Κατασκευές: Έργα δισ. στην ουρά, αλλά λείπουν τα «χέρια» – Η μεγάλη μάχη μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Μετρό, ΒΟΑΚ, Ελληνικό, ενέργεια και ιδιωτικές επενδύσεις κρατούν τις μηχανές αναμμένες – Το εργατικό δυναμικό, η γραφειοκρατία και το 2027 γίνονται τα νέα μεγάλα στοιχήματα

Η ελληνική κατασκευαστική αγορά βρίσκεται σε μια από τις ισχυρότερες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών, με μεγάλα δημόσια έργα, παραχωρήσεις, ενεργειακές επενδύσεις, τουριστικά projects και ιδιωτικές αναπτύξεις να δημιουργούν ένα πρωτοφανές για τα μεταμνημονιακά δεδομένα pipeline.

Υπάρχει όμως ένα παράδοξο.

Τα έργα υπάρχουν. Τα κεφάλαια σε μεγάλο βαθμό υπάρχουν. Η ζήτηση υπάρχει.

Αυτό που αρχίζει να γίνεται δυσεύρετο είναι οι άνθρωποι που θα τα κατασκευάσουν.

Και την ίδια στιγμή πλησιάζει το δεύτερο μεγάλο τεστ: τι θα συμβεί από το 2027, όταν η έκτακτη επενδυτική ώθηση του Ταμείου Ανάκαμψης θα έχει ολοκληρωθεί.

Η κατασκευαστική αγορά επέστρεψε

Τα στοιχεία δείχνουν πόσο μεγάλη είναι η αλλαγή.

Σύμφωνα με την έκθεση της FIEC για το 2026, οι συνολικές επενδύσεις στις κατασκευές έφθασαν το 2025 περίπου στα 18,07 δισ. ευρώ, από 15,5 δισ. ευρώ το 2024.

Η αύξηση ήταν της τάξης του 16,6%.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η άνοδος δεν αποδίδεται μόνο στις υψηλότερες τιμές.

Σε σταθερές τιμές, οι επενδύσεις αυξήθηκαν στα 15,12 δισ. ευρώ από 13,29 δισ. ευρώ, ενώ η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του κλάδου ενισχύθηκε κατά 15,3%.

Με απλά λόγια, δεν ανεβαίνει μόνο το κόστος των έργων.

Κατασκευάζεται περισσότερο.

Από το Ελληνικό μέχρι τον ΒΟΑΚ

Ο κατάλογος των projects εξηγεί γιατί οι μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι έχουν μπροστά τους πολυετές αντικείμενο.

Στην Αττική βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη το Ελληνικό, ενώ συνεχίζονται οι εργασίες για τη Γραμμή 4 του Μετρό της Αθήνας.

Στην Κρήτη, ο ΒΟΑΚ αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα νέα οδικά projects της χώρας.

Παράλληλα τρέχουν ενεργειακές υποδομές, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, logistics, ξενοδοχειακές αναπτύξεις και βιομηχανικές επενδύσεις.

Το αποτέλεσμα είναι ότι δημόσια και ιδιωτικά έργα αρχίζουν πλέον να ανταγωνίζονται μεταξύ τους όχι μόνο για κεφάλαια και μηχανήματα, αλλά κυρίως για εξειδικευμένο προσωπικό.

Το μεγάλο πρόβλημα: Ποιος θα τα χτίσει;

Εδώ βρίσκεται η νέα μεγάλη απειλή για τον κλάδο.

Μηχανικοί, ηλεκτρολόγοι, χειριστές βαρέων μηχανημάτων, συγκολλητές και εξειδικευμένα τεχνικά συνεργεία βρίσκονται σε αυξανόμενη ζήτηση.

Και όταν πολλά μεγάλα projects κατασκευάζονται ταυτόχρονα, η πίεση πολλαπλασιάζεται.

Ένα μεγάλο έργο δεν ανταγωνίζεται πλέον μόνο το διπλανό δημόσιο έργο.

Ανταγωνίζεται ένα ξενοδοχείο στις Κυκλάδες, μια ενεργειακή εγκατάσταση, ένα logistics centre ή μια μεγάλη ιδιωτική ανάπτυξη για τον ίδιο τεχνίτη.

Η έλλειψη εργατικού δυναμικού μετατρέπεται έτσι από πρόβλημα ανθρώπινου δυναμικού σε καθαρό επενδυτικό κίνδυνο.

Γιατί όταν δεν υπάρχουν συνεργεία, τα χρονοδιαγράμματα πιέζονται και το κόστος ανεβαίνει.

Και μετά έρχεται η γραφειοκρατία

Το δεύτερο μέτωπο είναι παλιότερο, αλλά παραμένει κρίσιμο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει ότι προβλήματα στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, περιορισμένη διαθεσιμότητα κατάλληλης γης και ελλείψεις σε μεταφορικές υποδομές εξακολουθούν να εμποδίζουν την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

Μόλις περίπου το 20% της ελληνικής επικράτειας καλύπτεται σήμερα από εγκεκριμένα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, σύμφωνα με την έκθεση της Κομισιόν.

Αυτό έχει άμεση οικονομική συνέπεια.

Όσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται ένας επενδυτής για να γνωρίζει τι ακριβώς μπορεί να κατασκευάσει σε μια έκταση, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το regulatory risk της επένδυσης.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει επενδυτικό κενό

Εδώ βρίσκεται το άλλο ενδιαφέρον στοιχείο.

Παρά το σημερινό κατασκευαστικό boom, η Ελλάδα δεν έχει ακόμη «υπερεπενδύσει» στις υποδομές και στα ακίνητα.

Το αντίθετο.

Η Κομισιόν διαπιστώνει ότι το συνολικό επενδυτικό κενό της Ελλάδας έναντι της ΕΕ έχει μειωθεί περίπου στο μισό από το 2018, καθώς οι επενδύσεις αυξήθηκαν από 11,3% του ΑΕΠ τότε σε 16,9% το 2025.

Ωστόσο, οι επενδύσεις στις κατασκευές, συμπεριλαμβανομένης της κατοικίας, εξακολουθούν να βρίσκονται αισθητά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Άρα υπάρχει ακόμη δρόμος.

Και δυνητικά πολύ μεγάλο επενδυτικό αντικείμενο.

Το μεγάλο ερωτηματικό λέγεται 2027

Το πραγματικό crash test, όμως, βρίσκεται λίγο πιο μακριά.

Το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνεται και η Κομισιόν ήδη προβλέπει επιβράδυνση της ελληνικής ανάπτυξης από 1,8% το 2026 σε 1,6% το 2027, συνδέοντας την εξέλιξη και με το τέλος της υλοποίησης του RRF.

Για τις κατασκευές αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.

Το RRF δεν χρηματοδότησε μόνο συγκεκριμένα έργα. Δημιούργησε ένα ευρύτερο κύμα επενδύσεων που τροφοδότησε κατασκευαστές, προμηθευτές, μελετητές, ενεργειακές εταιρείες και δεκάδες άλλους κλάδους.

Το μεγάλο ερώτημα επομένως είναι τι θα αντικαταστήσει αυτή τη ροή κεφαλαίων.

Τα ιδιωτικά έργα γίνονται το νέο «μαξιλάρι»

Εδώ μπορεί να βρίσκεται και η απάντηση.

Η επόμενη φάση της ελληνικής κατασκευαστικής αγοράς θα εξαρτηθεί περισσότερο από την ικανότητά της να περάσει από ένα μοντέλο ισχυρής ευρωπαϊκής χρηματοδότησης σε ένα πιο ισορροπημένο μείγμα.

Παραχωρήσεις, ΣΔΙΤ, ιδιωτικές αναπτύξεις, τουρισμός, logistics, data centers και κυρίως ενεργειακές υποδομές μπορούν να λειτουργήσουν ως η επόμενη δεξαμενή έργων.

Παράλληλα, τα νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης θα πρέπει να καλύψουν μέρος του κενού που αφήνει το RRF.

Από την κρίση στην υπερθέρμανση

Πριν από μία δεκαετία, το πρόβλημα των ελληνικών κατασκευών ήταν ότι δεν υπήρχαν αρκετά έργα.

Σήμερα το πρόβλημα αρχίζει να αντιστρέφεται.

Υπάρχουν πολλά projects που πρέπει να εκτελεστούν ταυτόχρονα, σε περιορισμένα χρονικά περιθώρια, από μια αγορά που έχασε μεγάλο μέρος του ανθρώπινου δυναμικού της στα χρόνια της κρίσης.

Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση της νέας εποχής.

Η Ελλάδα χρειάζεται ακόμη περισσότερες υποδομές και περισσότερες επενδύσεις.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν υπάρχουν τα χρήματα για να γίνουν.

Είναι αν υπάρχει η παραγωγική δυνατότητα για να γίνουν στην ώρα τους.

Πηγή: pagenews.gr