Ουγγαρία: Πρόεδρος ο δικαστής που νίκησε το καθεστώς Όρμπαν

Ο 74χρονος νομικός Άντρας Μπάκα αναλαμβάνει να αποκαταστήσει το κύρος στον θεσμό της προεδρίας της χώρας σε ένα ακόμα βήμα της «απο-ορμπανοποίησής» της.

Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας έχει με βάση το Σύνταγμα κυρίως αντιπροσωπευτικά και συμβολικά καθήκοντα. Εκφράζει την ενότητα του έθνους και επιβλέπει τη δημοκρατική λειτουργία του κράτους. Η χώρα αποκτά πλέον έναν πρόεδρο που αποτελεί ο ίδιος σύμβολο και σηματοδοτεί ταυτόχρονα το τέλος της κυριαρχίας του πρώην πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν. Ο Άντρας Μπάκα, γεννημένος το 1952, είναι ένας από τους πιο σεβαστούς νομικούς της Ουγγαρίας, και ένας δικαστής που νίκησε το καθεστώς Όρμπαν στη σύγκρουση για την αναδιάρθρωση της δικαστικής εξουσίας σύμφωνα με την dw.com

Ο Ούγγρος πρόεδρος έχει στην πραγματικότητα πολύ περιορισμένες εκτελεστικές εξουσίες και δεν μπορεί να παρεμποδίζει μόνιμα το έργο της κυβέρνησης. Παρ’ όλα αυτά, ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μάγκιαρ, είχε ανακηρύξει την απομάκρυνση του Τάμας Σούλιοκ, τον οποίο επανειλημμένα αποκαλούσε «μαριονέτα του Όρμπαν», ως κεντρική πολιτική προτεραιότητα, ακόμα και πριν από την εκλογική του νίκη τον Απρίλιο.

Ένας λόγος για αυτό είναι ότι η άνοδος του Μάγκιαρ και του κόμματος Tisza συνδέεται άμεσα με το λεγόμενο σκάνδαλο χάριτος που αφορά έναν συνεργό παιδεραστών. Η υπόθεση ανάγκασε την τότε πρόεδρο Καταλίν Νόβακ να παραιτηθεί τον Φεβρουάριο του 2024. Έκτοτε, στην Ουγγαρία πολλοί έχουν επανειλημμένα κατηγορήσει τον Σούλιοκ, διάδοχο της Νόβακ, ότι παρέμεινε σιωπηλός σε πολυάριθμα περιστατικά αδικίας από το καθεστώς Όρμπαν.

Συνείδηση ​​του Έθνους

Ενώ ο Ούγγρος πρόεδρος δεν είναι υποχρεωμένος να κάνει δημόσιες παρεμβάσεις, ορισμένοι πρόεδροι στο παρελθόν έχουν συχνά εκμεταλλευτεί αυτή την ευκαιρία. Κυρίως ο Άρπαντ Γκεντς, πρώτος πρόεδρος της Ουγγαρίας μετά τις αλλαγές του 1989-90, συγγραφέας και πρώην αντικαθεστωτικός. Τη δεκαετία του 1990, ο Γκεντς επανειλημμένα προέτρεπε για την τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών. Για αυτό, πολλοί τον θεωρούσαν «συνείδηση ​​της Ουγγαρίας».

Το γεγονός ότι ο Μάγκιαρ τόσο συχνά επέκρινε τη στάση του Σούλιοκ ως προέδρου τα τελευταία δύο χρόνια θα χρησιμεύσει έμμεσα ως σημείο αναφοράς για τη συμπεριφορά του Μπάκα από εδώ και πέρα. Ο Μπάκα, ωστόσο, δεν είναι άνθρωπος που συνηθίζει έντονες δημόσιες εμφανίσεις. Ο δικηγόρος απέκτησε το διδακτορικό του στη νομική το 1978 και στη συνέχεια εργάστηκε σε διάφορα πανεπιστήμια, μερικά εκ των οποίων στο εξωτερικό, με εξειδίκευση στο συγκριτικό δίκαιο.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και μετά ασχολήθηκε με την έρευνα σχετικά με την εφαρμογή των ανθρωπίνων και μειονοτικών δικαιωμάτων σε σύγκριση με τα διεθνή πρότυπα. Αυτό ήταν ήδη ένα σημαντικό ζήτημα στη «σοσιαλιστική» Ουγγαρία εκείνη την εποχή λόγω των βάναυσων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρουμανία του Νικολάε Τσαουσέσκου, οι οποίες έπληξαν ιδιαίτερα την ουγγρική μειονότητα.

Κανένας δηλωμένος αντικαθεστωτικός

Ωστόσο, ο Μπάκα δεν ήταν ανοιχτός αντίπαλος του προηγούμενου καθεστώτος. Ήταν μεταξύ εκείνων που, στη σχετικά ανοιχτή Ουγγαρία της δεκαετίας του 1980, εργάστηκαν για μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του συστήματος. Από το 1988 και μετά, ο Μπάκα συμμετείχε ενεργά σε ακαδημαϊκές και συνδικαλιστικές πρωτοβουλίες, οι οποίες έπαιξαν σημαντικό ρόλο κατά τη μεταβατική περίοδο που ακολούθησε.

Μετά τις πρώτες ελεύθερες εκλογές, εισήλθε στο κοινοβούλιο το 1990 ως ανεξάρτητος βουλευτής μέσω του συντηρητικού Ουγγρικού Δημοκρατικού Φόρουμ (MDF), υπηρετώντας για λίγο περισσότερο από έναν χρόνο. Από το 1991 εργάστηκε ως δικαστής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) στο Στρασβούργο. Το 2008, μετά από δύο θητείες στο κοινοβούλιο, επέστρεψε στην Ουγγαρία και εξελέγη Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Απέκτησε πανεθνική φήμη όταν η κυβέρνηση Όρμπαν τον απομάκρυνε από τη θέση του το 2011 στο πλαίσιο μιας δικαστικής μεταρρύθμισης, χρησιμοποιώντας έναν νομικό ελιγμό, πιθανώς επειδή είχε προηγουμένως επικρίνει μέρος των μεταρρυθμιστικών σχεδίων της. Επισήμως το Ανώτατο Δικαστήριο αναδιοργανώθηκε, συνεπώς το αξίωμα του Μπάκα έπαψε να υπάρχει, αν και παρέμεινε δικαστής.

Ο Μπάκα αμφισβήτησε την απόλυσή του ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) και κέρδισε τη δίκη το 2016, χωρίς όμως ποτέ να επιστρέψει στο αξίωμά του. Το πιο σημαντικό μέρος της απόφασης του ΕΔΑΔ, που υποχρέωσε το ουγγρικό κράτος να αναιρέσει τη δικαστική μεταρρύθμιση, δεν εφαρμόστηκε ποτέ.

Κανένας «μαχητής« των δρόμων

Ο Μπάκα παρέμεινε επικριτής του καθεστώτος Όρμπαν μέχρι το τέλος, αν και πάντα κινούμενος αυστηρά με βάση τον νόμο. Δεν συμμετείχε σε διαμαρτυρίες ούτε κατέβηκε ποτέ στους δρόμους. Η παράταξη Tisza δικαιολόγησε τον διορισμό του ως προέδρου ως εξής: «Σε όλη του τη ζωή ο Άντρας Μπάκα έδινε ιδιαίτερη σημασία στη διάκριση των εξουσιών και υπερασπιζόταν σταθερά το κράτος δικαίου και την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας. Η ιστορία της ζωής του αποτελεί παράδειγμα δέσμευσης στο δημοκρατικό κράτος δικαίου και στις συνταγματικές αρχές». Όπως αναμενόταν, εκπρόσωποι του κόμματος Fidesz (Συμμαχία Νέων Δημοκρατών) του Όρμπαν επέκριναν έντονα τον διορισμό του Μπάκα.

Ο Μπάκα κατηγορείται για «υποκρισία» από κύκλους του Fidesz και το ακροδεξιό κόμμα «Η Πατρίδα μας» (Mi Hazank), επειδή αποδέχτηκε την απομάκρυνση του Σούλιοκ μέσω ενός νόμου προσαρμοσμένου στα προσωπικά συμφέροντά του, ενώ κατήγγειλε ακριβώς αυτή την πρακτική στη δική του περίπτωση. Πολλοί σχολιαστές, ωστόσο, επισημαίνουν μια κρίσιμη διαφορά: «Η απομάκρυνση του Μπάκα ήταν ένα από τα αμέτρητα βήματα που έγιναν για την κατάργηση του κράτους δικαίου. Η εκλογή του ως προέδρου βοηθά στην ανοικοδόμησή του».

Το Ινστιτούτο Πολιτικού Κεφαλαίου με έδρα τη Βουδαπέστη προβλέπει ότι ο νέος πρόεδρος θα αντιμετωπίσει ένα δύσκολο έργο. «Το καθεστώς Όρμπαν έχει υπονομεύσει πολιτικά τις ήδη περιορισμένες εξουσίες της προεδρίας. Τώρα ο Άντρας Μπάκα πρέπει να αποκαταστήσει το κύρος του αξιώματος. Αυτό απαιτεί περισσότερο πολιτικό παρά νομικό έργο. Ωστόσο, οι πιθανότητες επιτυχίας του Μπάκα είναι μεγαλύτερες από οποιουδήποτε άλλου προέδρου που εκλέχθηκε κατά τη διάρκεια της παραμονής του Fidesz στην εξουσία».

Πηγή: pagenews.gr