«Αμερικανική ομπρέλα» πάνω από τον GSI: Το μήνυμα των ΗΠΑ που αλλάζει τα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο

Η Ουάσιγκτον συνδέει όλο και πιο καθαρά την ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ με τη νέα αρχιτεκτονική της περιοχής – Η γαλλική Meridiam, το IMEC και η γεωπολιτική διάσταση του υποθαλάσσιου καλωδίου

Ο Great Sea Interconnector (GSI) παύει σταδιακά να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη μεγάλο ενεργειακό έργο Ελλάδας και Κύπρου. Οι τελευταίες κινήσεις από Ουάσιγκτον, Αθήνα και Παρίσι ενισχύουν τη γεωπολιτική του διάσταση, καθώς γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση διαμορφώνεται ένα ευρύτερο πλέγμα αμερικανικών, ευρωπαϊκών και ισραηλινών συμφερόντων.

Το νέο μήνυμα ήρθε από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μετά τη διακομματική παρέμβαση στο αμερικανικό Κογκρέσο υπέρ του έργου.

Εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, απαντώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν την ενεργειακή ασφάλεια και συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ άλλων μέσω του Eastern Mediterranean Energy Center.

Η συγκεκριμένη αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το Κέντρο δεν αποτελεί θεωρητικό σχεδιασμό. Τον Ιούνιο οι ΗΠΑ, η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και το Rice University υπέγραψαν στο Χιούστον δήλωση πρόθεσης για τη δημιουργία του, με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας να το εντάσσει ευθέως στη στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ για στενότερη συνεργασία με βασικούς εταίρους.

Το μήνυμα Τραμπ πίσω από τη δήλωση

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει η πολιτική διατύπωση της αμερικανικής πλευράς.

Σύμφωνα με όσα μεταφέρθηκαν από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ παραμένει προσηλωμένη στην ανάπτυξη κρίσιμων ενεργειακών συνεργασιών που ενισχύουν την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και δημιουργούν μεγαλύτερη ενεργειακή επάρκεια τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για τους εταίρους τους.

Η Ουάσιγκτον επομένως δεν βλέπει την Ανατολική Μεσόγειο μόνο μέσα από το πρίσμα των υδρογονανθράκων.

Η ηλεκτρική ενέργεια, οι υποθαλάσσιες διασυνδέσεις, οι ΑΠΕ, τα δίκτυα και οι νέοι εμπορικοί διάδρομοι αποτελούν πλέον κομμάτια της ίδιας γεωπολιτικής εξίσωσης.

Και ο GSI βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο της.

Η κίνηση του Κογκρέσου

Το αμερικανικό ενδιαφέρον γίνεται ακόμη πιο σημαντικό μετά την παρέμβαση διακομματικής ομάδας μελών του Κογκρέσου προς τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και την αμερικανική Development Finance Corporation.

Οι Αμερικανοί νομοθέτες ζητούν από την κυβέρνηση Τραμπ να δώσει προτεραιότητα στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, συνδέοντάς την με τον σχεδιασμό του οικονομικού διαδρόμου India–Middle East–Europe Corridor (IMEC).

Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη γεωπολιτική αξία του έργου.

Ο GSI μπορεί να αποτελέσει τμήμα ενός πολύ μεγαλύτερου δικτύου που θα συνδέει την Ινδία και τη Μέση Ανατολή με την ευρωπαϊκή αγορά, με την Ελλάδα και την Κύπρο να λειτουργούν ως πύλη εισόδου προς την Ευρώπη.

Δεν είναι τυχαίο ότι Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ έχουν ήδη επαναβεβαιώσει επίσημα τόσο την υποστήριξή τους στον GSI όσο και την πρόθεσή τους να προωθήσουν έργα διασυνδεσιμότητας στο πλαίσιο του IMEC.

Ένα καλώδιο με τεράστιο γεωπολιτικό βάρος

Οι αριθμοί εξηγούν γιατί το project ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας συμβατικής ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Ο συνολικός σχεδιασμός του GSI προβλέπει:

• 1.208 χιλιόμετρα συνολικού μήκους.
• 1.000 MW μεταφορικής ισχύος.
• 500 kV τάση.
• έως 3.000 μέτρα μέγιστο βάθος πόντισης.
• περίπου 1,9 δισ. ευρώ εκτιμώμενο προϋπολογισμό.
• 898 χιλιόμετρα για το υπό κατασκευή τμήμα Κρήτης–Κύπρου.
• 657 εκατ. ευρώ ευρωπαϊκής χρηματοδότησης από το Connecting Europe Facility για το συγκεκριμένο σκέλος.

Το στρατηγικότερο στοιχείο είναι ότι η Κύπρος παραμένει το τελευταίο κράτος-μέλος της ΕΕ χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με το ευρωπαϊκό σύστημα. Η ολοκλήρωση του GSI θα αλλάξει αυτή την πραγματικότητα, ενώ σε επόμενη φάση προβλέπεται η επέκταση προς το Ισραήλ.

Και ξαφνικά μπήκε δυνατά η Γαλλία

Στην εξίσωση προστέθηκε πλέον και ένας ακόμη ισχυρός παίκτης: η Γαλλία.

Στις 5 Αυγούστου, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου, υπεγράφη η συμφωνία για την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector. Παράλληλα υπεγράφη συμφωνία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες του έργου.

Η εξέλιξη μεταβάλλει αισθητά το αποτύπωμα του project.

Δεν υπάρχει πλέον μόνο η ελληνική και κυπριακή διάσταση, ούτε μόνο η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Υπάρχει ισχυρό γαλλικό επιχειρηματικό και επενδυτικό ενδιαφέρον, ενώ η Nexans έχει ήδη αναλάβει το καλωδιακό τμήμα.

Έτσι δημιουργείται γύρω από τον GSI ένα αξιοσημείωτο πλέγμα:

Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ – Ευρωπαϊκή Ένωση – Γαλλία – Ηνωμένες Πολιτείες.

Τι σημαίνει για την Τουρκία

Εδώ βρίσκεται αναπόφευκτα και η γεωπολιτικά ευαίσθητη πλευρά της υπόθεσης.

Η αμερικανική δήλωση δεν αποτελεί από μόνη της ρητή αμερικανική εγγύηση για την εκτέλεση του GSI ούτε στρατιωτική δέσμευση προστασίας του έργου. Μια τέτοια ερμηνεία θα πήγαινε πέρα από όσα έχουν δημοσιοποιηθεί.

Ωστόσο, πολιτικά η εικόνα αποκτά διαφορετικό βάρος.

Όσο ο GSI εντάσσεται στην αμερικανική στρατηγική ενεργειακής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο και συνδέεται με το IMEC, τόσο δυσκολότερο γίνεται να αντιμετωπίζεται ως μια απλή διμερής εκκρεμότητα Αθήνας και Λευκωσίας.

Η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό παράγοντα για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει παράλληλα ανοικτούς διαύλους με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει ταυτόχρονα τη στρατηγική συνεργασία της με Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ στην ενέργεια.

Αντίθετα, φαίνεται να επιχειρεί να διατηρήσει και να αναπτύξει παράλληλους άξονες συνεργασίας στην περιοχή.

Το μεγάλο κέρδος για την Αθήνα

Για την κυβέρνηση Μητσοτάκη η εξέλιξη είναι σημαντική και σε πολιτικό επίπεδο.

Η Αθήνα επιδιώκει εδώ και χρόνια να μετατρέψει τη γεωγραφική θέση της Ελλάδας σε οικονομικό και γεωπολιτικό κεφάλαιο: LNG, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, αγωγοί, λιμάνια, IMEC και ενεργειακές συνεργασίες με Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο αποτελούν διαφορετικά κομμάτια αυτής της στρατηγικής.

Η είσοδος της Meridiam προσθέτει γαλλικό βάρος. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προσθέτει θεσμικό βάρος. Και το αυξανόμενο αμερικανικό ενδιαφέρον προσθέτει γεωπολιτικό βάρος.

Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την είσοδο της Meridiam στρατηγικής σημασίας και συνέδεσε το έργο με την έξοδο της Κύπρου από την ενεργειακή απομόνωση και την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας της Ευρώπης.

Ο GSI επομένως δεν είναι πλέον απλώς ένα καλώδιο στον βυθό της Ανατολικής Μεσογείου. Εξελίσσεται σε κρίκο μιας πολύ μεγαλύτερης αλυσίδας συμφερόντων που ξεκινά από το Ισραήλ και την Κύπρο, περνά από την Ελλάδα και μπορεί μέσω του IMEC να φτάσει μέχρι την Ινδία. Και όταν γύρω από ένα έργο συγκλίνουν ευρωπαϊκά κεφάλαια, γαλλικά συμφέροντα και αμερικανική στρατηγική, η γεωπολιτική του αξία γίνεται πολύ μεγαλύτερη από την ονομαστική αξία του ίδιου του καλωδίου.

Πηγή: pagenews.gr