Orlen: $230 εκατ. χάθηκαν στον δρόμο για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας – Το σκοτεινό δίκτυο των μεσαζόντων

Η πολωνική Orlen βρίσκεται αντιμέτωπη με μια υπόθεση εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων από αποτυχημένες συναλλαγές για πετρέλαιο της Βενεζουέλας. Προκαταβολές πέρασαν μέσα από περίπλοκο δίκτυο traders και μεσαζόντων, με το crypto να εμφανίζεται σε τμήματα της διαδρομής των χρημάτων. Πίσω από την οικονομική ζημιά βρίσκεται ένα μεγαλύτερο μάθημα: όταν οι κυρώσεις αποκόπτουν ένα πετρελαϊκό κράτος από το κανονικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, το εμπόριο δεν εξαφανίζεται — μεταφέρεται στη σκιά.

Η ιστορία θα μπορούσε να είναι σενάριο οικονομικού θρίλερ.

Μια από τις μεγαλύτερες ενεργειακές εταιρείες της Κεντρικής Ευρώπης.

Πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα.

Εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε προκαταβολές.

Μεσάζοντες που κινούνται μεταξύ διαφορετικών δικαιοδοσιών.

Crypto.

Αμερικανικές κυρώσεις.

Και φορτία που δεν έφτασαν ποτέ όπως είχαν συμφωνηθεί.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η πολωνική Orlen και περίπου 230 εκατ. δολάρια σε προκαταβολές που συνδέονται με αποτυχημένες συμφωνίες για την προμήθεια πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, σύμφωνα με έρευνα των Financial Times.

Η Orlen αναζητούσε πετρέλαιο μακριά από τη Ρωσία

Για να καταλάβει κανείς πώς μια πολωνική εταιρεία βρέθηκε στη Βενεζουέλα, πρέπει να επιστρέψει στη μεγάλη ενεργειακή αναδιάταξη της Ευρώπης.

Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Πολωνία επιτάχυνε δραστικά την προσπάθεια απεξάρτησης από το ρωσικό πετρέλαιο.

Η Orlen έπρεπε να βρει εναλλακτικές πηγές.

Μέση Ανατολή.

Βόρεια Θάλασσα.

Αμερική.

Και, μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο καθεστώς αμερικανικών αδειών και κυρώσεων, Βενεζουέλα.

Το Καράκας διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο.

Διαθέτει όμως και ένα από τα πιο δύσκολα περιβάλλοντα για διεθνείς συναλλαγές.

Όταν το πετρέλαιο περνά από μεσάζοντες

Η Orlen δεν πραγματοποιούσε απλώς μια συμβατική αγορά crude από έναν καθιερωμένο διεθνή trader.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των FT, χρησιμοποιήθηκε ένα περίπλοκο δίκτυο αντισυμβαλλομένων και ενδιάμεσων σχημάτων για να εξασφαλιστούν φορτία.

Και εκεί άρχισε το πρόβλημα.

Σε κανονικές συνθήκες, ένας μεγάλος trader διαθέτει:

ισχυρό balance sheet,

τραπεζικές γραμμές,

ασφαλίσεις,

νομικές εγγυήσεις,

ιστορικό συναλλαγών,

και μηχανισμούς ελέγχου του counterparty risk.

Όσο όμως μια συναλλαγή μετακινείται σε λιγότερο διαφανείς δομές, τόσο αυξάνεται ο αριθμός των σημείων στα οποία μπορεί να αποτύχει.

$230 εκατ. σε προκαταβολές

Η οικονομική έκθεση έγινε τεράστια.

Περίπου 230 εκατ. δολάρια προκαταβολών συνδέθηκαν με συναλλαγές από τις οποίες η Orlen δεν έλαβε τα συμφωνημένα φορτία ή δεν κατάφερε να ανακτήσει τα χρήματα με τον αναμενόμενο τρόπο, σύμφωνα με τους FT.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι η λέξη «προκαταβολή».

Όταν μια εταιρεία πληρώνει πριν από την παράδοση, ουσιαστικά χρηματοδοτεί τον αντισυμβαλλόμενό της.

Εάν εκείνος αποτύχει να παραδώσει, η εμπορική συναλλαγή μετατρέπεται αμέσως σε πιστωτικό πρόβλημα.

Και σε μια αγορά που επηρεάζεται από κυρώσεις, η ανάκτηση των χρημάτων μπορεί να γίνει εξαιρετικά δύσκολη.

Από το Καράκας στο Ντουμπάι

Η υπόθεση φωτίζει και τον νέο χάρτη του παγκόσμιου commodity trading.

Οι παραδοσιακές πρωτεύουσες ήταν:

Λονδίνο,

Γενεύη,

Νέα Υόρκη,

Σιγκαπούρη.

Οι κυρώσεις όμως δημιούργησαν παράλληλα οικοσυστήματα.

Ντουμπάι.

Μικρότεροι traders.

Εταιρείες ειδικού σκοπού.

Διαδοχικοί μεσάζοντες.

Εναλλακτικά κανάλια πληρωμών.

Η ίδια λογική έχει εμφανιστεί στο εμπόριο ρωσικού και ιρανικού πετρελαίου.

Όσο μεγαλύτερο γίνεται το sanctions risk, τόσο περισσότερο μέρος του εμπορίου μετακινείται από τους μεγάλους, εύκολα ελεγχόμενους παίκτες προς μικρότερες και λιγότερο διαφανείς δομές.

Και κάπου στη διαδρομή εμφανίζεται το crypto

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση κρυπτονομισμάτων σε τμήματα του δικτύου συναλλαγών που εξετάζεται.

Το crypto δεν σημαίνει από μόνο του παράνομη συναλλαγή.

Σε ένα περιβάλλον κυρώσεων όμως έχει ένα προφανές χαρακτηριστικό:

μπορεί να επιτρέψει μεταφορά αξίας χωρίς την κλασική αλυσίδα correspondent banks που χαρακτηρίζει μια διεθνή πληρωμή σε δολάρια.

Και ακριβώς γι’ αυτό έχει εμφανιστεί επανειλημμένα σε οικονομίες που δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Το ενδιαφέρον επομένως δεν βρίσκεται στο «crypto» ως τεχνολογία.

Βρίσκεται στο γεγονός ότι το πετρέλαιο αρχίζει να δημιουργεί παράλληλες χρηματοπιστωτικές υποδομές όταν οι παραδοσιακές κλείνουν.

Οι κυρώσεις δημιουργούν οικονομία της σκιάς

Εδώ βρίσκεται το πραγματικό γεωπολιτικό θέμα.

Οι κυρώσεις μπορούν να κάνουν μια συναλλαγή πολύ ακριβότερη.

Μπορούν να αποκλείσουν τράπεζες.

Να περιορίσουν ασφαλιστές.

Να απαγορεύσουν συγκεκριμένες συναλλαγές.

Να αποτρέψουν μεγάλους traders από το να συμμετέχουν.

Δεν εξαφανίζουν όμως απαραίτητα τη ζήτηση για το commodity.

Εάν υπάρχει πετρέλαιο που κάποιος θέλει να πουλήσει και κάποιος άλλος θέλει να αγοράσει, δημιουργείται κίνητρο για την εμφάνιση ενδιάμεσων.

Κάθε επιπλέον ενδιάμεσος όμως προσθέτει:

κόστος,

νομικό κίνδυνο,

counterparty risk,

αδιαφάνεια,

και πιθανότητα απάτης.

Οι κυρώσεις επομένως έχουν μια παράπλευρη συνέπεια:

αυξάνουν το premium της σκιάς.

Το μεγάλο ερώτημα για την Orlen

Για την πολωνική εταιρεία, η υπόθεση δεν είναι μόνο οικονομική.

Είναι ζήτημα εταιρικής διακυβέρνησης.

Ποιος ενέκρινε τις προκαταβολές;

Πώς αξιολογήθηκαν οι αντισυμβαλλόμενοι;

Ποιες εγγυήσεις υπήρχαν;

Πώς έγινε το due diligence;

Γιατί μια τόσο μεγάλη έκθεση συγκεντρώθηκε σε συναλλαγές υψηλού ρίσκου;

Και πόσο επηρέασε τις αποφάσεις η πολιτική πίεση για γρήγορη διαφοροποίηση των προμηθειών;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που μετατρέπουν την υπόθεση από χαμένη εμπορική συμφωνία σε πολιτικό θέμα στην Πολωνία.

Και εδώ μπαίνει η πολωνική πολιτική

Η Orlen δεν είναι μια οποιαδήποτε ιδιωτική πετρελαϊκή εταιρεία.

Το πολωνικό κράτος αποτελεί βασικό μέτοχο και ο όμιλος βρίσκεται στον πυρήνα της εθνικής ενεργειακής στρατηγικής.

Άρα κάθε μεγάλη οικονομική ζημιά αποκτά πολιτικές διαστάσεις.

Η υπόθεση συνδέεται αναπόφευκτα με τον τρόπο διοίκησης της εταιρείας κατά την προηγούμενη πολιτική περίοδο και με τις έρευνες γύρω από αποφάσεις που ελήφθησαν τότε.

Έτσι ένα failed oil trade μετατρέπεται σε σύγκρουση για το πώς διοικήθηκε ένας από τους σημαντικότερους κρατικά ελεγχόμενους ομίλους της χώρας.

Η ειρωνεία της ευρωπαϊκής ενεργειακής απεξάρτησης

Υπάρχει όμως και ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό μάθημα.

Η Ευρώπη ήθελε —και έπρεπε— να μειώσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία.

Αλλά η ενεργειακή διαφοροποίηση δεν σημαίνει αυτομάτως μείωση του ρίσκου.

Μπορεί απλώς να αλλάξει τη μορφή του.

Ρωσικό geopolitical risk αντικαθίσταται από Venezuelan sanctions risk.

Pipeline risk από shipping risk.

Μεγάλοι traders από μικρότερους intermediaries.

Τραπεζικές πληρωμές από πιο περίπλοκες χρηματοοικονομικές δομές.

Η διαφοροποίηση μειώνει ένα concentration risk, αλλά μπορεί να δημιουργήσει νέα counterparty risks.

Το πετρέλαιο της νέας εποχής ταξιδεύει διαφορετικά

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης.

Η αγορά πετρελαίου έχει χωριστεί σταδιακά σε δύο επίπεδα.

Υπάρχει η επίσημη αγορά:

μεγάλες τράπεζες,

δυτικοί ασφαλιστές,

γνωστοί traders,

διαφανής ναυτιλία.

Και υπάρχει ένα ολοένα μεγαλύτερο παράλληλο οικοσύστημα:

shadow fleet,

offshore εταιρείες,

άγνωστοι intermediaries,

ship-to-ship transfers,

εναλλακτικές πληρωμές,

crypto,

συνεχείς αλλαγές ownership και σημαίας.

Η Βενεζουέλα, το Ιράν και η Ρωσία αποτελούν διαφορετικές περιπτώσεις.

Αλλά η οικονομική λογική που δημιουργούν οι κυρώσεις έχει κοινά χαρακτηριστικά.

Τα $230 εκατ. είναι το τίμημα ενός μεγαλύτερου πολέμου

Η υπόθεση της Orlen επομένως δεν αφορά απλώς μια εταιρεία που έκανε κακό trade.

Δείχνει πώς η γεωπολιτική έχει εισβάλει στο commodity trading.

Οι κυβερνήσεις επιβάλλουν κυρώσεις.

Οι ενεργειακές εταιρείες χρειάζονται πετρέλαιο.

Οι traders αναζητούν παραθυράκια.

Οι πληρωμές γίνονται πιο περίπλοκες.

Και ανάμεσα στα κράτη και στα βαρέλια εμφανίζεται μια νέα βιομηχανία μεσαζόντων.

Σε αυτόν τον κόσμο, το πραγματικό κόστος ενός βαρελιού δεν είναι μόνο η τιμή του Brent.

Είναι επίσης το κόστος της πολιτικής, της συμμόρφωσης και της εμπιστοσύνης.

Η Orlen φαίνεται να έμαθε αυτή την εξίσωση με έναν από τους ακριβότερους τρόπους:

περίπου 230 εκατ. δολάρια που έφυγαν για πετρέλαιο — και κατέληξαν να αποκαλύπτουν πόσο σκοτεινή έχει γίνει η αγορά όταν το crude συναντά τις κυρώσεις.

Πηγή: pagenews.gr