Ακριβότερο χρήμα: Η άνοδος των επιτοκίων περνά στα δάνεια – Ποιοι θα το νιώσουν πρώτοι

Ο νέος κύκλος ανόδου των επιτοκίων και των αποδόσεων των ομολόγων αρχίζει να αλλάζει ξανά την εξίσωση για τράπεζες, επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Ο Euribor ανεβαίνει, η άντληση κεφαλαίων γίνεται ακριβότερη και στο επίκεντρο μπαίνουν τα κυμαινόμενα επιχειρηματικά και στεγαστικά δάνεια. Τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ήδη άνοδο του κόστους στα υφιστάμενα δάνεια.

Η εποχή της αποκλιμάκωσης του κόστους χρήματος δείχνει να δίνει τη θέση της σε ένα πολύ διαφορετικό περιβάλλον.

Η άνοδος των ευρωπαϊκών επιτοκίων αναφοράς, η εκτίναξη των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και οι νέες πληθωριστικές πιέσεις από την ενέργεια αρχίζουν να περνούν από τις διεθνείς αγορές στην πραγματική οικονομία.

Και ο μηχανισμός μετάδοσης είναι σχετικά απλός:

ακριβότερο χρήμα στις αγορές → υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης των τραπεζών → πίεση στα επιτόκια νέων και κυμαινόμενων δανείων.

Η ΕΚΤ έχει ήδη διαπιστώσει ότι η πρόσβαση των τραπεζών της Ευρωζώνης σε χρηματοδότηση μέσω αγορών χρήματος, ομολόγων και καταθέσεων επιδεινώθηκε στο δεύτερο τρίμηνο του 2026. Οι ίδιες οι τράπεζες περίμεναν περαιτέρω επιδείνωση στο επόμενο τρίμηνο.

Ο Euribor γυρίζει προς τα πάνω

Το πρώτο καμπανάκι βρίσκεται στον Euribor.

Ο μέσος 6μηνος Euribor τον Σεπτέμβριο κινείται περίπου στο 2,88%, έναντι χαμηλότερου μέσου επιπέδου τον Αύγουστο, ενώ η ημερήσια τιμή είχε ήδη φθάσει περίπου στο 3,01% στις τελευταίες διαθέσιμες καταγραφές.

Η μεταβολή έχει άμεση σημασία για όσους έχουν δάνεια συνδεδεμένα με κυμαινόμενο δείκτη.

Για ένα δάνειο με τιμολόγηση:

Euribor + τραπεζικό περιθώριο

η άνοδος του δείκτη περνά στην επόμενη περίοδο επανατιμολόγησης, ανάλογα φυσικά με τους όρους κάθε σύμβασης.

Αυτό σημαίνει ότι η πρώτη πίεση δεν χρειάζεται να εμφανιστεί σε ένα καινούργιο δάνειο.

Μπορεί να εμφανιστεί στη δόση ενός ήδη υφιστάμενου κυμαινόμενου δανείου.

ΤτΕ: Ήδη 3,72% στα υφιστάμενα στεγαστικά

Τα τελευταία επίσημα διαθέσιμα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος αφορούν τον Ιούλιο.

Και δείχνουν ότι η κίνηση είχε ήδη αρχίσει.

Το μέσο επιτόκιο στα υφιστάμενα στεγαστικά δάνεια διάρκειας άνω των πέντε ετών αυξήθηκε κατά 6 μονάδες βάσης, στο 3,72%.

Στα υφιστάμενα επιχειρηματικά δάνεια αντίστοιχης διάρκειας η αύξηση ήταν 7 μονάδες βάσης, στο 4,38%.

Στα επαγγελματικά δάνεια το μέσο επιτόκιο αυξήθηκε στο 5,56%.

Το μέσο επιτόκιο του συνόλου των υφιστάμενων δανείων ανέβηκε παράλληλα στο 4,81%, ενώ το μέσο επιτόκιο των υφιστάμενων καταθέσεων παρέμεινε μόλις στο 0,37%.

Τα νέα δάνεια: Μεγάλη διαφορά ανάλογα με το μέγεθος

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα στις νέες χορηγήσεις.

Τον Ιούλιο το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο όλων των νέων δανείων προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά ήταν 4,67%.

Όμως το μέγεθος του επιχειρηματικού δανείου κάνει μεγάλη διαφορά.

Στα δάνεια έως €250.000, το μέσο επιτόκιο αυξήθηκε κατά 12 μονάδες βάσης και έφθασε στο 5,07%.

Για ποσά από €250.001 έως €1 εκατ. ήταν 4,52%.

Και για δάνεια άνω του €1 εκατ. διαμορφωνόταν στο 4,14%.

Η εικόνα αποκαλύπτει ένα διαχρονικά κρίσιμο πρόβλημα για τις μικρότερες επιχειρήσεις: όσο μικρότερο είναι το δάνειο, τόσο ακριβότερη μπορεί να είναι η χρηματοδότηση.

Για μια μικρομεσαία επιχείρηση, με μικρότερα περιθώρια κέρδους και μικρότερη πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές, ακόμη και μερικές δεκάδες μονάδες βάσης μπορούν να επηρεάσουν μια επενδυτική απόφαση.

Οι επιχειρήσεις στην πρώτη γραμμή

Εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο οικονομικό ζήτημα.

Η Ελλάδα χρειάζεται πιστωτική επέκταση για να χρηματοδοτήσει επενδύσεις, εξαγορές, ψηφιοποίηση, ενεργειακή μετάβαση και νέες παραγωγικές μονάδες.

Όσο όμως ανεβαίνει το κόστος κεφαλαίου, ανεβαίνει ταυτόχρονα και ο πήχης απόδοσης που πρέπει να περάσει μια επένδυση για να θεωρείται συμφέρουσα.

Η Τράπεζα της Ελλάδος είχε ήδη επισημάνει ότι τα επιτόκια επιχειρηματικών δανείων εμφάνισαν έντονη μεταβλητότητα μετά τη σημαντική αποκλιμάκωση που είχε προηγηθεί. Παράλληλα, υπολογίζει ότι περίπου το ένα τρίτο των νέων επιχειρηματικών δανείων και περίπου το ένα τέταρτο των δανείων προς ΜΜΕ συνδέονται με εργαλεία αναπτυξιακών τραπεζών ή/και του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία περιορίζουν το πραγματικό κόστος χρηματοδότησης.

Αυτή η «ασπίδα» αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν τα εμπορικά επιτόκια συνεχίσουν ανοδικά.

Στεγαστικά: Η δεύτερη γραμμή πίεσης

Για τα νοικοκυριά, το μεγάλο ζήτημα είναι τα στεγαστικά.

Τον Ιούλιο το μέσο επιτόκιο των νέων στεγαστικών με κυμαινόμενο επιτόκιο ήταν περίπου 3,53%, σχεδόν αμετάβλητο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Όμως αυτή είναι φωτογραφία του Ιουλίου.

Από τότε το περιβάλλον στις αγορές έχει μεταβληθεί και ο Euribor έχει κινηθεί ανοδικά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα στεγαστικά θα ακριβύνουν αυτομάτως ή κατά το ίδιο ποσοστό. Η επίδραση εξαρτάται από το εάν το δάνειο είναι σταθερού ή κυμαινόμενου επιτοκίου, από τον δείκτη αναφοράς, το spread και τη συχνότητα επανατιμολόγησης.

Τα σταθερά επιτόκια προστατεύουν τον υφιστάμενο δανειολήπτη για όσο διάστημα ισχύει η συμφωνημένη σταθερή περίοδος.

Στα κυμαινόμενα, όμως, ο Euribor είναι και πάλι ο αριθμός που πρέπει να παρακολουθείται.

Και οι τράπεζες; Η άνοδος των επιτοκίων έχει δύο όψεις

Για τις τράπεζες η εξίσωση είναι πιο σύνθετη.

Η αύξηση των επιτοκίων μπορεί αρχικά να ενισχύσει τα έσοδα από τόκους, επειδή μεγάλο μέρος των δανείων επανατιμολογείται ταχύτερα από τις καταθέσεις.

Τα στοιχεία της ΤτΕ δείχνουν πόσο μεγάλη παραμένει η απόσταση: τον Ιούλιο τα νέα δάνεια είχαν μέσο επιτόκιο 4,67%, έναντι μόλις 0,39% για τις νέες καταθέσεις. Το spread ήταν 4,28 ποσοστιαίες μονάδες.

Αλλά η άνοδος των επιτοκίων δεν αποτελεί απεριόριστα θετική εξέλιξη για τον τραπεζικό κλάδο.

Όσο αυξάνεται το κόστος χρήματος:

• ακριβαίνει η χρηματοδότηση των ίδιων των τραπεζών,
• αυξάνεται η πίεση για υψηλότερες αποδόσεις στις καταθέσεις,
• μπορεί να μειωθεί η ζήτηση για νέα δάνεια,
• και αυξάνεται ο πιστωτικός κίνδυνος για ευάλωτες επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Η ΕΚΤ έχει ήδη καταγράψει μέτρια αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων προς τις επιχειρήσεις της Ευρωζώνης, ενώ οι συνολικοί όροι χρηματοδότησης έγιναν αυστηρότεροι για επιχειρηματικά, στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια, κυρίως λόγω υψηλότερων επιτοκίων χορηγήσεων.

Από τα ομόλογα στη δόση του δανείου

Αυτό είναι τελικά το μεγάλο story.

Η εκτίναξη των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων δεν είναι ένα απομονωμένο γεγονός που αφορά μόνο traders και θεσμικούς επενδυτές.

Τα κρατικά ομόλογα αποτελούν σημείο αναφοράς για το κόστος χρήματος ολόκληρης της οικονομίας. Η πρόσφατη άνοδος των αποδόσεων αυξάνει την πίεση στο κόστος άντλησης κεφαλαίων και στις επιχειρηματικές αποτιμήσεις.

Και έτσι δημιουργείται μια αλυσίδα:

ακριβότερο πετρέλαιο → υψηλότερος πληθωρισμός → αυστηρότερη νομισματική πολιτική → υψηλότερες αποδόσεις → ακριβότερη τραπεζική χρηματοδότηση → ακριβότερα δάνεια.

Για την ελληνική οικονομία το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι μέχρι πού θα φθάσει αυτή η μετάδοση.

Αν η άνοδος των επιτοκίων αποδειχθεί προσωρινή, η επίπτωση μπορεί να παραμείνει ελεγχόμενη.

Αν όμως το ακριβότερο χρήμα διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε το ζήτημα δεν θα αφορά μόνο τη μηνιαία δόση ενός στεγαστικού.

Θα αφορά την επενδυτική δραστηριότητα, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, την αγορά ακινήτων και τελικά τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

Πηγή: pagenews.gr