Μόκα: Το λιμάνι που έδωσε το όνομά του στον καφέ αλλάζει ξανά χέρια

Η πτώση της Μόκα και η προέλαση των Χούτι προς Περίμ, Χανίς και Μπαμπ ελ Μαντέμπ δεν είναι απλώς ακόμη ένα επεισόδιο στον πόλεμο της Υεμένης. Είναι αλλαγή ισορροπίας σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη, με άμεσες συνέπειες για Σαουδική Αραβία, Ιράν, ΗΠΑ, ναυτιλία και Κέρας της Αφρικής.

Υπάρχει μια σκοτεινή ειρωνεία στην πτώση της Μόκα.

Η πόλη που έδωσε το όνομά της στον παγκόσμιο καφέ υπήρξε για αιώνες συνώνυμη με εμπόριο, καράβια και διακίνηση αγαθών από την Υεμένη προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία και την Ευρώπη.

Τώρα επιστρέφει στο προσκήνιο για έναν εντελώς διαφορετικό λόγο.

Οι Χούτι κατέλαβαν τη Μόκα και μέσα σε ελάχιστο χρόνο προχώρησαν προς το νησί Περίμ, μέσα στο ίδιο το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, αποκτώντας ακόμη ισχυρότερη θέση πάνω σε μια από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες του κόσμου.

Η Μόκα είναι μικρή – η γεωγραφία της τεράστια

Σε όρους πληθυσμού ή στρατιωτικής κλίμακας, η Μόκα δεν είναι από τις μεγαλύτερες πόλεις της Υεμένης.

Αλλά στη γεωπολιτική, η γεωγραφία συχνά μετρά περισσότερο από το μέγεθος.

Η πόλη βρίσκεται περίπου 75 χιλιόμετρα βόρεια από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, πάνω στον παραλιακό άξονα που οδηγεί προς το στενό.

Η κατάληψή της σημαίνει ότι χάθηκε ένας από τους τελευταίους βασικούς κυβερνητικούς κόμβους στη δυτική ακτή.

Ακόμη σημαντικότερη είναι η προέλαση προς την Περίμ και τις Χανίς, που μεταφέρει τους Χούτι ακριβώς στο σημείο όπου η Ερυθρά Θάλασσα στενεύει και συναντά τον Κόλπο του Άντεν.

Δεν χρειάζεται να κλείσουν το στενό για να το ελέγχουν πολιτικά

Οι Χούτι δεν χρειάζεται να διακόψουν πλήρως τη ναυσιπλοΐα για να αποκτήσουν επιρροή.

Αρκεί να πείσουν ναυτιλιακές, ασφαλιστικές και κυβερνήσεις ότι μπορούν να το κάνουν.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι με την κατοχή θέσεων γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, οι Χούτι αποκτούν δυνατότητα πίεσης πολύ πέρα από τα όρια της Υεμένης.

Το στενό έχει πλάτος περίπου 29 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο του και, όπως σημείωσαν αναλυτές, ακόμη και συμβατικά συστήματα πυροβολικού μπορούν θεωρητικά να απειλήσουν πλοία που διέρχονται.

Άρα η πραγματική ισχύς δεν βρίσκεται μόνο στην πρόθεση.

Βρίσκεται στην ικανότητα.

Το Ριάντ βλέπει να κλείνει και η δεύτερη έξοδος

Για τη Σαουδική Αραβία, η νέα πραγματικότητα είναι ιδιαίτερα δυσμενής.

Η χώρα είχε στραφεί όλο και περισσότερο προς την Ερυθρά Θάλασσα ως εναλλακτική οδό εξαγωγών λόγω της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ.

Τώρα η δεύτερη αυτή έξοδος βρίσκεται επίσης υπό πίεση.

Οι Χούτι έχουν ήδη χτυπήσει σαουδαραβικούς στόχους και υποδομές, ενώ η Σαουδική Αραβία έχει αναγκαστεί να κλείσει κρίσιμο πετρελαϊκό αγωγό μετά από επιθέσεις με drones.

Έτσι το Ριάντ βρίσκεται σε ένα γεωγραφικό αδιέξοδο που πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζε αδιανόητο:

Ορμούζ στα ανατολικά, Μπαμπ ελ Μαντέμπ στα δυτικά.

Η μεγάλη αποτυχία της σαουδαραβικής στρατηγικής στην Υεμένη

Η εξέλιξη αυτή αποκαλύπτει και ένα βαθύτερο πρόβλημα.

Οι εκεχειρίες και οι συμφωνίες των προηγούμενων ετών αγόρασαν χρόνο για τη Σαουδική Αραβία.

Δεν άλλαξαν όμως αποφασιστικά τον συσχετισμό ισχύος μέσα στην Υεμένη.

Οι δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης παρέμειναν κατακερματισμένες, ενώ οι Χούτι διατήρησαν συνοχή, στρατιωτική πειθαρχία και δυνατότητα να συγκεντρώνουν δυνάμεις όταν τους δινόταν ευκαιρία.

Η κατάληψη της Μόκα επιβεβαιώνει ακριβώς αυτό το πρόβλημα.

Η ηρεμία δεν ισοδυναμούσε με νίκη.

Το Ιράν κερδίζει χωρίς να μπει στο πεδίο

Για την Τεχεράνη, αντίθετα, η εξέλιξη είναι στρατηγικά εξαιρετικά χρήσιμη.

Το Reuters έχει μεταδώσει ότι η πρόσφατη προέλαση των Χούτι υποστηρίχθηκε από ιρανικά όπλα και συμβουλευτική καθοδήγηση των Φρουρών της Επανάστασης, σύμφωνα με κυβερνητικές και περιφερειακές πηγές.

Ακόμη και χωρίς άμεση ανάπτυξη ιρανικών δυνάμεων, το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό:

η Τεχεράνη αποκτά έναν δεύτερο γεωπολιτικό μοχλό γύρω από κρίσιμο θαλάσσιο chokepoint.

Στα ανατολικά υπάρχει το Ορμούζ.

Στα δυτικά, μέσω των Χούτι, υπάρχει πλέον το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν έχει πλήρη επιχειρησιακό έλεγχο και των δύο στενών.

Σημαίνει όμως ότι κάθε δυτικός ή σαουδαραβικός ενεργειακός σχεδιασμός πρέπει πλέον να υπολογίζει ταυτόχρονα δύο σημεία πίεσης.

Το νέο μοντέλο ασύμμετρου πολέμου

Εδώ βρίσκεται και η στρατηγική επιτυχία του Ιράν.

Με σχετικά χαμηλό άμεσο κόστος, μέσω ενός συμμαχικού μη κρατικού ένοπλου φορέα, μπορεί να επιβάλει δυσανάλογα μεγάλο κόστος σε πολύ ισχυρότερους αντιπάλους.

Να ανεβάσει ναύλα.

Να αυξήσει ασφάλιστρα.

Να επηρεάσει τιμές πετρελαίου.

Να αναγκάσει δυτικές κυβερνήσεις να διασπείρουν ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις.

Αυτό είναι το κλασικό πλεονέκτημα του proxy warfare.

Το Κέρας της Αφρικής μπαίνει ξανά στο μεγάλο παιχνίδι

Η άλλη πλευρά του στενού δεν είναι απλώς γεωγραφικό φόντο.

Τζιμπουτί, Ερυθραία, Σομαλιλάνδη και η ευρύτερη ακτή του Κέρατος της Αφρικής αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Το Τζιμπουτί φιλοξενεί ήδη αμερικανικές, κινεζικές, γαλλικές και άλλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις ακριβώς λόγω της σημασίας της περιοχής.

Όσο η πλευρά της Υεμένης γίνεται πιο ασταθής, τόσο αυξάνεται η στρατηγική αξία της αφρικανικής ακτής.

Και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε νέο γύρο ανταγωνισμού μεταξύ εξωτερικών δυνάμεων — χωρών του Κόλπου, Τουρκίας και άλλων — για λιμάνια, βάσεις και συμφωνίες ασφαλείας.

Η Μπερμπέρα αποκτά νέα σημασία

Σε αυτό το πλαίσιο, η Μπερμπέρα στη Σομαλιλάνδη μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη γεωπολιτική αξία.

Βρίσκεται απέναντι από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ και εδώ και χρόνια αποτελεί αντικείμενο επενδυτικού και στρατηγικού ενδιαφέροντος.

Όσο αυξάνει η αβεβαιότητα στη βόρεια πλευρά του στενού, τόσο η αφρικανική πλευρά γίνεται ασφαλιστική δικλείδα για logistics, ναυτικές επιχειρήσεις και εμπορικές ροές.

Δεν θα ήταν παράξενο να δούμε τους επόμενους μήνες νέα συμφωνία ή επένδυση ασφαλείας σε ολόκληρη αυτή την ακτογραμμή.

Δύο πόλεμοι γίνονται πλέον ένας

Η μεγαλύτερη μεταβολή ίσως είναι αυτή:

η Υεμένη παύει να είναι «ξεχωριστός πόλεμος».

Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν και ο εμφύλιος της Υεμένης αρχίζουν να συγκλίνουν σε ένα ενιαίο γεωπολιτικό μέτωπο.

Οι Χούτι μετατρέπουν μια εσωτερική εδαφική προέλαση σε περιφερειακό στρατηγικό όπλο.

Και η Τεχεράνη αποκτά δυνατότητα να χρησιμοποιήσει την Υεμένη ως δεύτερο μέτωπο πίεσης προς Ριάντ και Ουάσιγκτον.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο νόημα της πτώσης της Μόκα.

Ο Τραμπ έχει μπροστά του δύσκολη επιλογή

Η Ουάσιγκτον μέχρι στιγμής αποφεύγει βαθύτερη εμπλοκή.

Αλλά όσο οι Χούτι εδραιώνονται γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το κόστος της αδράνειας μεγαλώνει.

Εάν παραμείνουν στις νέες θέσεις χωρίς να πλήττουν γενικευμένα τη διεθνή ναυσιπλοΐα, οι ΗΠΑ μπορεί να συνεχίσουν να περιμένουν.

Εάν όμως επιχειρήσουν να μετατρέψουν τη γεωγραφική θέση σε πραγματικό αποκλεισμό, η πίεση για αμερικανική στρατιωτική αντίδραση θα αυξηθεί κατακόρυφα.

Και τότε ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με το δίλημμα που προσπαθεί να αποφύγει:

νέος πόλεμος στην Υεμένη ή αποδοχή μιας νέας ισορροπίας ισχύος στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η πραγματική αλλαγή στην Ερυθρά Θάλασσα

Το πιο σημαντικό συμπέρασμα είναι ότι πλέον δεν μπορούμε να θεωρούμε το Μπαμπ ελ Μαντέμπ δευτερεύον απέναντι στο Ορμούζ.

Αντίθετα, τα δύο στενά αρχίζουν να λειτουργούν ως ενιαία γεωπολιτική εξίσωση.

Το ένα επηρεάζει το άλλο.

Το ένα ενισχύει τη σημασία του άλλου.

Και οι Χούτι, με την κατάληψη της Μόκα και την προέλαση προς Περίμ και Χανίς, απέκτησαν κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια πόλη.

Απέκτησαν μόχλευση.

Και στη Μέση Ανατολή, η μόχλευση πάνω σε ένα στενό από το οποίο περνά μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου μπορεί να αξίζει περισσότερο από χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα εδάφους.

Πηγή: Pagenews.gr