Η Αυστραλία κοιτάζει προς Βρυξέλλες: Η «πόρτα» της ΕΕ άνοιξε με τον Καναδά – Τι απαντά η Καμπέρα

Η ιδέα ενός νέου κύκλου «συνδεδεμένων μελών» της Ευρωπαϊκής Ένωσης περνά από τον Καναδά στην άλλη άκρη του κόσμου. Η Ρομπέρτα Μέτσολα έβαλε Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία στο κάδρο, η Καμπέρα απαντά ότι οι σχέσεις της με την ΕΕ «ποτέ δεν ήταν ισχυρότερες», αλλά προς το παρόν ρίχνει το βάρος στην εμπορική συμφωνία με τους «27».

Ένα ευρωπαϊκό σχέδιο που μέχρι πριν από λίγες ημέρες θα ακουγόταν σχεδόν εξωτικό αρχίζει να αποκτά ευρύτερες γεωπολιτικές διαστάσεις.

Μετά την πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να διερευνηθεί ένα νέο καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» για τον Καναδά, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα έβαλε δημοσίως στο τραπέζι δύο ακόμη χώρες: την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία.

Και τώρα έρχεται η πρώτη επίσημη αντίδραση από την Καμπέρα.

Σε αποκλειστική δήλωση στο Euronews, εκπρόσωπος της αυστραλιανής κυβέρνησης δεν απέρριψε την προοπτική που έθεσε η Μέτσολα, αλλά ούτε δήλωσε ότι η Αυστραλία επιδιώκει αυτή τη στιγμή ένα τέτοιο καθεστώς. Αντίθετα, έστρεψε την προσοχή στην ολοκλήρωση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου ΕΕ–Αυστραλίας.

«Η σχέση της Αυστραλίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ήταν ποτέ ισχυρότερη ή σημαντικότερη», ανέφερε ο εκπρόσωπος, προσθέτοντας ότι η Καμπέρα επικεντρώνεται στην εμπορική συμφωνία που θα φέρει τις δύο πλευρές ακόμη πιο κοντά.

Η Μέτσολα άνοιξε την πόρτα πολύ πέρα από τον Καναδά

Η συζήτηση ξεκίνησε από την πρόταση της φον ντερ Λάιεν για τον Καναδά, αλλά η παρέμβαση Μέτσολα διεύρυνε σημαντικά το γεωγραφικό και πολιτικό της εύρος.

Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιέγραψε το υπό διαμόρφωση μοντέλο ως έναν πιθανό «τρίτο δρόμο»: κάτι διαφορετικό τόσο από την πλήρη ένταξη στην ΕΕ όσο και από το παραδοσιακό καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας. Οι λεπτομέρειες, ωστόσο, βρίσκονται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο και δεν υπάρχει σήμερα καθιερωμένο θεσμικό καθεστώς «associate membership» αυτού του τύπου.

«Υπάρχουν χώρες με τις οποίες θέλουμε να εμβαθύνουμε τη σχέση μας», είπε η Μέτσολα στο Euronews, εκτιμώντας ότι θα μπορούσαν να προστεθούν και άλλοι εταίροι.

Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία βρίσκονται πλέον ονομαστικά μέσα σε αυτή τη συζήτηση.

Η Καμπέρα δεν λέει «ναι» – αλλά δεν κλείνει και την πόρτα

Η διατύπωση της αυστραλιανής κυβέρνησης έχει ιδιαίτερη σημασία.

Δεν υπάρχει ανακοίνωση ότι η Αυστραλία ζητεί «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους». Αυτό που υπάρχει είναι η δημόσια τοποθέτηση της Μέτσολα και, πλέον, η επίσημη απάντηση της Καμπέρα ότι η σχέση με την Ευρώπη βρίσκεται σε ιστορικά ισχυρό σημείο.

«Η Αυστραλία είναι εμπορική χώρα και, σε μια περίοδο παγκόσμιας αβεβαιότητας, η εμβάθυνση των εμπορικών μας συνεργασιών έχει οικονομική λογική», ανέφερε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Παράλληλα, ο υπουργός Εμπορίου της Αυστραλίας Don Farrell έχει δηλώσει ότι η Καμπέρα θα παρακολουθήσει με μεγάλο ενδιαφέρον τι θα κάνει ο Καναδάς.

Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον πολιτικό σήμα: ο Καναδάς μετατρέπεται σε δοκιμαστικό μοντέλο για μια νέα μορφή ευρωπαϊκής εξωτερικής σύνδεσης.

Πρώτα όμως υπάρχει ένα deal με 450 εκατομμύρια καταναλωτές

Η άμεση προτεραιότητα της Αυστραλίας είναι πολύ πιο συγκεκριμένη: η εμπορική συμφωνία με την ΕΕ.

Οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν στις 24 Μαρτίου 2026, αλλά η συμφωνία δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ. Τα κείμενα υπόκεινται σε νομικό και γλωσσικό έλεγχο και θα ακολουθήσουν οι απαιτούμενες διαδικασίες υπογραφής και κύρωσης.

Η Καμπέρα μιλά για πρόσβαση των αγροτών, παραγωγών, εξαγωγέων και επιχειρήσεών της στις 27 χώρες της Ένωσης και σε μια αγορά περίπου 450 εκατομμυρίων καταναλωτών.

Και για τις Βρυξέλλες όμως το διακύβευμα είναι μεγάλο: η ΕΕ ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Αυστραλίας το 2025, πίσω από την Κίνα, με μερίδιο 13,9% στο αυστραλιανό εμπόριο.

Το αγκάθι του βοδινού

Εκεί που τα πράγματα δυσκολεύουν είναι η γεωργία.

Η συμφωνία προβλέπει συνολικές δασμολογικές ποσοστώσεις 30.600 τόνων για αυστραλιανό βοδινό και 25.000 τόνων για αιγοπρόβειο κρέας, με σταδιακή εφαρμογή και συγκεκριμένες προϋποθέσεις βιωσιμότητας.

Οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι οι δικλίδες είναι αυστηρές: οι 30.600 τόνοι βοδινού αντιστοιχούν περίπου στο 0,5% της κατανάλωσης της ΕΕ, ενώ προβλέπονται μηχανισμοί προστασίας σε περίπτωση διαταραχής της αγοράς.

Από την άλλη πλευρά, Ευρωπαίοι αγρότες ανησυχούν για τη σωρευτική επίδραση των εισαγωγών από διαφορετικές εμπορικές συμφωνίες, ενώ ο αυστραλιανός κλάδος βοδινού επιδίωκε μεγαλύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις Βρυξελλών–Καμπέρας είχαν ουσιαστικά καταρρεύσει το 2023 ακριβώς λόγω των διαφωνιών γύρω από τις αγροτικές ποσοστώσεις.

Από εμπορική ένωση σε δίκτυο «ομοϊδεατών» χωρών;

Πίσω από τις ποσοστώσεις βοδινού βρίσκεται όμως μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση.

Το μοντέλο που εξετάζεται για τον Καναδά θα μπορούσε, εφόσον αποκτήσει συγκεκριμένο θεσμικό περιεχόμενο, να δημιουργήσει έναν νέο εξωτερικό κύκλο χωρών γύρω από την Ευρωπαϊκή Ένωση — χωρίς αυτές να γίνονται πλήρη μέλη.

Η Μέτσολα έχει ήδη αναφέρει ως πιθανά πεδία στενότερης συνεργασίας το εμπόριο, τις κρίσιμες πρώτες ύλες και κοινούς κανόνες σε τομείς όπως τα social media και η προστασία των ανηλίκων.

Στην περίπτωση της Αυστραλίας υπάρχει ήδη πρόσθετη βάση: από το 2024 λειτουργεί στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ–Αυστραλίας για κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες, κομβικές για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Άρα, η συζήτηση ξεπερνά πλέον κατά πολύ τους τελωνειακούς δασμούς.

Η Νέα Ζηλανδία κατεβάζει τον πήχη των προσδοκιών

Στο Ουέλινγκτον, πάντως, η απάντηση είναι περισσότερο συγκρατημένη.

Η κυβέρνηση της Νέας Ζηλανδίας έχει διευκρινίσει ότι δεν έχουν υπάρξει συνομιλίες με την ΕΕ για να γίνει η χώρα «συνδεδεμένο μέλος», σύμφωνα με το Euronews.

Και αυτό είναι σημαντικό για να μην προηγηθεί η πολιτική φαντασία των πραγματικών διαπραγματεύσεων: ούτε η Αυστραλία ούτε η Νέα Ζηλανδία βρίσκονται σήμερα σε διαδικασία ένταξης σε κάποιο θεσμοθετημένο καθεστώς συνδεδεμένου μέλους.

Υπάρχει όμως πλέον δημόσια πρόσκληση για συζήτηση από την κορυφή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ο Καναδάς γίνεται το πείραμα που παρακολουθεί ο κόσμος

Η μεγάλη αλλαγή βρίσκεται ακριβώς εδώ.

Μέχρι σήμερα, η ευρωπαϊκή διεύρυνση ήταν συνδεδεμένη πρωτίστως με τη γεωγραφία της ευρωπαϊκής ηπείρου και με τη διαδικασία πλήρους ένταξης.

Η συζήτηση για τον Καναδά επιχειρεί κάτι διαφορετικό: να δημιουργήσει έναν στενότερο πολιτικό και οικονομικό δεσμό με μια χώρα που δεν βρίσκεται στην Ευρώπη και δεν ακολουθεί την κλασική ενταξιακή διαδρομή.

Το Euronews σημειώνει ότι το μοντέλο παρακολουθείται ήδη και εκτός Καναδά, καθώς μπορεί να αποτελέσει προηγούμενο για τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ θα οργανώσει στο μέλλον τις σχέσεις της με άλλες στενά ευθυγραμμισμένες δημοκρατίες.

Και η Αυστραλία μόλις μπήκε επισήμως σε αυτή τη συζήτηση.

Η Καμπέρα δεν ζητά σήμερα θέση στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Δεν απέρριψε όμως τη συζήτηση που άνοιξε η Μέτσολα. Και εάν το πείραμα με τον Καναδά αποκτήσει πραγματικό θεσμικό περιεχόμενο, η ιδέα μιας ΕΕ με έναν νέο εξωτερικό κύκλο στρατηγικών εταίρων μπορεί να πάψει να είναι θεωρητική πολύ γρηγορότερα απ’ όσο φαινόταν μέχρι χθες.

Πηγή: pagenews.gr