Ο Τραμπ ξανασηκώνει το «τείχος των δασμών»: Στο στόχαστρο 60 οικονομίες και η Ευρωπαϊκή Ένωση

Δασμοί 10% και 12,5% επιβάλλονται στις εισαγωγές από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, με την Ουάσιγκτον να επικαλείται την ανεπαρκή καταπολέμηση της καταναγκαστικής εργασίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εντάσσεται στο χαμηλότερο επίπεδο επιβάρυνσης, όμως η νέα εμπορική επίθεση του Ντόναλντ Τραμπ απειλεί να αυξήσει το κόστος των ευρωπαϊκών εξαγωγών, να πυροδοτήσει αντίμετρα και να ανοίξει έναν ακόμη κύκλο παγκόσμιας οικονομικής αβεβαιότητας.

Νέα εμπορική επίθεση με ισχυρότερο νομικό οπλοστάσιο

Ο Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει δυναμικά την πολιτική των δασμών, επιχειρώντας να διατηρήσει όρθιο το προστατευτικό τείχος γύρω από την αμερικανική οικονομία μετά τις δικαστικές ήττες που υπέστη η προηγούμενη δασμολογική στρατηγική του.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ενεργοποιεί νέες επιβαρύνσεις 10% και 12,5% σε προϊόντα από 60 εμπορικούς εταίρους, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν περίπου το 99,4% των αμερικανικών εισαγωγών. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ινδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και το Μεξικό.

Η επίσημη αιτιολογία της Ουάσιγκτον είναι ότι οι συγκεκριμένες οικονομίες είτε δεν έχουν απαγορεύσει επαρκώς την εισαγωγή προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία είτε δεν εφαρμόζουν αποτελεσματικά τις σχετικές απαγορεύσεις.

Πίσω όμως από το κοινωνικό και εργασιακό επιχείρημα διακρίνεται καθαρά ο ευρύτερος στόχος του Τραμπ: να προστατεύσει την αμερικανική παραγωγή, να μεταφέρει βιομηχανικές δραστηριότητες στις ΗΠΑ και να αποκτήσει ισχυρότερο διαπραγματευτικό όπλο απέναντι σε συμμάχους και ανταγωνιστές.

Ποιοι πληρώνουν 10% και ποιοι 12,5%

Το νέο σύστημα διαμορφώνεται σε δύο ταχύτητες.

Ο χαμηλότερος πρόσθετος δασμός, ύψους 10%, επιβάλλεται στις οικονομίες που διαθέτουν ήδη κάποιο πλαίσιο απαγόρευσης προϊόντων καταναγκαστικής εργασίας ή έχουν δεσμευθεί να το ενισχύσουν.

Στην κατηγορία αυτή εντάσσεται και η Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία η αμερικανική έρευνα αναγνωρίζει ότι διαθέτει σχετική νομοθεσία, αλλά κατηγορεί για ανεπαρκή εφαρμογή της.

Ο υψηλότερος δασμός, ύψους 12,5%, επιβάλλεται σε χώρες οι οποίες, κατά την αξιολόγηση της αμερικανικής κυβέρνησης, δεν έχουν θεσπίσει ουσιαστική απαγόρευση ή δεν έχουν αναλάβει επαρκείς δεσμεύσεις.

Η διάκριση αυτή επιτρέπει στον Λευκό Οίκο να παρουσιάζει τους δασμούς όχι ως οριζόντιο προστατευτισμό, αλλά ως μηχανισμό οικονομικής πίεσης για την αλλαγή των εμπορικών και εργασιακών κανόνων άλλων κρατών.

Η Ευρώπη αντιμέτωπη με έναν νέο αμερικανικό αιφνιδιασμό

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η απόφαση συνιστά νέα δοκιμασία στις διατλαντικές οικονομικές σχέσεις.

Παρότι ο δασμός του 10% είναι χαμηλότερος από εκείνον που επιβάλλεται σε άλλες χώρες, αυξάνει το κόστος πρόσβασης των ευρωπαϊκών προϊόντων στην αμερικανική αγορά. Οι εξαγωγείς θα βρεθούν μπροστά σε τρεις βασικές επιλογές:

• να απορροφήσουν μέρος του κόστους, περιορίζοντας τα περιθώρια κέρδους,
• να αυξήσουν τις τιμές για τους Αμερικανούς καταναλωτές,
• να αναδιαρθρώσουν την παραγωγή και τις αλυσίδες εφοδιασμού τους.

Ιδιαίτερα ευάλωτες μπορεί να αποδειχθούν μικρομεσαίες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να μεταφέρουν παραγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες ή να απορροφήσουν μια μόνιμη επιβάρυνση 10%.

Η Ευρώπη καλείται πλέον να αποφασίσει αν θα ακολουθήσει τον δρόμο της διαπραγμάτευσης, αν θα προσφέρει νέες δεσμεύσεις για τις αλυσίδες εφοδιασμού ή αν θα απαντήσει με εμπορικά αντίμετρα.

Το Άρθρο 301 γίνεται το νέο όπλο του Λευκού Οίκου

Η νέα δασμολογική πολιτική βασίζεται στο Άρθρο 301 του αμερικανικού Trade Act του 1974, το οποίο επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να επιβάλλει κυρώσεις όταν κρίνει ότι πρακτικές ξένων κυβερνήσεων είναι άδικες, δυσμενείς ή επιβαρύνουν το αμερικανικό εμπόριο.

Η επιλογή δεν είναι τυχαία.

Οι προηγούμενοι εκτεταμένοι δασμοί του Τραμπ είχαν ακυρωθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο, καθώς κρίθηκε ότι ο πρόεδρος είχε υπερβεί τις εξουσίες του χρησιμοποιώντας νομοθεσία έκτακτης ανάγκης. Στη συνέχεια επιβλήθηκε προσωρινός οριζόντιος δασμός 10% με άλλη διάταξη του Trade Act, ο οποίος όμως είχε περιορισμένη διάρκεια 150 ημερών.

Η διαδικασία του Άρθρου 301 προηγήθηκε από έρευνες, δημόσια διαβούλευση και ακροάσεις, γεγονός που προσφέρει στην κυβέρνηση ισχυρότερη νομική άμυνα απέναντι σε νέες δικαστικές προσφυγές.

Δεν αποκλείεται, πάντως, εισαγωγείς και εμπορικοί φορείς να αμφισβητήσουν και αυτή τη νομική βάση, υποστηρίζοντας ότι η επίκληση της καταναγκαστικής εργασίας χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για γενικευμένο προστατευτισμό.

Οι εξαιρέσεις που περιορίζουν το πρώτο σοκ

Οι δασμοί δεν καλύπτουν το σύνολο των εισαγόμενων προϊόντων.

Εξαιρούνται κατηγορίες όπως ενημερωτικό υλικό, δωρεές και προσωπικές αποσκευές, καθώς και προϊόντα που ήδη επιβαρύνονται με ξεχωριστούς κλαδικούς δασμούς βάσει του Άρθρου 232.

Προβλέπονται επίσης εξαιρέσεις για πρώτες ύλες ή προϊόντα που:

• δεν παράγονται σε επαρκείς ποσότητες στις ΗΠΑ,
• είναι κρίσιμα για την εγχώρια οικονομία,
• θα μπορούσαν να προκαλέσουν ευρύτερες διαταραχές εφοδιασμού,
• κρίνονται αναγκαία για τη διαθεσιμότητα βασικών αγαθών.

Η επιλογή αυτή δείχνει ότι η κυβέρνηση Τραμπ θέλει να εμφανιστεί επιθετική απέναντι στους εμπορικούς εταίρους, χωρίς όμως να προκαλέσει άμεσα ελλείψεις ή ανεξέλεγκτες ανατιμήσεις σε κρίσιμα προϊόντα.

Το κόστος μπορεί να φτάσει στον Αμερικανό καταναλωτή

Οι δασμοί καταβάλλονται αρχικά από τις αμερικανικές επιχειρήσεις που εισάγουν τα προϊόντα. Αυτό σημαίνει ότι ένα μέρος της επιβάρυνσης είναι πιθανό να μετακυλιστεί στις τελικές τιμές.

Για την κυβέρνηση Τραμπ, οι δασμοί αποτελούν μέσο προστασίας της βιομηχανίας, αύξησης των κρατικών εσόδων και επαναπατρισμού επενδύσεων.

Για τους επικριτές της πολιτικής, όμως, λειτουργούν ως έμμεσος φόρος στην κατανάλωση, ιδιαίτερα όταν οι αμερικανικές επιχειρήσεις δεν διαθέτουν άμεσα εναλλακτικούς εγχώριους προμηθευτές.

Το πολιτικό ρίσκο γίνεται μεγαλύτερο λόγω των ενδιάμεσων εκλογών. Αν οι τιμές των εισαγόμενων αγαθών αυξηθούν αισθητά, οι Δημοκρατικοί θα επιχειρήσουν να συνδέσουν την προστατευτική πολιτική του Τραμπ με την ακρίβεια και την πίεση στα νοικοκυριά.

Απειλή για νέο παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο

Η νέα δασμολογική επίθεση δεν αφορά μόνο τις εμπορικές ροές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Μπορεί να οδηγήσει σε:

• ευρωπαϊκά και ασιατικά αντίμετρα,
• μετατόπιση παραγωγής μεταξύ διαφορετικών χωρών,
• αύξηση του κόστους των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων,
• επιβράδυνση των επενδύσεων λόγω αβεβαιότητας,
• μεγαλύτερο κατακερματισμό της παγκόσμιας οικονομίας.

Η Κίνα πιθανότατα θα αντιμετωπίσει τη νέα κίνηση ως ακόμη ένα επεισόδιο της μακροχρόνιας οικονομικής αντιπαράθεσης με την Ουάσιγκτον. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της, θα προσπαθήσει να αποφύγει μια μετωπική σύγκρουση, χωρίς όμως να αποδεχθεί ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα βρεθούν σε μόνιμα δυσμενέστερη θέση.

Από την παγκοσμιοποίηση στην οικονομία των μπλοκ

Η επιστροφή των δασμών επιβεβαιώνει ότι το διεθνές εμπόριο εισέρχεται σε μια νέα εποχή.

Οι δασμοί δεν χρησιμοποιούνται πλέον μόνο για την προστασία συγκεκριμένων βιομηχανιών. Μετατρέπονται σε εργαλείο εξωτερικής πολιτικής, εθνικής ασφάλειας, εργασιακών προτύπων και γεωπολιτικής πίεσης.

Ο Τραμπ επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι η πρόσβαση στη μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά του κόσμου δεν θα θεωρείται πλέον δεδομένη. Κάθε χώρα θα πρέπει να διαπραγματεύεται τους όρους της με την Ουάσιγκτον και, σε πολλές περιπτώσεις, να προσαρμόζει τις πολιτικές της στις αμερικανικές απαιτήσεις.

Το νέο «τείχος των δασμών» μπορεί να προσφέρει βραχυπρόθεσμη προστασία σε ορισμένους αμερικανικούς κλάδους. Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνει τον κίνδυνο αντιποίνων, πληθωριστικών πιέσεων και μιας παγκόσμιας οικονομίας χωρισμένης σε ανταγωνιστικά εμπορικά στρατόπεδα.

Πηγή: pagenews.gr