Μητσοτάκης στο Ελ Αλαμέιν: Το τετ α τετ με Σίσι και η τριμερής που «κλειδώνει» την Ανατολική Μεσόγειο

Αθήνα, Λευκωσία και Κάιρο επαναφέρουν στο προσκήνιο τον στρατηγικό άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου σε μια εξαιρετικά ρευστή συγκυρία – Ενέργεια, ασφάλεια και περιφερειακές κρίσεις στην ατζέντα, με ιδιαίτερη βαρύτητα στη διμερή συνάντηση Μητσοτάκη–Σίσι.

Στο Ελ Αλαμέιν της Αιγύπτου μεταβαίνει σήμερα Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου ο Κυριάκος Μητσοτάκης, για μία επίσκεψη που αποκτά βάρος πολύ μεγαλύτερο από ένα ακόμη διπλωματικό ραντεβού.

Ο πρωθυπουργός θα συναντηθεί στις 12:00 με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, ενώ στις 13:30 θα ακολουθήσει η άτυπη τριμερής Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου, με τη συμμετοχή του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη. Στις 14:30 οι τρεις ηγέτες θα κάνουν δηλώσεις στον Τύπο.

Η συγκυρία είναι καθοριστική: οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή μεταβάλλονται, η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη ενεργειακή και στρατηγική σημασία και η Αίγυπτος επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτές σχέσεις με πολλούς περιφερειακούς παίκτες.

Για την Αθήνα, επομένως, το αυριανό μήνυμα είναι σαφές: η στρατηγική σχέση με το Κάιρο πρέπει όχι απλώς να διατηρηθεί, αλλά να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερο πρακτικό περιεχόμενο.

Το κρίσιμο ραντεβού Μητσοτάκη–Σίσι

Πριν από την τριμερή, όλα τα βλέμματα στρέφονται στη διμερή συνάντηση Μητσοτάκη–Σίσι.

Οι σχέσεις Ελλάδας και Αιγύπτου έχουν αποκτήσει στρατηγικό χαρακτήρα, με συνεργασία που εκτείνεται από την πολιτική και την άμυνα έως την ενέργεια και την οικονομία. Το ελληνικό ΥΠΕΞ χαρακτηρίζει την Αίγυπτο φυσικό στρατηγικό εταίρο της Ελλάδας και κομβικό παράγοντα για τη Μέση Ανατολή και τον αραβικό κόσμο.

Στην αυριανή συζήτηση η περιφερειακή ασφάλεια αναμένεται να καταλάβει κεντρική θέση.

Από τη Λιβύη και τις θαλάσσιες ζώνες μέχρι το μεταναστευτικό και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, Αθήνα και Κάιρο έχουν μπροστά τους έναν χάρτη γεμάτο ανοιχτά μέτωπα.

Η Τουρκία υπάρχει στο φόντο – χωρίς η τριμερής να γίνεται «αντιτουρκικός άξονας»

Υπάρχει όμως και ο παράγοντας Τουρκία.

Η βελτίωση των σχέσεων Καΐρου–Άγκυρας παρακολουθείται στενά από την Αθήνα, ιδιαίτερα καθώς η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει την οικονομική, στρατιωτική και διπλωματική παρουσία της στην περιοχή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ελληνική στρατηγική επιδιώκει να υποχρεώσει την Αίγυπτο να επιλέξει μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Το αντίθετο.

Η πρόκληση για την Ελλάδα είναι να κάνει την ελληνοαιγυπτιακή σχέση αρκετά βαθιά και αμοιβαία επωφελή ώστε να παραμένει στρατηγική ανεξάρτητα από τις παράλληλες σχέσεις του Καΐρου με την Τουρκία.

Άλλωστε, η επίσημη ελληνική θέση για την τριμερή συνεργασία είναι ότι το σχήμα δεν στρέφεται εναντίον οποιασδήποτε τρίτης χώρας, αλλά λειτουργεί ως μηχανισμός περιφερειακού διαλόγου και σταθερότητας.

Η ενέργεια μπορεί να γίνει ο ισχυρότερος δεσμός

Πίσω από τη διπλωματία υπάρχει και ένα τεράστιο γεωοικονομικό στοίχημα.

Η συνεργασία Ελλάδας–Αιγύπτου στην ενέργεια μπορεί να μετατρέψει τη γεωγραφική σχέση των δύο χωρών σε πραγματική ενεργειακή γέφυρα Αφρικής–Ευρώπης.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η ηλεκτρική διασύνδεση GREGY, που σχεδιάζεται να μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα και μέσω αυτής στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ την Κυριακή, χαρακτήρισε την Αίγυπτο στρατηγικό εταίρο της Ελλάδας όχι μόνο γεωπολιτικά και στρατιωτικά αλλά και ενεργειακά, κάνοντας ειδική αναφορά στη σημασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Το GREGY είναι επομένως κάτι περισσότερο από ένα ενεργειακό project.

Εάν προχωρήσει με την κλίμακα που σχεδιάζεται, μπορεί να δώσει στην Ελλάδα ρόλο πύλης ηλεκτρικής ενέργειας από τη Βόρεια Αφρική προς την ευρωπαϊκή αγορά.

ΑΟΖ και Λιβύη: Τα δύο κομμάτια του ίδιου παζλ

Η σχέση με το Κάιρο έχει ιδιαίτερη σημασία και για τις θαλάσσιες ζώνες.

Η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου του 2020 για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διπλωματικές βάσεις της συνεργασίας των δύο χωρών.

Παράλληλα, η κατάσταση στη Λιβύη παραμένει κρίσιμη.

Η Αθήνα έχει επανεκκινήσει τεχνικές συνομιλίες με τη λιβυκή πλευρά για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, ενώ το Κάιρο εξακολουθεί να διαθέτει καθοριστική επιρροή στη λιβυκή εξίσωση.

Και εδώ βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες στρατηγικές αξίες της σχέσης με την Αίγυπτο:

το Κάιρο βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται η Ανατολική Μεσόγειος, η Βόρεια Αφρική, η Μέση Ανατολή και η Ερυθρά Θάλασσα.

Για την ελληνική εξωτερική πολιτική, η πρόσβαση και ο σταθερός συντονισμός με μια τέτοια περιφερειακή δύναμη έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Στο τραπέζι όλη η περιφερειακή κρίση

Η κυπριακή Προεδρία έχει ήδη δώσει μια σαφή εικόνα για το περιεχόμενο της τριμερούς.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Λευκωσίας, στο επίκεντρο θα βρεθούν οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή και η περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας των τριών κρατών, με στόχο την ασφάλεια και τη σταθερότητα.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έχει δηλώσει επίσης ότι στη συζήτηση θα τεθούν όλες οι περιφερειακές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης συμφωνίας της Μέκκας.

Αυτό διευρύνει σημαντικά την αυριανή ατζέντα.

Η τριμερής δεν αφορά πλέον μόνο την Ανατολική Μεσόγειο με τη στενή γεωγραφική έννοια.

Αφορά τη μεγαλύτερη αναδιάταξη που βρίσκεται σε εξέλιξη από τη Μέση Ανατολή έως τη Βόρεια Αφρική.

Ελλάδα και Κύπρος ως η ευρωπαϊκή «πόρτα» της Αιγύπτου

Υπάρχει και μια διάσταση που συχνά υποτιμάται.

Ελλάδα και Κύπρος είναι δύο κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαθέτουν εξαιρετικά στενές σχέσεις με την Αίγυπτο.

Για το Κάιρο αυτό έχει οικονομική και διπλωματική αξία.

Για Αθήνα και Λευκωσία, από την άλλη πλευρά, η σχέση με την Αίγυπτο αυξάνει το ειδικό τους βάρος μέσα στην ευρωπαϊκή συζήτηση για τη Μέση Ανατολή, το μεταναστευτικό, την ενέργεια και τη Βόρεια Αφρική.

Η ίδια η κυπριακή κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι η συμμετοχή Ελλάδας και Κύπρου στην ΕΕ, σε συνδυασμό με τον ιδιαίτερο ρόλο της Αιγύπτου στον αραβικό κόσμο, αποτελεί ένα από τα στρατηγικά πλεονεκτήματα του τριμερούς σχήματος.

Από ένα διπλωματικό σχήμα σε αρχιτεκτονική σταθερότητας

Η τριμερής δεν ξεκινά τώρα.

Η θεσμοθετημένη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου ξεκίνησε το 2013 και έκτοτε έχει εξελιχθεί μέσα από αλλεπάλληλες συνόδους κορυφής και συνεργασία σε πολιτικό, ενεργειακό, οικονομικό και αμυντικό επίπεδο.

Αυτό όμως που αλλάζει είναι το περιβάλλον γύρω της.

Σε μια Ανατολική Μεσόγειο όπου ταυτόχρονα μεταβάλλονται οι σχέσεις Τουρκίας–Αιγύπτου, εξελίσσεται η λιβυκή κρίση, αναδιατάσσεται η Μέση Ανατολή και η Ευρώπη αναζητά νέες ενεργειακές πύλες, η αξία των σταθερών περιφερειακών συμμαχιών αυξάνεται.

Γι’ αυτό και το αυριανό Ελ Αλαμέιν δεν θα κριθεί μόνο από το κοινό ανακοινωθέν ή τις δηλώσεις των τριών ηγετών.

Θα κριθεί από το εάν Ελλάδα, Κύπρος και Αίγυπτος μπορούν να περάσουν στο επόμενο επίπεδο: από τον πολιτικό συντονισμό σε συγκεκριμένα ενεργειακά, οικονομικά και στρατηγικά αποτελέσματα.

Και για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, το σημαντικότερο ραντεβού μπορεί τελικά να είναι αυτό που προηγείται της τριμερούς: η μία ώρα απέναντι στον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.

Το αυριανό πρόγραμμα

• • 12:00: Διμερής συνάντηση Κυριάκου Μητσοτάκη – Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι
  • 13:30: Άτυπη τριμερής Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου
  • 14:30: Δηλώσεις Μητσοτάκη – Σίσι – Χριστοδουλίδη στον Τύπο

Πηγή: pagenews.gr