Ζαχαράκη: Βάσεις, 5.500 διορισμοί και 10.000 νέες φοιτητικές κλίνες αλλάζουν την Παιδεία

Μια εβδομάδα κρίσιμων ανακοινώσεων για μαθητές, φοιτητές και εκπαιδευτικούς

Σε μια περίοδο κατά την οποία δεκάδες χιλιάδες οικογένειες περιμένουν τα αποτελέσματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων και παράλληλα η κυβέρνηση επιχειρεί να επιταχύνει τις αλλαγές σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, η Σοφία Ζαχαράκη παρουσίασε ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων που εκτείνεται από τις βάσεις εισαγωγής μέχρι τη φοιτητική στέγη, τους μόνιμους διορισμούς και τη λειτουργία των μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων.

Μιλώντας στο ΕΡΤNews και στην εκπομπή του Κώστα Παπαχλιμίντζου, η υπουργός Παιδείας ανακοίνωσε ότι οι βάσεις εισαγωγής στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα θα γνωστοποιηθούν την Πέμπτη 23 Ιουλίου, μετά τις 11:00 το πρωί, ενώ την Παρασκευή αναμένεται η έκδοση του ΦΕΚ με τα ιδρύματα που θα λάβουν άδεια λειτουργίας ως παραρτήματα ξένων, μη κρατικών και μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων.

Η χρονική σύμπτωση των δύο ανακοινώσεων είναι πολιτικά και εκπαιδευτικά σημαντική. Από τη μία πλευρά ολοκληρώνεται η αγωνία των υποψηφίων των Πανελλαδικών και από την άλλη ανοίγει επίσημα ένα νέο κεφάλαιο στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση, το οποίο εξακολουθεί να προκαλεί έντονη αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση, την αντιπολίτευση, πανεπιστημιακούς και φοιτητικούς συλλόγους.

Νωρίτερα φέτος οι βάσεις για να κερδίσουν χρόνο οι οικογένειες

Η ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής γίνεται φέτος νωρίτερα σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, επιλογή που, σύμφωνα με την υπουργό, αποσκοπεί στο να δώσει περισσότερο χρόνο στους επιτυχόντες και στις οικογένειές τους.

Η έγκαιρη γνωστοποίηση δεν είναι μια απλή διοικητική λεπτομέρεια. Για χιλιάδες νοικοκυριά σημαίνει ότι θα μπορούν να ξεκινήσουν νωρίτερα την αναζήτηση κατοικίας, τη μετακόμιση, την εγγραφή και τον συνολικό οικονομικό προγραμματισμό της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς.

Οι υποψήφιοι θα μπορούν να πληροφορηθούν τα αποτελέσματά τους μέσω της επίσημης πλατφόρμας του υπουργείου Παιδείας, χρησιμοποιώντας τον οκταψήφιο κωδικό τους και τα αρχικά των προσωπικών τους στοιχείων. Παράλληλα, όσοι είχαν εγγραφεί στην ειδική εφαρμογή θα λάβουν ενημέρωση με SMS στο κινητό τους τηλέφωνο.

Το υπουργείο έχει ήδη ενεργοποιήσει μέσα στο καλοκαίρι τις σχετικές διαδικασίες για τα Μηχανογραφικά Δελτία και την ενημέρωση των υποψηφίων μέσω γραπτού μηνύματος, στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης των Πανελλαδικών.

Για τους υποψηφίους των ΣΑΕΚ, η ενημέρωση θα πραγματοποιηθεί μέσω της αντίστοιχης ηλεκτρονικής πλατφόρμας με τη χρήση του προσωπικού κωδικού ασφαλείας που είχε χρησιμοποιηθεί κατά την υποβολή του Παράλληλου Μηχανογραφικού.

Οι βάσεις δεν είναι απλώς αριθμοί

Πίσω από τις αυξομειώσεις των βάσεων κρύβεται κάθε χρόνο μια σύνθετη εικόνα: η δυσκολία των θεμάτων, οι επιδόσεις των υποψηφίων, ο αριθμός των εισακτέων, οι συντελεστές βαρύτητας, η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής και, κυρίως, οι προτιμήσεις που αποτυπώθηκαν στα Μηχανογραφικά.

Για την κυβέρνηση, η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων αποτελεί το πρώτο μεγάλο ορόσημο. Το αμέσως επόμενο είναι η διαχείριση της πραγματικότητας που αντιμετωπίζει ένας φοιτητής μετά την επιτυχία του: πού θα μείνει, πόσο θα κοστίσει η μετακίνησή του και αν η οικογένειά του μπορεί να αντέξει το βάρος της στέγασης σε μια μεγάλη πόλη ή σε τουριστική περιοχή.

Ακριβώς γι’ αυτό η Σοφία Ζαχαράκη επέλεξε να συνδέσει τις Πανελλαδικές με την κυβερνητική πολιτική για τις φοιτητικές εστίες.

Ο μεγάλος στόχος των 10.000 νέων φοιτητικών κλινών

Η φοιτητική στέγη εξελίσσεται σε ένα από τα πιο πιεστικά κοινωνικά προβλήματα της ανώτατης εκπαίδευσης.

Η άνοδος των ενοικίων, η περιορισμένη προσφορά κατοικιών και η διεύρυνση της βραχυχρόνιας μίσθωσης έχουν δημιουργήσει μια κατάσταση στην οποία η επιτυχία σε ένα πανεπιστήμιο μακριά από τον τόπο κατοικίας μπορεί να μετατραπεί σε δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος.

Η υπουργός παρουσίασε τον σχεδιασμό για τη δημιουργία και ανακαίνιση φοιτητικών εστιών μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα, με στόχο να αποδοθούν περισσότερες από 10.000 νέες κλίνες τα επόμενα χρόνια.

Τα έργα που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ωρίμανσης και υλοποίησης αφορούν:

• την Κρήτη,
• τη Θεσσαλία,
• τη Δυτική Μακεδονία,
• την Αθήνα και πανεπιστημιακά ιδρύματα που μέχρι σήμερα δεν διέθεταν επαρκείς υποδομές στέγασης.

Στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ειδικότερα, δημιουργείται για πρώτη φορά φοιτητική εστία, δυναμικότητας 198 κλινών, σε κτίριο που θα ανακαινιστεί και θα αξιοποιηθεί για τις ανάγκες των φοιτητών.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση έχει και έναν ευρύτερο συμβολισμό: αντί πανεπιστημιακά ή δημόσια κτίρια να παραμένουν κλειστά, ανενεργά ή υποβαθμισμένα, μετατρέπονται σε υποδομές με σαφή κοινωνική λειτουργία.

Πάνω από 220 εκατ. ευρώ για πανεπιστημιακά κτίρια

Παράλληλα με τις νέες εστίες, σχεδιάζονται παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού σε 17 πανεπιστημιακά κτίρια, συνολικού ύψους άνω των 220 εκατ. ευρώ, μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου.

Το πρόγραμμα αποκτά διπλή διάσταση.

Αφενός στοχεύει στη βελτίωση των συνθηκών σπουδών και διαβίωσης. Αφετέρου επιχειρεί να μειώσει το ενεργειακό κόστος παλαιών κτιρίων, πολλά από τα οποία αντιμετωπίζουν προβλήματα θέρμανσης, ψύξης, προσβασιμότητας και συνολικής συντήρησης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται οι ανακαινίσεις υφιστάμενων εστιών, όπως εκείνων στην Πατησίων, όπου η παλαιότητα των εγκαταστάσεων έχει επανειλημμένα προκαλέσει παράπονα από τους φοιτητές.

Το πολιτικό στοίχημα για το υπουργείο δεν είναι μόνο η εξαγγελία χρηματοδοτήσεων, αλλά η ταχύτητα με την οποία τα έργα θα περάσουν από τις μελέτες, τις συμβάσεις και τις αδειοδοτήσεις στην πραγματική παράδοση κλινών.

Στέγη και για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές

Η στεγαστική κρίση δεν περιορίζεται στους φοιτητές.

Χιλιάδες εκπαιδευτικοί, ιδιαίτερα αναπληρωτές που τοποθετούνται σε νησιά και τουριστικές περιοχές, δυσκολεύονται κάθε χρόνο να βρουν προσιτή κατοικία. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα ενοίκια απορροφούν μεγάλο μέρος του μισθού τους, ενώ κατά την έναρξη ή τη λήξη της τουριστικής περιόδου οι ιδιοκτήτες διαθέτουν τα ακίνητα κυρίως για βραχυχρόνια μίσθωση.

Η Σοφία Ζαχαράκη ανακοίνωσε ότι προωθείται πρόγραμμα σε συνεργασία με το υπουργείο Εσωτερικών και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ώστε δημοτικά κτίρια να ανακαινιστούν και να διατεθούν σε:

εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές.

Πρόκειται για μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί ένα κοινό πρόβλημα των δημόσιων υπηρεσιών στις νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές. Δεν αρκεί να διοριστεί ένας εκπαιδευτικός ή ένας γιατρός. Πρέπει να μπορεί και να ζήσει στον τόπο υπηρεσίας του.

Στη δέσμη των μέτρων περιλαμβάνονται, σύμφωνα με την υπουργό, περιπτώσεις διπλής επιστροφής ενοικίου, καθώς και φορολογικά κίνητρα προς ιδιοκτήτες που διαθέτουν κατοικίες σε εκπαιδευτικούς και άλλους δημόσιους λειτουργούς.

Το κατά πόσο τα κίνητρα θα αποδειχθούν αρκετά για να αντισταθμίσουν τα υψηλότερα έσοδα της τουριστικής μίσθωσης θα φανεί στην πράξη. Η ανάδειξη, πάντως, του στεγαστικού ως παράγοντα στελέχωσης της δημόσιας εκπαίδευσης αποτελεί σημαντική μετατόπιση στη χάραξη πολιτικής.

Έρχονται 5.500 νέοι μόνιμοι διορισμοί

Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα είχε η ανακοίνωση ότι στα μέσα ή προς τα τέλη Αυγούστου θα δημοσιοποιηθούν 5.500 νέοι μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών.

Η υπουργός ανέφερε ότι από το 2020 μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί περίπου 50.000 μόνιμοι διορισμοί, υποστηρίζοντας ότι ο αριθμός αυτός υπερβαίνει τις αποχωρήσεις λόγω συνταξιοδότησης.

Η κυβέρνηση επιχειρεί μέσω των μόνιμων προσλήψεων να περιορίσει σταδιακά την εξάρτηση του εκπαιδευτικού συστήματος από τους αναπληρωτές.

Ωστόσο, το πρόβλημα των κενών είναι περισσότερο σύνθετο από έναν συνολικό αριθμό διορισμών. Επηρεάζεται από:

• τη γεωγραφική κατανομή του προσωπικού,
• τις ειδικότητες στις οποίες καταγράφονται ελλείψεις,
• την ειδική αγωγή,
• τις άδειες και τις αποσπάσεις,
• τις δυσκολίες στελέχωσης νησιωτικών και απομακρυσμένων σχολείων,
• τις αλλαγές στον μαθητικό πληθυσμό.

Επομένως, το κρίσιμο τεστ για τους 5.500 διορισμούς θα είναι αν θα κατευθυνθούν με ακρίβεια εκεί όπου το εκπαιδευτικό σύστημα εμφανίζει τις μεγαλύτερες ανάγκες και αν θα ολοκληρωθούν εγκαίρως ώστε η νέα σχολική χρονιά να ξεκινήσει με λιγότερα κενά.

Την Παρασκευή το ΦΕΚ για τα μη κρατικά πανεπιστήμια

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τα μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια.

Η υπουργός γνωστοποίησε ότι την Παρασκευή αναμένεται να εκδοθεί το ΦΕΚ με τα ιδρύματα που θα αδειοδοτηθούν να λειτουργήσουν από το φθινόπωρο.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, αξιολογούνται εννέα αιτήσεις, ενώ εκτίμησε ότι περισσότερες από έξι θα μπορούσαν να λάβουν θετική γνωμοδότηση από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Η έκδοση του ΦΕΚ θα αποτελέσει την πρώτη πλήρη δοκιμασία του νέου θεσμικού πλαισίου.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η μεταρρύθμιση μπορεί:

• να περιορίσει τη φυγή Ελλήνων φοιτητών στο εξωτερικό,
• να προσελκύσει ξένα πανεπιστήμια,
• να ενισχύσει τη διεθνοποίηση,
• να δημιουργήσει νέες εκπαιδευτικές και ερευνητικές επενδύσεις,
• να αυξήσει τις επιλογές των οικογενειών.

Η αντιπολίτευση και σημαντικό μέρος της πανεπιστημιακής κοινότητας αντιτείνουν ότι το νέο μοντέλο ενδέχεται να ενισχύσει τις κοινωνικές ανισότητες, να πιέσει τα δημόσια πανεπιστήμια και να δημιουργήσει ζητήματα συνταγματικότητας και ακαδημαϊκής ισοτιμίας.

Οι αντιδράσεις είχαν ήδη αποτυπωθεί στις εργασίες της Συνόδου των Πρυτάνεων, όπου φοιτητές εξέφρασαν την αντίθεσή τους τόσο στα μη κρατικά ΑΕΙ όσο και στις διαγραφές φοιτητών.

Με την έκδοση των αδειών, η δημόσια συζήτηση περνά πλέον από το επίπεδο της νομοθεσίας στο επίπεδο της εφαρμογής: ποια ιδρύματα πληρούν τα κριτήρια, ποια προγράμματα θα προσφέρουν, ποιο θα είναι το κόστος φοίτησης και πώς θα διασφαλίζεται η ποιότητα των σπουδών.

Το νέο Λύκειο και η αναζήτηση άλλου μοντέλου αξιολόγησης

Η Σοφία Ζαχαράκη αναφέρθηκε και στον εθνικό διάλογο για το νέο Λύκειο, επαναφέροντας τη συζήτηση για ένα ισχυρότερο απολυτήριο και για μεγαλύτερη σύνδεση των σχολικών μαθημάτων με δεξιότητες.

Η υπουργός έχει επισημάνει ότι το ζητούμενο είναι ένα σύστημα στο οποίο η εκπαιδευτική πορεία του μαθητή δεν θα κρίνεται αποκλειστικά από μία τρίωρη εξέταση, αλλά θα λαμβάνει υπόψη περισσότερα στοιχεία της σχολικής του επίδοσης. Σε προηγούμενη τοποθέτησή της είχε αναφέρει ότι στον διάλογο συμμετέχουν περισσότεροι από 100 ειδικοί από όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

Η κατεύθυνση αυτή ανοίγει μια δύσκολη συζήτηση.

Η ενίσχυση του απολυτηρίου προϋποθέτει ότι οι βαθμοί θα είναι συγκρίσιμοι και αξιόπιστοι σε όλα τα σχολεία. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθούν νέες ανισότητες μεταξύ περιοχών, σχολικών μονάδων και μαθητών με διαφορετική πρόσβαση σε φροντιστηριακή υποστήριξη.

Παράλληλα, η κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι από τον Σεπτέμβριο του 2027 θα εφαρμοστεί το πολλαπλό βιβλίο, με νέα προγράμματα σπουδών και περισσότερο εκπαιδευτικό υλικό διαθέσιμο σε μαθητές και εκπαιδευτικούς.

Η επιτυχία της αλλαγής θα εξαρτηθεί από την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, τις ψηφιακές υποδομές και την έγκαιρη διανομή των νέων βιβλίων.

Απάντηση στην Τουρκία για τα μειονοτικά σχολεία

Ξεχωριστή γεωπολιτική διάσταση είχε η απάντηση της υπουργού στους ισχυρισμούς του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών σχετικά με μειονοτικά σχολεία στη Θράκη.

Η Σοφία Ζαχαράκη χαρακτήρισε αβάσιμες τις αιτιάσεις, τονίζοντας ότι η Ελλάδα εφαρμόζει τις προβλέψεις της Συνθήκης της Λωζάνης και διατηρεί ειδικό καθεστώς για τη λειτουργία των μειονοτικών σχολείων.

Υποστήριξε ότι ένα σχολείο τίθεται σε αναστολή μόνο όταν ο αριθμός των μαθητών είναι εξαιρετικά χαμηλός, όπως συμβαίνει και με σχολικές μονάδες του γενικού εκπαιδευτικού συστήματος.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο, καθώς η εκπαίδευση της μουσουλμανικής μειονότητας χρησιμοποιείται συχνά από την Άγκυρα ως πεδίο διπλωματικής πίεσης.

Η Αθήνα επιδιώκει να παρουσιάσει τις αποφάσεις ως καθαρά εκπαιδευτικές και δημογραφικές, απορρίπτοντας την ερμηνεία ότι αποτελούν περιορισμό μειονοτικών δικαιωμάτων.

Συνέχιση των εκκενώσεων και αξιοποίηση καταλήψεων

Η υπουργός επανέλαβε ότι η πολιτική εκκένωσης πανεπιστημιακών κτιρίων που τελούν υπό κατάληψη θα συνεχιστεί, σε συνδυασμό με έργα αποκατάστασης και επαναχρησιμοποίησης.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε το ιστορικό κτίριο του Ευαγγελισμού στην Κρήτη, για την αποκατάσταση του οποίου εγκρίθηκε χρηματοδότηση άνω των 6 εκατ. ευρώ.

Η κυβερνητική γραμμή είναι ότι η απομάκρυνση καταλήψεων δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια αστυνομική επιχείρηση. Χρειάζεται να ακολουθείται από άμεση αξιοποίηση του χώρου, ώστε το κτίριο να μη μένει ξανά εγκαταλελειμμένο και να επιστρέφει στην πανεπιστημιακή κοινότητα.

Για την κυβέρνηση, το θέμα συνδέεται με την ασφάλεια, την προστασία της δημόσιας περιουσίας και την αποκατάσταση της λειτουργίας των ιδρυμάτων.

Για τις φοιτητικές παρατάξεις και οργανώσεις που αντιδρούν, εγείρει ζητήματα πανεπιστημιακής ελευθερίας, πολιτικής έκφρασης και επιλογής των χρήσεων των ιστορικών κτιρίων.

Μια ατζέντα από τις Πανελλαδικές μέχρι την αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού χάρτη

Οι ανακοινώσεις της Σοφίας Ζαχαράκη δεν αποτελούν μεμονωμένα μέτρα. Συνθέτουν μια συνολική πολιτική ατζέντα για την Παιδεία.

Η κυβέρνηση επιχειρεί ταυτόχρονα:

να ολοκληρώσει ομαλά τις Πανελλαδικές, να μειώσει το κόστος φοίτησης, να ενισχύσει το ανθρώπινο δυναμικό των σχολείων, να αλλάξει το μοντέλο του Λυκείου, να εισαγάγει τα μη κρατικά πανεπιστήμια και να ανακτήσει κτιριακές υποδομές.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο εγχείρημα, που θα κριθεί όχι μόνο από το πλήθος των ανακοινώσεων αλλά από τα μετρήσιμα αποτελέσματα:

• πόσες νέες κλίνες θα παραδοθούν και πότε,
• πόσο γρήγορα θα καλυφθούν τα κενά,
• πώς θα λειτουργήσουν τα νέα πανεπιστημιακά παραρτήματα,
• αν θα περιοριστεί το κόστος σπουδών για τις οικογένειες,
• αν το νέο Λύκειο θα μειώσει ή θα εντείνει την εξεταστική πίεση.

Η φετινή ανακοίνωση των βάσεων είναι η άμεση είδηση. Το μεγαλύτερο πολιτικό διακύβευμα, όμως, είναι αν το εκπαιδευτικό σύστημα θα μπορέσει να υποστηρίξει τον φοιτητή και τον εκπαιδευτικό και μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων.

Γιατί η πραγματική επιτυχία μιας εκπαιδευτικής πολιτικής δεν μετριέται μόνο στην εισαγωγή στο πανεπιστήμιο. Μετριέται στην ποιότητα των σπουδών, στην ισότητα των ευκαιριών, στην αξιοπρεπή στέγαση και στη δυνατότητα κάθε νέου ανθρώπου να ολοκληρώσει τις σπουδές του χωρίς η οικονομική κατάσταση της οικογένειάς του να καθορίζει το μέλλον του.