Το χρέος των ΗΠΑ χτυπά τα 40 τρισ. δολάρια – Γιατί ο λογαριασμός έρχεται και στην Ευρώπη

Η αμερικανική «βόμβα» χρέους ανεβάζει τις αποδόσεις των ομολόγων διεθνώς και απειλεί να κάνει ακριβότερο το χρήμα και στην ΕΕ – Πόλεμος στο Ιράν, επανεξοπλισμός και η έκρηξη επενδύσεων στην ΑΙ δημιουργούν μια πρωτοφανή μάχη για παγκόσμια κεφάλαια

Το αμερικανικό δημόσιο χρέος έσπασε για πρώτη φορά το φράγμα των 40 τρισ. δολαρίων και αυτό που μοιάζει εκ πρώτης όψεως με ένα τεράστιο πρόβλημα της Ουάσιγκτον μετατρέπεται ταχύτατα σε πρόβλημα και για την Ευρώπη.

Ο λόγος βρίσκεται στην καρδιά του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος: όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται ολοένα περισσότερα χρήματα και αναγκάζονται να προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις για να προσελκύσουν επενδυτές στα ομόλογά τους, αυξάνεται η πίεση στις αποδόσεις σχεδόν παντού.

Και η Ευρώπη βρίσκεται την ίδια στιγμή μπροστά στις δικές της τεράστιες χρηματοδοτικές ανάγκες: άμυνα, ενεργειακή ασφάλεια, πράσινη μετάβαση, υποδομές και τεχνολογία.

Το αποτέλεσμα είναι μια παγκόσμια μάχη για κεφάλαια, στην οποία κυβερνήσεις και επιχειρήσεις καλούνται να πληρώνουν ακριβότερα για να δανειστούν.

Ο αριθμός που τρομάζει τις αγορές: 40 τρισ. δολάρια

Στις 18 Αυγούστου το συνολικό αμερικανικό δημόσιο χρέος έφθασε περίπου στα 40,05 τρισ. δολάρια.

Από αυτά, περίπου 32,27 τρισ. δολάρια αντιστοιχούν σε χρέος που βρίσκεται στα χέρια επενδυτών και τα υπόλοιπα περίπου 7,78 τρισ. σε ενδοκυβερνητικές υποχρεώσεις.

Η ταχύτητα της αύξησης είναι εξίσου εντυπωσιακή.

Οι ΗΠΑ είχαν περάσει τα 39 τρισ. μόλις τον Μάρτιο του 2026 και τα 38 τρισ. τον Οκτώβριο του 2025.

Και το Congressional Budget Office δεν βλέπει γρήγορη αντιστροφή της τάσης.

Για το 2026 προβλέπει:

• δημοσιονομικό έλλειμμα 1,9 τρισ. δολαρίων,
• έλλειμμα 5,8% του ΑΕΠ,
• δημόσιο χρέος που βρίσκεται στα χέρια του κοινού στο 101% του ΑΕΠ,
• ομοσπονδιακές δαπάνες 7,4 τρισ. δολαρίων.

Εάν η πορεία δεν αλλάξει, το χρέος που βρίσκεται στα χέρια του κοινού προβλέπεται να φθάσει το 120% του ΑΕΠ έως το 2036, ξεπερνώντας ακόμη και το ιστορικό μεταπολεμικό υψηλό του 1946.

Το 1,1 τρισ. που αποκαλύπτει το πραγματικό πρόβλημα

Υπάρχει όμως ένας ακόμη πιο ανησυχητικός αριθμός.

Οι δαπάνες για τόκους του αμερικανικού χρέους έφθασαν περίπου τα 1,1 τρισ. δολάρια στους πρώτους δέκα μήνες του δημοσιονομικού έτους 2026.

Όσο περισσότερο χρέος εκδίδει η Ουάσιγκτον και όσο υψηλότερες παραμένουν οι αποδόσεις, τόσο μεγαλύτερο κομμάτι του αμερικανικού προϋπολογισμού απορροφάται απλώς για την εξυπηρέτηση προηγούμενου δανεισμού.

Η αμερικανική οικονομία βρίσκεται έτσι μπροστά σε έναν δύσκολο μηχανισμό αυτοτροφοδότησης:

περισσότερο χρέος → περισσότερες εκδόσεις ομολόγων → μεγαλύτερες ανάγκες προσέλκυσης κεφαλαίων → υψηλότερο κόστος δανεισμού → μεγαλύτερες δαπάνες για τόκους.

Γιατί όμως πρέπει να ανησυχεί η Ευρώπη;

Επειδή τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα δεν είναι μία ακόμη αγορά.

Τα US Treasuries αποτελούν βασικό σημείο αναφοράς για την τιμολόγηση του χρήματος παγκοσμίως.

Όταν οι αποδόσεις τους ανεβαίνουν σημαντικά, ένας επενδυτής έχει μικρότερο λόγο να αγοράσει ευρωπαϊκό κρατικό ή εταιρικό χρέος χωρίς να απαιτήσει επίσης μεγαλύτερη απόδοση.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει προειδοποιήσει ότι οι αγορές κρατικών ομολόγων αποτελούν βασικό κανάλι μέσω του οποίου οι διεθνείς αναταράξεις μεταδίδονται στην Ευρωζώνη.

Και αναφέρει ρητά ότι οι ανησυχίες για την αμερικανική δημοσιονομική αξιοπιστία, τα επίμονα υψηλά ελλείμματα, το αυξανόμενο κόστος τόκων και τις μεγάλες χρηματοδοτικές ανάγκες μπορούν να οδηγήσουν σε παγκόσμια επανατιμολόγηση του κρατικού κινδύνου.

Με απλά λόγια: εάν οι επενδυτές απαιτούν περισσότερα για να δανείσουν την Αμερική, μπορούν να απαιτήσουν περισσότερα και για να δανείσουν την Ευρώπη.

Τα ομόλογα στέλνουν ήδη προειδοποίηση

Οι πιέσεις είναι ήδη ορατές.

Στις 18 Αυγούστου, καθώς οι αγορές αποτιμούσαν ταυτόχρονα την αμερικανική δημοσιονομική κατάσταση, τον πόλεμο με το Ιράν, τις πληθωριστικές πιέσεις και τις τεράστιες νέες ανάγκες χρηματοδότησης, η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου πέρασε το 4,74%, ενώ του 30ετούς ξεπέρασε το 5,33%, σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2007.

Οι πιέσεις όμως δεν έμειναν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Την ίδια περίοδο αυξήθηκαν και οι αποδόσεις γερμανικών και γαλλικών ομολόγων, ενώ η Βρετανία και η Ιαπωνία βρέθηκαν επίσης αντιμέτωπες με πολυετή υψηλά στο κόστος κρατικού δανεισμού.

Το δεύτερο σοκ: Η Ευρώπη χρειάζεται και η ίδια βουνά από χρήμα

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη γεωοικονομική παγίδα για την ΕΕ.

Η Ευρώπη καλείται να χρηματοδοτήσει ακριβώς τη στιγμή που το παγκόσμιο κεφάλαιο γίνεται ακριβότερο.

Η νέα εποχή απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σε:

• άμυνα και επανεξοπλισμό,
• ενεργειακή ασφάλεια,
• δίκτυα και υποδομές,
• πράσινη μετάβαση,
• ημιαγωγούς και ψηφιακές τεχνολογίες,
• τεχνητή νοημοσύνη.

Η ΕΚΤ έχει ήδη διαπιστώσει σημαντική άνοδο των μακροπρόθεσμων αποδόσεων στην Ευρωζώνη, συνδέοντάς την μεταξύ άλλων με τη δημοσιονομική επέκταση λόγω της γεωπολιτικής αβεβαιότητας και με ευρύτερους παγκόσμιους παράγοντες.

Άρα Ευρώπη και ΗΠΑ δεν αντιμετωπίζουν απλώς παράλληλα προβλήματα χρέους.

Ανταγωνίζονται για το ίδιο παγκόσμιο κεφάλαιο.

Και μετά μπήκε στο παιχνίδι η ΑΙ

Υπάρχει όμως και ένας τρίτος παίκτης: η Big Tech.

Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί τεράστια data centers, ηλεκτρικά δίκτυα, μονάδες παραγωγής ενέργειας, chips και νέες υποδομές.

Οι τεχνολογικοί κολοσσοί χρειάζονται επομένως επίσης τεράστια ποσά χρηματοδότησης.

Η ζήτηση κεφαλαίων για ΑΙ, αμερικανική άμυνα και επαναβιομηχάνιση θεωρείται πλέον ένας επιπλέον παράγοντας πίεσης στις διεθνείς αγορές χρήματος.

Έτσι δημιουργείται μία ασυνήθιστη κατάσταση:

Η αμερικανική κυβέρνηση, η ευρωπαϊκή άμυνα και η παγκόσμια τεχνολογική βιομηχανία κυνηγούν ταυτόχρονα τρισεκατομμύρια από την ίδια δεξαμενή αποταμιεύσεων.

Ο πόλεμος στο Ιράν κάνει την εξίσωση ακόμη χειρότερη

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, υπάρχει και η ενέργεια.

Η επανεκτίναξη των γεωπολιτικών κινδύνων γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ έχει διατηρήσει τις τιμές πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα.

Αυτό δημιουργεί έναν επικίνδυνο συνδυασμό για τις αγορές ομολόγων:

ακριβότερη ενέργεια → υψηλότερος πληθωρισμός → δυσκολότερες μειώσεις επιτοκίων → υψηλότερες αποδόσεις ομολόγων → ακριβότερος κρατικός δανεισμός.

Η ΕΚΤ έχει ήδη καταγράψει μέσα στο 2026 την άμεση σύνδεση μεταξύ της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, των τιμών πετρελαίου και της μεταβλητότητας των ευρωπαϊκών επιτοκίων και κρατικών ομολόγων.

Η Ευρώπη βρίσκεται ανάμεσα σε τρεις φωτιές

Το ευρωπαϊκό πρόβλημα είναι επομένως βαθύτερο από το αμερικανικό χρέος των 40 τρισ. δολαρίων.

Η ΕΕ βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με τρία μεγάλα σοκ:

Πρώτον, την ανάγκη να χρηματοδοτήσει πολύ μεγαλύτερες αμυντικές και στρατηγικές επενδύσεις.

Δεύτερον, την ενεργειακή και πληθωριστική πίεση που προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή.

Τρίτον, έναν παγκόσμιο ανταγωνισμό κεφαλαίων στον οποίο οι ΗΠΑ και η Big Tech μπορούν να προσφέρουν στους επενδυτές ιδιαίτερα ελκυστικές αποδόσεις.

Και υπάρχει μία ακόμη ευρωπαϊκή αδυναμία.

Πάνω από το 50% των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης βρίσκεται στα χέρια μη τραπεζικών επενδυτών, οι οποίοι είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε απώλειες αποτίμησης όταν ανεβαίνουν τα μακροπρόθεσμα επιτόκια.

Η αμερικανική βόμβα χρέους γίνεται ευρωπαϊκό πολιτικό πρόβλημα

Για τις Βρυξέλλες, επομένως, το ζήτημα των 40 τρισ. δολαρίων δεν είναι μια μακρινή αμερικανική δημοσιονομική ιστορία.

Εάν οι διεθνείς αποδόσεις παραμείνουν υψηλές, αυξάνεται το κόστος χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, των επιχειρήσεων και τελικά των νοικοκυριών.

Και αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια πολύ δύσκολη πολιτική επιλογή:

περισσότερες επενδύσεις σε άμυνα, ενέργεια και τεχνολογία ή μεγαλύτερη δημοσιονομική συγκράτηση για να μην εκτοξευθεί το κόστος του χρέους;

Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερες επενδύσεις ακριβώς τη στιγμή που το χρήμα γίνεται ακριβότερο.

Και όσο η Ουάσιγκτον συνεχίζει να απορροφά τεράστιους όγκους παγκόσμιων κεφαλαίων για να χρηματοδοτήσει ένα χρέος που μόλις ξεπέρασε τα 40 τρισ. δολάρια, τόσο η απάντηση σε αυτό το δίλημμα θα γίνεται δυσκολότερη.

Η επόμενη μεγάλη μάχη ΗΠΑ–Ευρώπης μπορεί επομένως να μην αφορά δασμούς ή εμπορικές συμφωνίες. Μπορεί να είναι η μάχη για το ποιος θα βρει –και με ποιο κόστος– τα τρισεκατομμύρια που χρειάζεται για να χρηματοδοτήσει τη νέα γεωπολιτική εποχή.

Πηγή: pagenews.gr