«Το πετρέλαιο μυρίζει ξανά πόλεμο»: Το Brent αγγίζει τα $92 καθώς η κρίση ΗΠΑ–Ιράν επιστρέφει στο Ορμούζ

Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αρχίζει ξανά να τιμολογεί τον φόβο.

Το Brent κινήθηκε κοντά στα 92 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα του Αυγούστου, καθώς μια νέα αλληλουχία στρατιωτικών και διπλωματικών εξελίξεων στον Περσικό Κόλπο αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια των ενεργειακών ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Η αγορά έχει ακόμη σημαντική απόσταση από τα επίπεδα άνω των 120 δολαρίων που είχε αγγίξει το πετρέλαιο στην κορύφωση της πολεμικής κρίσης.

Όμως το μήνυμα της νέας ανόδου είναι σαφές: οι traders δεν πιστεύουν ακόμη ότι ο κίνδυνος στο Ορμούζ έχει τελειώσει.

Οι πύραυλοι στα ΗΑΕ ξύπνησαν ξανά την αγορά

Η νέα άνοδος ήρθε καθώς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι εντόπισαν δύο βαλλιστικούς πυραύλους που είχαν εκτοξευθεί από την κατεύθυνση του Ιράν.

Σύμφωνα με τις εμιρατινές αρχές, οι πύραυλοι κατέπεσαν στη θάλασσα.

Το επεισόδιο προστέθηκε σε μια σειρά επιθέσεων και απειλών εναντίον της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Η Wall Street Journal αναφέρει ότι οι επιθέσεις εναντίον πλοίων στο Ορμούζ έχουν αυξηθεί, με τα ΗΑΕ να αναφέρουν επτά περιστατικά εναντίον δικών τους πλοίων μόνο μέσα στον Αύγουστο.

Για τις αγορές, αυτό είναι ίσως σημαντικότερο από το εάν ένας πύραυλος έπληξε τελικά τον στόχο του.

Κάθε νέα απειλή κοντά στις ενεργειακές αρτηρίες του Κόλπου αυξάνει το κόστος του γεωπολιτικού ρίσκου.

Ο Τραμπ: «Δεν υπάρχουν συνομιλίες»

Την ίδια στιγμή, η διπλωματική διέξοδος φαίνεται να απομακρύνεται.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι δεν πραγματοποιούνται ούτε έχουν προγραμματιστεί συνομιλίες με το Ιράν, ενώ υποστήριξε ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός παραμένει σε ισχύ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επιμένει παράλληλα ότι τα Στενά έχουν αποναρκοθετηθεί και είναι «ανοιχτά και λειτουργούν».

Η εικόνα της πραγματικής ναυσιπλοΐας, όμως, είναι πολύ πιο περίπλοκη. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η κίνηση παραμένει δραματικά χαμηλότερη από τα φυσιολογικά επίπεδα.

Και αυτή ακριβώς η απόσταση μεταξύ πολιτικών δηλώσεων και πραγματικών εμπορικών ροών είναι που προβληματίζει τις αγορές.

Το Ορμούζ μπορεί να είναι «ανοιχτό» — αλλά τα πλοία φοβούνται να περάσουν

Αυτό είναι το σημαντικότερο στοιχείο της ενεργειακής εξίσωσης.

Ένα θαλάσσιο πέρασμα δεν χρειάζεται να είναι επισήμως κλειστό για να δημιουργήσει παγκόσμια ενεργειακή κρίση.

Αρκεί οι πλοιοκτήτες να θεωρούν ότι είναι υπερβολικά επικίνδυνο.

Πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου περνούσε καθημερινά από τα Στενά. Στα μέσα Αυγούστου, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλούνται διεθνείς πηγές, η συνολική κίνηση παρέμενε περίπου στο 20% των προπολεμικών επιπέδων.

Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στο: «το Ορμούζ είναι ανοιχτό» και στο: «το Ορμούζ λειτουργεί κανονικά».

Η Τεχεράνη απαντά: Το Ορμούζ παραμένει μοχλός πίεσης

Το Ιράν παρουσιάζει μια εντελώς διαφορετική εικόνα από την Ουάσιγκτον.

Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι η πλήρης ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας συνδέεται με την ικανοποίηση των όρων που θέτει προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παράλληλα, η ιρανική πλευρά συνεχίζει τεχνικές επαφές με το Ομάν για τις διαδρομές ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε δηλώσει μόλις πριν από λίγες ημέρες ότι δεν έχει ληφθεί απόφαση για επανέναρξη των συνομιλιών με την Ουάσιγκτον.

Η στρατηγική σημασία είναι προφανής.

Το Ιράν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τα Στενά όχι μόνο ως γεωγραφικό πέρασμα αλλά ως διαπραγματευτικό όπλο.

Το μεγάλο παράδοξο του πετρελαίου

Και εδώ εμφανίζεται ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο.

Παρά έναν πόλεμο που έχει προκαλέσει τεράστιες αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και παρά τη δραματική πτώση της κίνησης στο Ορμούζ, το Brent βρίσκεται γύρω στα 92 δολάρια — όχι στα 120 ή στα 150.

Αυτό δείχνει ότι η αγορά δεν τιμολογεί ακόμη ένα σενάριο ολοκληρωτικής και μακροχρόνιας απώλειας της παραγωγής του Κόλπου.

Τιμολογεί κάτι διαφορετικό: παρατεταμένο κίνδυνο, περιορισμένες ροές και πιθανότητα νέας κλιμάκωσης.

Αυτό είναι κρίσιμο.

Διότι σημαίνει ότι υπάρχει ακόμη σημαντικό περιθώριο ανόδου εάν συμβεί ένα γεγονός που αλλάξει πραγματικά την προσφορά.

Τι θα μπορούσε να στείλει το Brent ξανά πάνω από τα $100;

Τρία σενάρια θα μπορούσαν να αλλάξουν δραματικά την εικόνα.

Πρώτον, μια μεγάλη επίθεση εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων των ΗΑΕ, της Σαουδικής Αραβίας ή άλλου παραγωγού του Κόλπου.

Δεύτερον, μια νέα σοβαρή στρατιωτική σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν που θα δημιουργούσε πραγματικό κίνδυνο παρατεταμένης διακοπής της ναυσιπλοΐας.

Και τρίτον, μια σειρά επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια που θα έκανε τις ασφαλιστικές εταιρείες και τους πλοιοκτήτες να θεωρήσουν το Ορμούζ πρακτικά μη προσπελάσιμο.

Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο.

Το πετρέλαιο δεν χρειάζεται να σταματήσει επειδή κάποιος κλείδωσε τα Στενά. Μπορεί να σταματήσει επειδή κανείς δεν θέλει να ρισκάρει το πλοίο του εκεί.

Η άλλη πλευρά του στοιχήματος: γιατί μπορεί να πέσει ξανά

Υπάρχει φυσικά και το αντίθετο σενάριο.

Εάν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη επιστρέψουν σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, εάν σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον πλοίων και εάν η κίνηση στο Ορμούζ αρχίσει να αποκαθίσταται, ένα σημαντικό μέρος του σημερινού γεωπολιτικού premium θα μπορούσε να εξαφανιστεί.

Το είδαμε ήδη μετά τη συμφωνία του Ιουνίου, όταν η ναυσιπλοΐα είχε αρχίσει να παρουσιάζει σημάδια ανάκαμψης. Στις 23 Ιουνίου είχαν καταγραφεί 31 επιβεβαιωμένες διελεύσεις μέσα σε μία ημέρα.

Η σύγκριση με τη σημερινή εικόνα δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει το ενεργειακό κλίμα.

Η Ουάσιγκτον αλλάζει όπλο: από τους πυραύλους στην οικονομική πίεση

Ένα ακόμη στοιχείο αρχίζει να γίνεται ορατό στην αμερικανική στρατηγική.

Μετά τις έντονες στρατιωτικές επιχειρήσεις των προηγούμενων μηνών, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται περισσότερο προσανατολισμένη σε ναυτικό αποκλεισμό, οικονομική πίεση και έλεγχο των ενεργειακών ροών.

Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα αποκλιμάκωση.

Σημαίνει αλλαγή του πεδίου της σύγκρουσης.

Εάν το Ιράν απαντήσει χρησιμοποιώντας περισσότερο το Ορμούζ και τις επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα ως αντίμετρο, τότε η ενεργειακή αγορά μπορεί να μετατραπεί στο βασικό πεδίο πίεσης μεταξύ των δύο πλευρών.

Και το Ιράν προετοιμάστηκε για έναν μακρύ πόλεμο

Υπάρχουν παράλληλα ενδείξεις ότι η Τεχεράνη δεν αντιμετώπισε την προηγούμενη εκεχειρία αποκλειστικά ως ευκαιρία για διπλωματική λύση.

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, το ιρανικό καθεστώς χρησιμοποίησε την περίοδο αυτή για να προετοιμαστεί για πιθανή μεγαλύτερη σύγκρουση, ενισχύοντας τον ρόλο των Φρουρών της Επανάστασης και επιταχύνοντας την παραγωγή πυραύλων και drones.

Εάν αυτή η εκτίμηση αποδειχθεί σωστή, τότε η σημερινή άνοδος του πετρελαίου δεν αφορά απλώς μια ακόμη εβδομάδα έντασης.

Αφορά τον φόβο ότι η αγορά βρίσκεται μπροστά σε μια παρατεταμένη περίοδο ενεργειακής ανασφάλειας.

Τα $92 είναι προειδοποίηση — όχι ακόμη πανικός

Το Brent κοντά στα 92 δολάρια δεν σημαίνει ότι οι αγορές πιστεύουν πως επίκειται ολοκληρωτική ενεργειακή καταστροφή.

Σημαίνει όμως ότι ο εφησυχασμός αρχίζει να εξαφανίζεται.

Η αγορά βλέπει ταυτόχρονα:

πυραυλικές απειλές στα ΗΑΕ,

επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων,

πολύ περιορισμένη κίνηση στο Ορμούζ,

αδιέξοδο ΗΠΑ–Ιράν,

και μια Τεχεράνη που εμφανίζεται αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει τη γεωγραφική της θέση ως στρατηγικό όπλο.

Και γι’ αυτό τα 92 δολάρια έχουν μεγαλύτερη σημασία από έναν απλό αριθμό στην οθόνη των traders.

Είναι η τιμή που αρχίζει να βάζει η αγορά στην πιθανότητα ότι η κρίση του Ορμούζ δεν πλησιάζει στο τέλος της — αλλά ίσως εισέρχεται σε μια νέα, πιο επικίνδυνη φάση.

Το επόμενο μεγάλο σοκ δεν χρειάζεται καν να είναι ένας νέος πόλεμος. Αρκεί ένα δεξαμενόπλοιο, ένας πύραυλος ή μια αποτυχημένη διαπραγμάτευση για να δοκιμάσει ξανά το Brent τα $100.