MBS–ΗΑΕ: Γιατί Ριάντ και Άμπου Ντάμπι «παγώνουν» τη ρήξη – Το μήνυμα προς Ευρώπη και Ιράν

Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν υποδέχθηκε στο Ριάντ τον Μανσούρ μπιν Ζαγέντ στην πρώτη υψηλού επιπέδου διμερή συνάντηση μετά τη βαθιά σύγκρουση των δύο δυνάμεων του Κόλπου για την Υεμένη. Οι νέες επιθέσεις των Χούθι, το Ιράν, το Ορμούζ και η ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας δημιουργούν ισχυρό κίνητρο επαναπροσέγγισης — λίγο πριν η Σαουδική Αραβία υποδεχθεί την Ευρώπη στη δεύτερη Σύνοδο ΕΕ–GCC.

Κάτι αλλάζει ανάμεσα στις δύο ισχυρότερες αραβικές πρωτεύουσες του Κόλπου.

Ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (MBS) υποδέχθηκε στο Ριάντ τον αντιπρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων Σεΐχη Μανσούρ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, σε μια συνάντηση που ξεπερνά κατά πολύ το συνηθισμένο διπλωματικό πρωτόκολλο.

Η επίσημη ανακοίνωση της Σαουδικής Αραβίας ήταν λιτή.

Οι δύο πλευρές εξέτασαν τις διμερείς σχέσεις και τις τελευταίες περιφερειακές εξελίξεις. Στη συνάντηση συμμετείχε και ο υπουργός Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Χαλίντ μπιν Σαλμάν.

Η παρουσία του όμως έχει ιδιαίτερη σημασία.

Διότι πίσω από τις λέξεις «αδελφικές σχέσεις» βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες ενδοαραβικές ρήξεις των τελευταίων ετών.

Από σύμμαχοι στην Υεμένη, σε αντίπαλες στρατηγικές

Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ ξεκίνησαν τον πόλεμο στην Υεμένη ως στενοί σύμμαχοι.

Σταδιακά όμως οι στρατηγικές τους αποκλίσεις έγιναν πολύ βαθύτερες.

Το Ριάντ στήριξε τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, ενώ το Άμπου Ντάμπι ανέπτυξε στενούς δεσμούς με το Southern Transitional Council, το αυτονομιστικό κίνημα του Νότου.

Η αντιπαράθεση δεν περιορίστηκε στην Υεμένη.

Οι δύο χώρες βρέθηκαν να ανταγωνίζονται για οικονομική επιρροή, λιμάνια, εμπορικές διαδρομές και τον ρόλο του βασικού επιχειρηματικού και χρηματοοικονομικού κέντρου του Κόλπου.

Το αποτέλεσμα ήταν μια σχέση πολύ πιο ψυχρή από εκείνη που χαρακτήριζε τα πρώτα χρόνια της ανόδου του MBS.

Γιατί λοιπόν επιστρέφουν τώρα στο ίδιο τραπέζι;

Η απάντηση βρίσκεται πρώτα απ’ όλα στην ασφάλεια.

Οι Χούθι έχουν κλιμακώσει τις τελευταίες εβδομάδες τις επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας.

Στις 24 Σεπτεμβρίου η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε έξι βαλλιστικούς πυραύλους των Χούθι με στόχους την Ταΐφ και την περιοχή του Yanbu. Οι Χούθι υποστήριξαν επίσης ότι επιτέθηκαν σε στόχο στο Ριάντ και σε εγκαταστάσεις της Saudi Aramco στο Yanbu· η σαουδαραβική πλευρά δεν επιβεβαίωσε τότε επίθεση στην πρωτεύουσα.

Λίγες ημέρες αργότερα καταγράφηκαν νέες επιθέσεις με πυραύλους και drones προς το Ριάντ και το Khamis Mushait.

Η απειλή επομένως δεν είναι θεωρητική.

Το Yanbu είναι το σημείο που πρέπει να κοιτάξει η Ευρώπη

Και εδώ αρχίζει το ευρωπαϊκό κομμάτι της ιστορίας.

Το Yanbu, στην Ερυθρά Θάλασσα, δεν είναι απλώς μία σαουδαραβική ενεργειακή εγκατάσταση.

Είναι ο δυτικός τερματικός κόμβος του σαουδαραβικού East-West Pipeline, του αγωγού που επιτρέπει στο Ριάντ να μεταφέρει πετρέλαιο από τα κοιτάσματα της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα χωρίς να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ.

Σε μια περίοδο κατά την οποία το Ορμούζ παραμένει διαταραγμένο, αυτός ο διάδρομος έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική αξία.

Οι επιθέσεις των Χούθι στο Yanbu, επομένως, αγγίζουν ακριβώς την εναλλακτική διαδρομή που χρησιμοποιεί η Σαουδική Αραβία για να μειώσει την εξάρτησή της από το Ορμούζ. Το Reuters σημειώνει ότι η νέα κλιμάκωση απειλεί την ικανότητα του Ριάντ να εξάγει πετρέλαιο μέσω Ερυθράς Θάλασσας την ώρα που το Ορμούζ παραμένει διαταραγμένο.

Για την Ευρώπη αυτό μεταφράζεται σε ένα ιδιαίτερα δυσάρεστο σενάριο:

πίεση στο Ορμούζ από τη μία πλευρά και πίεση στην Ερυθρά Θάλασσα από την άλλη.

Ορμούζ + Bab el-Mandeb: Ο διπλός κίνδυνος

Αυτό είναι το μεγαλύτερο γεωοικονομικό πρόβλημα.

Ο Περσικός Κόλπος συνδέεται με τις παγκόσμιες αγορές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Η εναλλακτική σαουδαραβική έξοδος οδηγεί προς την Ερυθρά Θάλασσα.

Αλλά για να κινηθούν φορτία από εκεί προς τη Μεσόγειο και την Ευρώπη, η ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας και του ευρύτερου διαδρόμου προς το Σουέζ αποκτά καθοριστική σημασία.

Γι’ αυτό η απειλή των Χούθι έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από μια διμερή σύγκρουση Σαουδικής Αραβίας–Υεμένης.

Αφορά μια από τις βασικές αρτηρίες εμπορίου και ενέργειας που συνδέουν την Ασία και τον Κόλπο με την Ευρώπη.

Και τώρα το Ριάντ χρειάζεται ξανά το Άμπου Ντάμπι

Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ μπορεί να έχουν διαφορετικά συμφέροντα στην Υεμένη.

Έχουν όμως και ένα κοινό πρόβλημα.

Τους Χούθι.

Τα Εμιράτα έχουν επίσης δεχθεί στο παρελθόν επιθέσεις από την οργάνωση και έχουν αναπτύξει ισχυρές δυνατότητες αεράμυνας, πληροφοριών και περιφερειακής ασφάλειας.

Το Ριάντ, από την πλευρά του, βρίσκεται τώρα αντιμέτωπο με μια νέα περίοδο έντονης στρατιωτικής πίεσης.

Η επίσκεψη του Μανσούρ πραγματοποιήθηκε μάλιστα κατόπιν πρόσκλησης του ίδιου του Σαουδάραβα υπουργού Άμυνας Χαλίντ μπιν Σαλμάν.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι οι δύο χώρες έχουν επιλύσει τις διαφωνίες τους.

Δείχνει όμως ότι οι λόγοι για συντονισμό έχουν γίνει ισχυρότεροι.

Ο MBS χτίζει ταυτόχρονα έναν νέο άξονα ασφαλείας

Υπάρχει ακόμη ένα κομμάτι που δεν πρέπει να χαθεί.

Μόλις τέσσερις ημέρες πριν από τη συνάντηση MBS–Μανσούρ, οι στρατιωτικοί αρχηγοί Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν συναντήθηκαν στο Ριάντ.

Συζήτησαν ανταλλαγή πληροφοριών, στρατιωτικό συντονισμό και ενοποίηση δυνατοτήτων στο πλαίσιο της συμφωνίας κοινής άμυνας της Μέκκας.

Η συμφωνία προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.

Άρα μέσα σε λίγες ημέρες έχουμε:

Σαουδική Αραβία–Τουρκία–Πακιστάν στο στρατιωτικό επίπεδο.

Και τώρα Σαουδική Αραβία–ΗΑΕ στο πολιτικό και περιφερειακό επίπεδο.

Δεν συνιστούν ακόμη ένα ενιαίο στρατιωτικό μπλοκ.

Αλλά δείχνουν ότι το Ριάντ επιχειρεί να διευρύνει το δίκτυο ασφάλειας γύρω του.

Η Ουάσιγκτον δεν έδωσε στον MBS όλα όσα ζήτησε

Υπάρχει και αμερικανική διάσταση.

Ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν ταξίδεψε αυτή την εβδομάδα στην Ουάσιγκτον για συνομιλίες με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, ο MBS είχε ζητήσει αμερικανική στρατιωτική βοήθεια απέναντι στους Χούθι. Η Ουάσιγκτον δεν συμφώνησε σε αμερικανικά πλήγματα, αλλά δέχθηκε να παράσχει πληροφορίες και υποστήριξη για την επιλογή στόχων.

Αυτό κάνει ακόμη πιο κατανοητή τη σαουδαραβική κινητικότητα.

Το Ριάντ δεν εγκαταλείπει την αμερικανική ομπρέλα.

Αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί περισσότερες περιφερειακές ασφαλιστικές δικλίδες.

Και εδώ μπαίνει η Ευρώπη

Η ευρωπαϊκή διάσταση γίνεται ακόμη πιο καθαρή λόγω του ημερολογίου.

Η Σαουδική Αραβία πρόκειται να φιλοξενήσει τον δεύτερο Σύνοδο Κορυφής GCC–Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Οκτώβριο.

Η πρόσκληση προς τον βασιλιά του Μπαχρέιν έχει ήδη σταλεί επισήμως, με το Ριάντ να παρουσιάζει τη Σύνοδο ως ευκαιρία ενίσχυσης της εταιρικής σχέσης μεταξύ των κρατών του Κόλπου και της ΕΕ.

Άρα η επαναπροσέγγιση Σαουδικής Αραβίας–ΗΑΕ προηγείται μιας συνάντησης στην οποία η Ευρώπη θα βρεθεί απέναντι σε ολόκληρο το GCC.

Και το timing δύσκολα περνά απαρατήρητο.

Τι θέλει η Ευρώπη από τον Κόλπο

Για τις Βρυξέλλες, ο Κόλπος δεν είναι πλέον μόνο προμηθευτής υδρογονανθράκων.

Είναι ταυτόχρονα:

ενεργειακός εταίρος,

κόμβος επενδυτικών κεφαλαίων,

κρίκος στις εμπορικές διαδρομές Ασίας–Ευρώπης,

παράγοντας στην ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας,

και πιθανός διπλωματικός μεσολαβητής στις κρίσεις της Μέσης Ανατολής.

Η σταθερότητα στις σχέσεις Ριάντ–Άμπου Ντάμπι διευκολύνει τη συνεργασία ΕΕ–GCC.

Μια ανοικτή σύγκρουση των δύο σημαντικότερων οικονομιών του Κόλπου θα έκανε δυσκολότερο σχεδόν κάθε κοινό περιφερειακό εγχείρημα.

Δεν είναι όμως ακόμη συμφιλίωση

Εδώ χρειάζεται προσοχή.

Η επίσημη σαουδαραβική ανακοίνωση δεν αναφέρει συμφωνία για την Υεμένη, ούτε κάποια νέα κοινή στρατηγική απέναντι στους Χούθι. Αναφέρει διμερείς σχέσεις και περιφερειακές εξελίξεις.

Άρα δεν μπορούμε ακόμη να πούμε ότι MBS και MBZ έκλεισαν τη μεγάλη τους διαφωνία.

Ούτε ότι το Άμπου Ντάμπι εγκαταλείπει τους εταίρους του στη νότια Υεμένη.

Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι για πρώτη φορά μετά τη σοβαρή επιδείνωση των σχέσεων υπάρχει ξανά υψηλού επιπέδου πολιτικός δίαυλος.

Και αυτό συμβαίνει τη στιγμή που το εξωτερικό περιβάλλον γίνεται πολύ πιο επικίνδυνο.

Η ασφάλεια αναγκάζει τον Κόλπο να ξαναμιλήσει

Η μεγάλη εικόνα είναι ίσως απλούστερη από τις επιμέρους διαφωνίες.

Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ μπορούσαν να αντέξουν έναν μεταξύ τους ανταγωνισμό όσο η περιφερειακή αρχιτεκτονική παρέμενε σχετικά ελεγχόμενη.

Σήμερα έχουν απέναντί τους διαφορετικό περιβάλλον.

Το Ιράν παραμένει η μεγάλη περιφερειακή δύναμη απέναντι από το Ορμούζ.

Οι Χούθι μπορούν να πλήξουν με πυραύλους και drones βαθιά μέσα στη Σαουδική Αραβία.

Το Yanbu —η σαουδαραβική ενεργειακή έξοδος προς την Ερυθρά Θάλασσα— βρίσκεται πλέον μέσα στην ακτίνα της απειλής.

Και οι ευρωπαϊκές οικονομίες εξακολουθούν να χρειάζονται ασφαλείς θαλάσσιες και ενεργειακές διαδρομές από τον Κόλπο προς τη Μεσόγειο.

Γι’ αυτό η εικόνα του MBS με τον Μανσούρ στο Ριάντ έχει μεγαλύτερη σημασία από μια διπλωματική χειραψία.

Δεν αποδεικνύει ότι η ρήξη Σαουδικής Αραβίας–ΗΑΕ τελείωσε.

Δείχνει ότι το κόστος της ρήξης αρχίζει να γίνεται μεγαλύτερο από το όφελος της αντιπαράθεσης.

Και για την Ευρώπη, λίγο πριν από τη δεύτερη Σύνοδο ΕΕ–GCC, αυτό είναι μια εξέλιξη που αξίζει να παρακολουθεί στενά.

Γιατί η νέα μάχη για την ενεργειακή ασφάλεια δεν παίζεται μόνο στα Στενά του Ορμούζ.

Παίζεται ταυτόχρονα στο Yanbu, στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Bab el-Mandeb — ακριβώς πάνω στις διαδρομές που συνδέουν τον Κόλπο με την Ευρώπη.

Πηγή: pagenews.gr