:

• στη διατήρηση της βιοποικιλότητας,
• στην προστασία απειλούμενων ειδών,
• στη βιώσιμη αλιεία,
• στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε στην εβδομαδιαία ανασκόπησή του:

«Θέλουμε αυτά τα πάρκα να γίνουν πραγματικά καταφύγια ζωής, προστατεύοντας τη βιοποικιλότητα και τους θαλάσσιους οικοτόπους μας».

Η περιβαλλοντική πολιτική αποκτά γεωπολιτικό βάρος

Η θάλασσα στην Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι μόνο φυσικός χώρος.

Είναι:

• εμπορικός διάδρομος,
• ενεργειακός χώρος,
• πεδίο στρατηγικών ανταγωνισμών,
• περιοχή όπου συναντώνται διαφορετικά εθνικά συμφέροντα.

Η Ελλάδα επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία της μέσα από μια πολιτική που συνδυάζει διεθνείς περιβαλλοντικές δεσμεύσεις και εθνικό σχεδιασμό.

Η δημιουργία προστατευόμενων περιοχών λειτουργεί και ως μήνυμα ότι η χώρα διαθέτει ενεργό στρατηγική διαχείρισης του θαλάσσιου χώρου της.

Η Αθήνα επιδιώκει ηγετικό ρόλο στην πράσινη Μεσόγειο

Η κλιματική αλλαγή έχει μετατρέψει την προστασία των θαλασσών σε διεθνή προτεραιότητα.

Η Ελλάδα, με τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και έναν τεράστιο νησιωτικό χώρο, επιχειρεί να εμφανιστεί ως χώρα που μπορεί να πρωταγωνιστήσει στην πράσινη μετάβαση.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η προστασία των θαλάσσιων περιοχών μπορεί να λειτουργήσει ως:

• εργαλείο περιβαλλοντικής διπλωματίας,
• ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος,
• βάση για βιώσιμη ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών.

Η δύσκολη ισορροπία με τις τοπικές κοινωνίες

Πίσω όμως από τις μεγάλες εξαγγελίες υπάρχει και μια σημαντική πρόκληση.

Οι αλιείς και οι τοπικές κοινωνίες ζητούν σαφείς κανόνες και εγγυήσεις ότι οι νέες προστατευόμενες περιοχές δεν θα οδηγήσουν σε περιορισμούς που θα πλήξουν το εισόδημά τους.

Η κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι ο σχεδιασμός θα γίνει:

«σε συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες, τους ντόπιους αλιείς, τους επιστήμονες και διεθνείς εταίρους».

Το μεγάλο στοίχημα είναι η προστασία της φύσης χωρίς να δημιουργηθούν κοινωνικές αντιδράσεις.

Η διάσταση της θαλάσσιας επιτήρησης

Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι ο τρόπος με τον οποίο θα εφαρμοστούν οι νέοι κανόνες.

Η προστασία μιας τεράστιας θαλάσσιας έκτασης απαιτεί:

• συνεχή επιτήρηση,
• τεχνολογικά μέσα,
• ελεγκτικούς μηχανισμούς,
• συντονισμό υπηρεσιών.

Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι η επιτήρηση θα γίνεται με ειδικά σκάφη, ενώ ενισχύεται ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής.

Η εφαρμογή στην πράξη θα είναι το πραγματικό τεστ της μεταρρύθμισης.

Το μήνυμα προς την Ευρώπη

Η Ελλάδα επιχειρεί να παρουσιάσει την πρωτοβουλία ως μέρος της ευρωπαϊκής προσπάθειας για την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Η επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων νωρίτερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα αποτελεί για την κυβέρνηση πολιτικό επιχείρημα ότι η χώρα περνά από τη θεωρία στην εφαρμογή.

Η Μεσόγειος τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο μεγάλων εξελίξεων:

• ενεργειακές αναζητήσεις,
• νέες εμπορικές διαδρομές,
• ανταγωνισμοί για θαλάσσιες ζώνες,
• αυξημένο ενδιαφέρον μεγάλων δυνάμεων.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε πολιτική που αφορά τη θάλασσα αποκτά ευρύτερη σημασία.

Η Ελλάδα επιχειρεί να συνδυάσει την περιβαλλοντική προστασία με μια στρατηγική παρουσίας στον θαλάσσιο χώρο.

Από την προστασία της φύσης στη στρατηγική θέση της Ελλάδας

Τα νέα θαλάσσια πάρκα δεν είναι απλώς μια οικολογική παρέμβαση.

Αποτελούν μέρος μιας μεγαλύτερης συζήτησης για το πώς η Ελλάδα αντιλαμβάνεται τον ρόλο της στη Μεσόγειο.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η ανακοίνωση των νέων περιοχών προστασίας.

Το κρίσιμο είναι η εφαρμογή τους, η συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες και η μετατροπή μιας περιβαλλοντικής πρωτοβουλίας σε πραγματικό πλεονέκτημα για τη χώρα.

Στη νέα εποχή της Μεσογείου, η προστασία της θάλασσας γίνεται ταυτόχρονα ζήτημα οικολογίας, οικονομίας και γεωπολιτικής ισχύος.

Πηγή: pagenews.gr