Ο Κάρνεϊ στρέφεται στην Ευρώπη: Το Plan B του Καναδά απέναντι στον Τραμπ

Η κρίση στις εμπορικές σχέσεις Ουάσιγκτον–Οτάβα σπρώχνει τον Μαρκ Κάρνεϊ βαθύτερα προς την Ευρώπη. Ο Καναδάς ζητά ισχυρότερη οικονομική συμμαχία και πλήρη αξιοποίηση της CETA, αλλά πίσω από τις συμφωνίες αναδύεται κάτι μεγαλύτερο: ένα δίκτυο «μεσαίων δυνάμεων» που επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή του από τις ΗΠΑ χωρίς να διαρρήξει τη σχέση με την Ουάσιγκτον.

Για δεκαετίες, η γεωγραφία καθόριζε σχεδόν ολόκληρη την οικονομική στρατηγική του Καναδά.

Στα νότια βρίσκεται η μεγαλύτερη αγορά του κόσμου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έγιναν ο φυσικός προορισμός για το μεγαλύτερο μέρος των καναδικών εξαγωγών, ο πυρήνας των βιομηχανικών αλυσίδων και ο σημαντικότερος οικονομικός εταίρος της Οτάβα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ όμως έχει μετατρέψει αυτή την εξάρτηση σε στρατηγικό κίνδυνο.

Και ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ προσπαθεί πλέον να δημιουργήσει ένα Plan B.

Στο κέντρο του βρίσκεται η Ευρώπη.

Από την Ουάσιγκτον στις Βρυξέλλες

Η στροφή επιταχύνεται μετά τη νέα ένταση στις εμπορικές συνομιλίες Καναδά–ΗΠΑ.

Ο Κάρνεϊ επιδιώκει βαθύτερη οικονομική σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και ζητά να αξιοποιηθεί πολύ περισσότερο η εμπορική συμφωνία CETA, σύμφωνα με τους Financial Times.

Το μήνυμα είναι ότι η Οτάβα δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει τη διαφοροποίηση των εμπορικών σχέσεων ως συμπληρωματική πολιτική.

Μετατρέπεται σε ζήτημα οικονομικής ασφάλειας.

Το πρόβλημα του Καναδά λέγεται 75%

Η έκθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι τεράστια.

Περίπου τα τρία τέταρτα των καναδικών εξαγωγών αγαθών κατευθύνονται στην αμερικανική αγορά.

Αυτό είχε τεράστια οικονομικά πλεονεκτήματα όταν η εμπορική σχέση θεωρούνταν προβλέψιμη.

Με τον Τραμπ όμως η ίδια δομή δημιουργεί vulnerability.

Ένας δασμός που αποφασίζεται στην Ουάσιγκτον μπορεί να επηρεάσει άμεσα:

αυτοκινητοβιομηχανία,

χάλυβα,

αλουμίνιο,

ενέργεια,

ξυλεία,

και εκατοντάδες μικρότερες βιομηχανικές αλυσίδες.

Ο Καναδάς ανακαλύπτει έτσι έναν από τους βασικούς κανόνες της νέας γεωοικονομίας:

η οικονομική εξάρτηση μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική μόχλευση.

Η CETA αποκτά δεύτερη ζωή

Εδώ μπαίνει η Ευρώπη.

Η CETA εφαρμόζεται προσωρινά από το 2017 και έχει καταργήσει τη συντριπτική πλειονότητα των δασμών μεταξύ Καναδά και ΕΕ.

Όμως η συμφωνία δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τη διαδικασία επικύρωσης από όλα τα κράτη-μέλη.

Για χρόνια αυτό αποτελούσε περισσότερο θεσμική εκκρεμότητα.

Στη σημερινή συγκυρία αποκτά στρατηγική σημασία.

Ο Κάρνεϊ θέλει μεγαλύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, περισσότερες επενδύσεις και νέες αλυσίδες εφοδιασμού.

Η Ευρώπη, από την πλευρά της, χρειάζεται αξιόπιστους εταίρους σε:

κρίσιμα ορυκτά,

ενέργεια,

πρώτες ύλες,

άμυνα,

καθαρή τεχνολογία,

και βιομηχανική παραγωγή.

Ξαφνικά, μια συμφωνία που είχε σχεδιαστεί ως free-trade agreement αρχίζει να μοιάζει με γεωπολιτική υποδομή.

Δεν είναι μόνο εμπόριο

Αυτό είναι το πραγματικά ενδιαφέρον σημείο.

Ο Καναδάς διαθέτει πολλά από όσα αναζητεί σήμερα η Ευρώπη.

Ουράνιο.

Νικέλιο.

Κοβάλτιο.

Ποτάσα.

Υδροηλεκτρική ενέργεια.

Πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Τεράστιες ποσότητες κρίσιμων πρώτων υλών.

Παράλληλα, η Ευρώπη διαθέτει κεφάλαιο, βιομηχανική τεχνολογία και μια αγορά περίπου 450 εκατ. καταναλωτών.

Άρα η σχέση μπορεί να μετακινηθεί από το απλό «αγοράζουμε και πουλάμε προϊόντα» σε κάτι πολύ βαθύτερο:

χτίζουμε κοινές στρατηγικές αλυσίδες εφοδιασμού.

Ο Τραμπ δημιουργεί το αντίθετο από αυτό που θέλει

Εδώ βρίσκεται ένα από τα παράδοξα της αμερικανικής πολιτικής.

Η κυβέρνηση Τραμπ χρησιμοποιεί δασμούς και εμπορική πίεση για να ενισχύσει την αμερικανική διαπραγματευτική ισχύ.

Βραχυπρόθεσμα μπορεί πράγματι να το πετυχαίνει.

Καμία κυβέρνηση στον Καναδά δεν μπορεί εύκολα να αγνοήσει την αμερικανική αγορά.

Μακροπρόθεσμα όμως η ίδια πίεση δημιουργεί κίνητρο στους συμμάχους της Ουάσιγκτον να αναζητήσουν εναλλακτικές.

Καναδάς.

Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αυστραλία.

Ιαπωνία.

Νότια Κορέα.

Βρετανία.

Χώρες που δεν θέλουν να εγκαταλείψουν την αμερικανική συμμαχία, αλλά δεν θέλουν επίσης να εξαρτώνται από μία μόνο αγορά ή από μια αμερικανική εμπορική πολιτική που μπορεί να αλλάξει γρήγορα.

Η επιστροφή των «middle powers»

Αυτό ακριβώς περιγράφει ο Κάρνεϊ μέσα από την ιδέα των middle powers.

Χώρες αρκετά μεγάλες ώστε να διαθέτουν οικονομική και πολιτική ισχύ, αλλά όχι αρκετά ισχυρές ώστε να επιβάλλουν μόνες τους τους κανόνες του συστήματος.

Η απάντησή τους είναι η συνεργασία.

Όχι ένα νέο ΝΑΤΟ.

Ούτε μια αντι-αμερικανική συμμαχία.

Αλλά ένα πλέγμα εμπορικών, ενεργειακών, αμυντικών και τεχνολογικών συνεργασιών που μειώνει την εξάρτηση από οποιαδήποτε μία υπερδύναμη.

Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από την παγκοσμιοποίηση των προηγούμενων δεκαετιών.

Από το globalization στο optionality

Η παλιά λογική ήταν:

βρες τον φθηνότερο supplier.

Η νέα λογική είναι:

μην εξαρτάσαι από έναν supplier.

Το ίδιο ισχύει και για τις αγορές.

Δεν αρκεί να έχεις τον μεγαλύτερο πελάτη.

Χρειάζεσαι εναλλακτικούς πελάτες.

Η γεωπολιτική αξία βρίσκεται πλέον στο optionality — στη δυνατότητα μιας χώρας να αλλάξει προμηθευτή, αγορά, ενεργειακή πηγή ή χρηματοδότη χωρίς να παραλύσει η οικονομία της.

Αυτό ακριβώς προσπαθεί να αγοράσει σήμερα ο Καναδάς.

Η Ευρώπη έχει το ίδιο πρόβλημα από την ανάποδη

Γι’ αυτό η σύγκλιση δεν είναι μονόπλευρη.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί επίσης να μειώσει στρατηγικές εξαρτήσεις.

Από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Από κινεζικές πρώτες ύλες και βιομηχανικές αλυσίδες.

Και σε ορισμένους τομείς από αμερικανική τεχνολογία και αμυντική ισχύ.

Ο Καναδάς είναι σχεδόν ιδανικός εταίρος για μια τέτοια στρατηγική.

Δημοκρατία.

Μέλος του ΝΑΤΟ.

G7.

Τεράστιοι φυσικοί πόροι.

Στενή ιστορική σχέση με την Ευρώπη.

Και οικονομία που έχει επίσης λόγους να διαφοροποιηθεί.

Υπάρχει όμως ένα τεράστιο εμπόδιο: Η γεωγραφία

Ο Κάρνεϊ δεν μπορεί να αλλάξει τον χάρτη.

Οι ΗΠΑ θα παραμείνουν ο σημαντικότερος οικονομικός εταίρος του Καναδά.

Οι βιομηχανίες των δύο χωρών είναι βαθιά ενοποιημένες.

Ένα αυτοκίνητο μπορεί να περάσει τα σύνορα πολλές φορές κατά τη διαδικασία παραγωγής του.

Οι ενεργειακές υποδομές συνδέονται.

Τα logistics έχουν δημιουργηθεί επί δεκαετίες γύρω από τον άξονα βορρά–νότου.

Η μεταφορά πολύ μεγαλύτερου μέρους του καναδικού εμπορίου στην Ευρώπη απαιτεί:

λιμάνια,

σιδηροδρόμους,

LNG terminals,

νέες αλυσίδες logistics,

επενδύσεις,

και χρόνο.

Άρα το Plan B δεν μπορεί να αντικαταστήσει την Αμερική.

Μπορεί όμως να μειώσει το κόστος ενός μελλοντικού αμερικανικού σοκ.

Το νέο μπλοκ δεν θα έχει σημαία

Και ίσως εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη γεωπολιτική αλλαγή.

Ο κόσμος δεν χωρίζεται απλώς σε ΗΠΑ και Κίνα.

Ανάμεσά τους υπάρχει μια μεγάλη ομάδα χωρών που δεν θέλει να επιλέξει πλήρη οικονομική εξάρτηση από καμία υπερδύναμη.

Αυτές οι χώρες αρχίζουν να συνδέονται μεταξύ τους.

Όχι απαραίτητα μέσω μιας μεγάλης επίσημης συμμαχίας.

Αλλά μέσω CETA.

Συμφωνιών για κρίσιμα ορυκτά.

Αμυντικών συνεργασιών.

Ενεργειακών deals.

Technology partnerships.

Supply-chain agreements.

Η νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική μπορεί επομένως να μην εμφανιστεί ως ένα καινούργιο μπλοκ στον χάρτη.

Μπορεί να εμφανιστεί ως ένα δίκτυο συμφωνιών.

Το πραγματικό Plan B του Κάρνεϊ

Ο Καναδάς δεν πρόκειται να «χωρίσει» από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ούτε η Ευρώπη μπορεί να αντικαταστήσει την αμερικανική αγορά.

Αυτό που επιχειρεί ο Κάρνεϊ είναι πιο ρεαλιστικό και ίσως πιο σημαντικό:

να διασφαλίσει ότι την επόμενη φορά που ένας Αμερικανός πρόεδρος απειλήσει με δασμούς, η Οτάβα θα διαθέτει περισσότερες επιλογές.

Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη παρενέργεια της οικονομικής πολιτικής του Τραμπ.

Η πίεση προς τους συμμάχους δεν τους μετατρέπει απαραίτητα σε αντιπάλους.

Τους μαθαίνει όμως να σχεδιάζουν έναν κόσμο στον οποίο μπορούν να λειτουργήσουν με λιγότερη Αμερική.

Πηγή: pagenews.gr