ΗΠΑ–Ιράν: Η Ουάσιγκτον κερδίζει στον αέρα, η Τεχεράνη κρατά το πετρέλαιο σε ομηρία

Η αμερικανική στρατιωτική υπεροχή δεν αρκεί για να επιστρέψουν tankers, ασφαλιστές και traders στα Στενά – Οι ροές πετρελαίου έχουν καταρρεύσει, το LNG παραμένει εκτεθειμένο και το πραγματικό παιχνίδι μεταφέρεται από τους πυραύλους στις αγορές

Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να καταστρέψουν ιρανικές συστοιχίες πυραύλων.

Μπορούν να πλήξουν εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης.

Μπορούν να συνοδεύσουν εμπορικά πλοία, να αναπτύξουν αεροπορική και ναυτική ισχύ και να διακηρύξουν ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοικτά στη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Υπάρχει όμως κάτι που η αμερικανική στρατιωτική ισχύς δεν μπορεί να κάνει:

να υποχρεώσει έναν εφοπλιστή να περάσει το tanker του από τα Στενά.

Ούτε μπορεί να αναγκάσει έναν ασφαλιστή του Λονδίνου να καλύψει τον κίνδυνο.

Ούτε μια τράπεζα να χρηματοδοτήσει ένα φορτίο που μπορεί να εμπλακεί σε κυρώσεις.

Ούτε έναν ασιατικό όμιλο διύλισης να αγοράσει πετρέλαιο του Κόλπου όταν μπορεί να στραφεί σε αμερικανικά ή άλλα barrels.

Αυτή είναι η παγίδα του Ορμούζ.

Και εξηγεί γιατί, παρά τη συντριπτική στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν, η Τεχεράνη εξακολουθεί να κρατά έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς μοχλούς πίεσης στον πλανήτη.

Δύο supertankers και το μήνυμα των 4 εκατ. βαρελιών

Η νέα υπενθύμιση ήρθε στις 31 Αυγούστου.

Δύο supertankers που μετέφεραν σαουδαραβικό αργό δέχθηκαν πλήγματα από άγνωστα βλήματα καθώς εξέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ κοντά στο Ομάν.

Κάθε πλοίο μετέφερε περίπου 2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου.

Δεν αναφέρθηκαν θύματα.

Όμως το μήνυμα προς την αγορά ήταν πολύ μεγαλύτερο από τη φυσική ζημιά.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, αμερικανικές δυνάμεις είχαν καταστρέψει δύο ιρανικούς εκτοξευτές στο νησί Larak, ενώ ακολούθησαν νέα αμερικανικά πλήγματα εναντίον στόχων των Φρουρών της Επανάστασης γύρω από τα Στενά.

Η στρατιωτική σύγκρουση είχε επιστρέψει.

Το εμπορικό πρόβλημα όμως δεν είχε φύγει ποτέ.

Μόλις πέντε commodity vessels σε μία ημέρα

Τα δεδομένα της Kpler που παρατίθενται στο υλικό είναι ενδεικτικά της παράλυσης.

Στις 31 Αυγούστου καταγράφηκαν μόλις πέντε commodity vessels να περνούν από τα Στενά — κανένα από αυτά liquid tanker.

Πριν από τον πόλεμο, η εικόνα ήταν εντελώς διαφορετική.

Και τα στοιχεία της αμερικανικής Energy Information Administration δείχνουν πόσο δραματική είναι η αλλαγή.

Το τελευταίο τρίμηνο του 2025, πριν ξεσπάσει η σύγκρουση, από τα Στενά περνούσαν περίπου:

21,6 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και petroleum liquids ημερησίως.

Στο δεύτερο τρίμηνο του 2026;

4,9 εκατ. βαρέλια.

Μια πτώση περίπου 77%.

Αυτό είναι το πραγματικό μέτρο της κρίσης.

Το Hormuz μπορεί να είναι ανοικτό – Και ταυτόχρονα κλειστό

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.

Ένα στενό δεν είναι πραγματικά «ανοικτό» επειδή ένας στόλος δηλώνει ότι μπορεί να περάσει.

Για να λειτουργήσει χρειάζεται ένα ολόκληρο οικοσύστημα:

εφοπλιστές, ασφαλιστικές εταιρείες, traders, τράπεζες, ναυλωτές, πληρώματα, λιμάνια και τελικούς αγοραστές.

Κάθε ένας από αυτούς πρέπει να αποφασίσει ότι ο κίνδυνος είναι αποδεκτός.

Ο operator ενός VLCC πρέπει να υπολογίσει το war-risk premium.

Η ασφαλιστική πρέπει να εξετάσει αν μπορεί να καλύψει το ταξίδι.

Η τράπεζα πρέπει να βεβαιωθεί ότι δεν παραβιάζονται αμερικανικές κυρώσεις.

Το πλήρωμα πρέπει να δεχθεί να περάσει από πολεμική ζώνη.

Και ο αγοραστής πρέπει να πιστεύει ότι το φορτίο θα φτάσει πράγματι στον προορισμό του.

Καμία αεροπορική επιδρομή δεν λύνει αυτή την εξίσωση.

Το υλικό που παρείχες το συμπυκνώνει ακριβώς σε αυτό το σημείο: η Ουάσιγκτον μπορεί να πετυχαίνει τακτικές στρατιωτικές νίκες χωρίς αυτές να μετατρέπονται αυτομάτως στην πολιτική και εμπορική κατάσταση που χρειάζεται για να λειτουργήσει κανονικά το Hormuz.

Η γεωγραφία που οι βόμβες δεν μπορούν να καταστρέψουν

Το Ιράν έχει πληρώσει τεράστιο στρατιωτικό τίμημα.

Έχει υποστεί εκτεταμένες ζημιές σε στρατιωτικές υποδομές και δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες σε συμβατική αεροπορική ισχύ.

Αλλά υπάρχει ένα στρατηγικό asset που δεν μπορεί να βομβαρδιστεί:

η γεωγραφία.

Το Ιράν βρίσκεται στη βόρεια πλευρά των Στενών του Ορμούζ.

Και πριν από τη σημερινή κρίση, από αυτή τη λωρίδα θάλασσας περνούσε περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης petroleum liquids και πάνω από το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG.

Το 89% του crude oil και condensate που περνούσε από το Hormuz κατευθυνόταν προς την Ασία.

Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα αντιπροσώπευαν μαζί περίπου το 74% των συγκεκριμένων ροών.

Άρα το Ορμούζ δεν είναι μόνο πρόβλημα ΗΠΑ–Ιράν.

Είναι πρόβλημα ενεργειακής ασφάλειας της Ασίας.

Και υπάρχει ένας παίκτης ακόμη πιο παγιδευμένος: Το Κατάρ

Στο LNG το πρόβλημα είναι ακόμη δυσκολότερο.

Η EIA υπολογίζει ότι περισσότερο από το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG περνούσε από το Hormuz, με το Κατάρ να αποτελεί τον κυρίαρχο εξαγωγέα.

Για το σαουδαραβικό πετρέλαιο υπάρχουν εναλλακτικές.

Για το καταριανό LNG, πολύ λιγότερες.

Ένας αγωγός μπορεί να μεταφέρει σαουδαραβικό crude προς την Ερυθρά Θάλασσα.

Δεν μπορεί όμως να μεταφέρει τα τεράστια LNG volumes του Κατάρ έξω από τον Περσικό Κόλπο.

Η ενεργειακή γεωγραφία του Κατάρ παραμένει δεμένη με το Hormuz.

Και η αγορά το έχει ήδη πληρώσει.

Η EIA αναφέρει ότι οι διαταραχές στις μεταφορές LNG μέσω των Στενών τον Μάρτιο απέκοψαν περίπου 20% των παγκόσμιων προμηθειών LNG, ωθώντας υψηλότερα τις διεθνείς τιμές και αναγκάζοντας τους Ασιάτες αγοραστές να ανταγωνιστούν για περιορισμένα spot cargoes.

Η Τεχεράνη προσπάθησε να μετατρέψει το χάος σε «διοίκηση»

Και εδώ η ιρανική στρατηγική γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

Η Τεχεράνη δεν προσπάθησε απλώς να απειλεί τη ναυσιπλοΐα.

Επιχείρησε να δημιουργήσει μηχανισμό διαχείρισης της διέλευσης.

Σύμφωνα με το υλικό, η Persian Gulf Strait Authority απαίτησε από τα πλοία να υποβάλλουν αιτήματα διέλευσης 48 ώρες νωρίτερα, να συντονίζουν τη διαδρομή τους με τις ιρανικές αρχές και να συμμετέχουν σε ασφαλιστικές και διοικητικές διαδικασίες που καθόριζε η Τεχεράνη.

Η ιδέα είναι στρατηγικά ευφυής.

Αν το Ιράν δεν μπορεί να νικήσει τις ΗΠΑ στρατιωτικά, μπορεί να προσπαθήσει να κάνει τον εαυτό του αναπόφευκτο διαχειριστή του προβλήματος.

Δεν χρειάζεται να κλείσει απολύτως το Hormuz.

Χρειάζεται να πείσει την αγορά ότι χωρίς κάποια μορφή συνεννόησης με την Τεχεράνη, η κανονική λειτουργία του είναι αδύνατη.

Και τότε μπαίνουν στο παιχνίδι οι Lloyd’s

Εδώ ο πόλεμος περνά από το Πεντάγωνο στην ασφαλιστική αγορά.

Η Lloyd’s Market Association δημοσίευσε τον Ιούλιο ειδικό Strait of Hormuz Transit Fee Condition, αντιμετωπίζοντας ακριβώς το πρόβλημα πληρωμών που μπορεί να απαιτούνται για τη διέλευση πλοίων από ιρανικά ύδατα.

Το αποτέλεσμα δημιουργεί ένα παράδοξο.

Η Τεχεράνη μπορεί να λέει:

«Συντονιστείτε μαζί μας και θα σας παρέχουμε ασφαλή διέλευση».

Η Ουάσιγκτον όμως μπορεί να απαντά:

«Ο φορέας με τον οποίο πρέπει να συντονιστείτε συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης και βρίσκεται υπό κυρώσεις».

Και στη μέση βρίσκεται ο εφοπλιστής.

Αυτό είναι ίσως το καθαρότερο παράδειγμα του γιατί η στρατιωτική υπεροχή δεν αρκεί για να ξανανοίξει πραγματικά το Hormuz.

Η αγορά αρχίζει ήδη να χτίζει έναν κόσμο «μετά το Hormuz»

Εδώ όμως αρχίζει το μεγάλο στρατηγικό κόστος για το ίδιο το Ιράν.

Όσο περισσότερο χρησιμοποιεί τα Στενά ως όπλο, τόσο περισσότερο δίνει κίνητρο στους υπόλοιπους να μειώσουν την εξάρτησή τους από αυτά.

Η Σαουδική Αραβία αυξάνει τη χρήση της East-West Pipeline προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιταχύνουν επενδύσεις γύρω από τη Fujairah.

Οι χώρες του Κόλπου επενδύουν δισεκατομμύρια σε:

• pipelines,
• terminals,
• ports,
• storage,
• ship-to-ship transfers,
• inland logistics.

Οι αλλαγές φαίνονται ήδη στα επίσημα δεδομένα.

Καθώς οι ροές μέσω Hormuz κατέρρεαν, οι ροές πετρελαίου μέσω Bab el-Mandeb αυξήθηκαν από 5,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως το δ΄ τρίμηνο του 2025 σε 8,1 εκατ. στο β΄ τρίμηνο του 2026, καθώς η Σαουδική Αραβία διοχέτευε περισσότερο crude μέσω της East-West Pipeline προς την Ερυθρά Θάλασσα.

Η Ασία αρχίζει να ψωνίζει αλλού

Υπάρχει και δεύτερη αλλαγή, ίσως ακόμη πιο επικίνδυνη μακροπρόθεσμα για την Τεχεράνη.

Οι Ασιάτες refiners δοκιμάζουν περισσότερα barrels εκτός Περσικού Κόλπου.

Μεταξύ αυτών και αμερικανικό crude.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ασία μπορεί αύριο να αντικαταστήσει το πετρέλαιο του Κόλπου.

Σημαίνει όμως ότι μαθαίνει πόσο κοστίζει η εναλλακτική λύση.

Και κάθε refinery που αλλάζει crude slate, κάθε trader που δημιουργεί νέο supply chain και κάθε εταιρεία που υπογράφει νέο συμβόλαιο μειώνει λίγο τη μελλοντική εξάρτηση από το Hormuz.

Το παράδοξο του Ιράν: Όσο πιο αποτελεσματικό είναι το όπλο, τόσο περισσότερο το αποδυναμώνει

Αυτό είναι το βαθύτερο στρατηγικό παράδοξο.

Το Ιράν χρησιμοποιεί το Hormuz επειδή ο κόσμος εξαρτάται από αυτό.

Όμως κάθε φορά που το χρησιμοποιεί, κάνει αυτή την εξάρτηση πιο ακριβή.

Και όσο ακριβότερη γίνεται η εξάρτηση, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η οικονομική λογική για να δημιουργηθούν εναλλακτικές.

Η ίδια η ιρανική στρατηγική επομένως χρηματοδοτεί έμμεσα το κίνητρο για:

περισσότερους αγωγούς, περισσότερα λιμάνια, περισσότερες αποθηκευτικές εγκαταστάσεις, περισσότερους εναλλακτικούς προμηθευτές.

Το υλικό το αποτυπώνει εξαιρετικά: το Ιράν δεν «ξοδεύει» τη γεωγραφία του — αυτή θα παραμείνει. Ξοδεύει μέρος της συσσωρευμένης εξάρτησης των άλλων από αυτή τη γεωγραφία.

Η αμερικανική νίκη που δεν αρκεί

Και έτσι επιστρέφουμε στο βασικό πρόβλημα της Ουάσιγκτον.

Οι ΗΠΑ μπορούν να κερδίσουν σχεδόν κάθε άμεση στρατιωτική αναμέτρηση γύρω από τα Στενά.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούν να παράγουν το τελικό αποτέλεσμα που χρειάζονται:

20 εκατ. βαρέλια την ημέρα να κινούνται ξανά. LNG carriers να φεύγουν κανονικά από το Κατάρ. War-risk premiums να υποχωρούν. Ασφαλιστές να επιστρέφουν. Τράπεζες να χρηματοδοτούν. Εφοπλιστές να στέλνουν τα πλοία τους.

Αυτά δεν είναι στρατιωτικές αποφάσεις.

Είναι αποφάσεις αγοράς.

Και γι’ αυτό το Hormuz αποτελεί μια εξαιρετικά ασυνήθιστη μορφή ισχύος.

Η μεγάλη μάχη δεν είναι για τα Στενά – Είναι για την εξάρτηση

Μακροπρόθεσμα, όμως, ο χρόνος μπορεί να αρχίσει να λειτουργεί εναντίον του Ιράν.

Σήμερα η Τεχεράνη διαθέτει ένα γεωγραφικό πλεονέκτημα που μπορεί να μετατρέψει την αμερικανική στρατιωτική υπεροχή σε οικονομική αβεβαιότητα.

Αύριο όμως ο Κόλπος μπορεί να έχει περισσότερους αγωγούς.

Η Σαουδική Αραβία περισσότερη χωρητικότητα στην Ερυθρά Θάλασσα.

Τα ΗΑΕ περισσότερη υποδομή στη Fujairah.

Οι Ασιάτες περισσότερους προμηθευτές.

Οι ασφαλιστές νέες ρήτρες.

Και οι κυβερνήσεις περισσότερα contingency plans.

Το Hormuz δεν θα πάψει να είναι ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά chokepoints του πλανήτη.

Αλλά το πραγματικό ερώτημα πλέον είναι διαφορετικό:

πόσο εξαρτημένος θα παραμείνει ο κόσμος από αυτό;

Εκεί θα κριθεί τελικά αν η Τεχεράνη μετέτρεψε τη γεωγραφία της σε διαρκή στρατηγική ισχύ — ή αν, χρησιμοποιώντας την τόσο επιθετικά, ανάγκασε τους αντιπάλους της να αρχίσουν να χτίζουν έναν ενεργειακό κόσμο που θα τη χρειάζεται λιγότερο

Πηγή: pagenews.gr