Ουκρανία: Η Ευρώπη μπροστά στην ώρα της αλήθειας – Τα 210 δισ. που μπορούν να αλλάξουν τον πόλεμο
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: Ζελένσκι με Ευρωπαίους ηγέτες Πηγή: Προεδρία της Ουκρανίας, Κίεβο, 24/02/2026
Η μάχη για την Ουκρανία δεν αφορά πλέον αποκλειστικά τα σύνορα ενός κράτους ή την έκβαση ενός πολέμου που συνεχίζεται από τον Φεβρουάριο του 2022. Έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας, την αξιοπιστία της Δύσης και τη δυνατότητα των δημοκρατικών κρατών να αντιστέκονται στη στρατιωτική επιβολή.
Αυτή είναι η κεντρική θέση που αναπτύσσει ο Μάρτιν Γουλφ, επικεφαλής οικονομικός σχολιαστής των Financial Times, σε άρθρο γνώμης με τίτλο «Ukraine’s freedom must be defended».
Ο Γουλφ υποστηρίζει ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια στρατηγική επιλογή: είτε θα εξασφαλίσει τους οικονομικούς και στρατιωτικούς πόρους που χρειάζεται το Κίεβο είτε θα διακινδυνεύσει μια εξέλιξη που θα ενισχύσει τη ρωσική επιρροή και θα αποδυναμώσει τη δική της ασφάλεια.
Στο επίκεντρο βρίσκεται μια συγκεκριμένη πρόταση: η αξιοποίηση περίπου 210 δισ. ευρώ δεσμευμένων ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση της ουκρανικής άμυνας.
Η Ουκρανία ως πεδίο σύγκρουσης δύο πολιτικών συστημάτων
Ο Βρετανός αρθρογράφος συνδέει τον πόλεμο με μια ευρύτερη αντιπαράθεση ανάμεσα στη δημοκρατική λογοδοσία και τη συγκέντρωση εξουσίας.
Κατά την ανάλυσή του, οι δημοκρατίες διαθέτουν έναν μηχανισμό που απουσιάζει από τα αυταρχικά καθεστώτα: τη δυνατότητα απομάκρυνσης των κυβερνώντων μέσω εκλογών.
Ακόμη και όταν οι εκλογικές διαδικασίες παρουσιάζουν αδυναμίες ή οι κυβερνήσεις επιχειρούν να επηρεάσουν τους θεσμούς και την ενημέρωση, η λαϊκή ψήφος μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός πολιτικής αλλαγής.
Ο Γουλφ επικαλείται τις πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις στην Ουγγαρία, στη Σερβία και στις Ηνωμένες Πολιτείες ως παραδείγματα εκλογικών ανατροπών.
Αντίθετα, θεωρεί ότι στη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν οι δυνατότητες ουσιαστικής πολιτικής εναλλαγής έχουν περιοριστεί δραστικά.
Η διάκριση αυτή, σύμφωνα με το επιχείρημά του, έχει και πρακτικές συνέπειες: όταν η εξουσία δεν υπόκειται σε αποτελεσματικό έλεγχο, αυξάνεται ο κίνδυνος λανθασμένων αποφάσεων, θεσμικής διάβρωσης και απόκρυψης της πραγματικότητας από την πολιτική ηγεσία.
Γιατί η ιστορία δεν νομιμοποιεί τη ρωσική εισβολή
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα της Μόσχας είναι ότι η Ουκρανία συνδέεται ιστορικά με τη Ρωσία και ότι η ανεξάρτητη κρατική της υπόσταση δεν ανταποκρίνεται στη γεωπολιτική πραγματικότητα της περιοχής.
Ο Γουλφ απορρίπτει αυτή τη συλλογιστική.
Η προηγούμενη ένταξη ενός λαού ή μιας επικράτειας σε μια αυτοκρατορία δεν θεμελιώνει, κατά την άποψή του, σύγχρονο δικαίωμα κυριαρχίας πάνω του.
Η ουκρανική αντίσταση μετά τη ρωσική εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου 2022 αποτελεί, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, ισχυρή επιβεβαίωση της εθνικής αυτοδιάθεσης των Ουκρανών.
Η επιχειρηματολογία του παραπέμπει και σε μια σημαντική ιστορική συμφωνία: το Μνημόνιο της Βουδαπέστης του 1994.
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η Ουκρανία συμφώνησε να εγκαταλείψει τα πυρηνικά όπλα που βρίσκονταν στο έδαφός της, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας που συνοδεύτηκε από διαβεβαιώσεις ασφαλείας και σεβασμού της κυριαρχίας της.
Η Ρωσία ήταν μεταξύ των κρατών που υπέγραψαν το μνημόνιο, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η μεταγενέστερη ρωσική εισβολή ανέδειξε την αδυναμία αυτών των διαβεβαιώσεων να αποτρέψουν τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Το 62% των Ουκρανών δηλώνει αποφασισμένο να αντέξει
Παρά τη μακρά διάρκεια του πολέμου, τις ανθρώπινες απώλειες και τις καταστροφές στις ενεργειακές υποδομές, σημαντικό μέρος της ουκρανικής κοινωνίας εξακολουθεί να υποστηρίζει τη συνέχιση της αντίστασης.
Ο Γουλφ επικαλείται στοιχεία έρευνας του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου (KIIS), που δημοσιεύθηκε στις 19 Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που παραθέτει:
- Περίπου 64% των ερωτηθέντων αποδίδει στη Ρωσία την ευθύνη για το αδιέξοδο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και απορρίπτει την άποψη ότι η ουκρανική κυβέρνηση πρέπει να εμφανιστεί περισσότερο διαλλακτική.
- Περίπου 62% δηλώνει έτοιμο να υπομείνει τον πόλεμο για όσο διάστημα χρειαστεί.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, παρά την πολεμική κόπωση, η κοινωνική υποστήριξη στην αντίσταση παραμένει σημαντική.
Ωστόσο, η πολιτική βούληση δεν αρκεί από μόνη της για τη συνέχιση της άμυνας.
Η Ουκρανία εξακολουθεί να εξαρτάται από εξωτερική χρηματοδότηση, στρατιωτικό εξοπλισμό, αντιαεροπορική προστασία και πληροφορίες που παρέχουν οι σύμμαχοί της.
Ο παράγοντας Τραμπ και η αβεβαιότητα για τις ΗΠΑ
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει ο αρθρογράφος στη στάση του Ντόναλντ Τραμπ.
Η Ουάσιγκτον παραμένει κρίσιμος παράγοντας τόσο για τη στρατιωτική υποστήριξη της Ουκρανίας όσο και για τη διπλωματική επικοινωνία με τη Μόσχα.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών διαθέτουν δυνατότητες που δεν μπορούν εύκολα να αντικατασταθούν από τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν βασικό συνομιλητή στις προσπάθειες διαμόρφωσης μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.
Ο Γουλφ επικαλείται την ανάλυση του ειδικού στρατηγικών θεμάτων Λόρενς Φρίντμαν, ο οποίος αμφισβητεί την άποψη ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αποτελεί το κύριο εμπόδιο για την ειρήνη.
Κατά τον Φρίντμαν, οι ουκρανικές θέσεις για μια κατάπαυση του πυρός βρίσκονται πιο κοντά στις σχετικές αμερικανικές προτάσεις από ό,τι οι ρωσικές απαιτήσεις.
Η προσέγγιση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την κριτική που έχει ασκήσει κατά καιρούς ο Τραμπ στην ουκρανική ηγεσία.
Για την Ευρώπη, η αβεβαιότητα σχετικά με τη συνέχιση της αμερικανικής υποστήριξης καθιστά ακόμη πιο επείγουσα την ανάγκη αυτόνομης χρηματοδοτικής και στρατιωτικής δράσης.
Το χρηματοδοτικό κενό των 70 δισ. ευρώ
Η ουκρανική οικονομία αντιμετωπίζει μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο, καθώς ο πόλεμος επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό και περιορίζει τις δυνατότητες εσωτερικής χρηματοδότησης.
Σύμφωνα με την εκτίμηση που επικαλείται ο Γουλφ, η Ουκρανία αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό περίπου 70 δισ. ευρώ για το 2027.
Το ποσό αυτό αφορά την ανάγκη εξεύρεσης νέων πόρων για τη διατήρηση της οικονομικής και αμυντικής λειτουργίας της χώρας.
Χωρίς πρόσθετη χρηματοδότηση, το Κίεβο κινδυνεύει να αντιμετωπίσει σοβαρούς περιορισμούς στην ικανότητά του να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο δημοσιονομικό.
Οι συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές έχουν επιδεινώσει τις συνθήκες διαβίωσης, ενώ η προσέγγιση του χειμώνα αυξάνει την πίεση στο ουκρανικό κράτος.
Η εξασφάλιση σταθερής χρηματοδότησης αποτελεί επομένως προϋπόθεση τόσο για την άμυνα όσο και για την οικονομική ανθεκτικότητα της χώρας.
Τα 210 δισ. ευρώ της Ρωσίας και η πρόταση προς την ΕΕ
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η τύχη των ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν δεσμευτεί μετά την εισβολή του 2022.
Η αξία τους υπολογίζεται σε περίπου 210 δισ. ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η πρώην υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας Ρέιτσελ Ριβς, η πρώην υπουργός Άμυνας της Γερμανίας Άνεγκρετ Κραμπ-Καρενμπάουερ, η πρώην υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας Ναταλί Λουαζό και η πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Καναδά Κρίστια Φρίλαντ έχουν προτείνει τη χρησιμοποίησή τους για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Η πρότασή τους προβλέπει η ΕΕ να αναλάβει τον έλεγχο των δεσμευμένων κρατικών περιουσιακών στοιχείων, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν για τη χρηματοδότηση της ουκρανικής άμυνας.
Σύμφωνα με τους υποστηρικτές της, το διαθέσιμο ποσό θα μπορούσε να καλύψει σημαντικό μέρος των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας έως το 2029.
Η εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου, ωστόσο, δεν είναι απλή.
Η μεταφορά ή χρήση του κεφαλαίου των ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων εγείρει διαφορετικά νομικά και χρηματοπιστωτικά ζητήματα από την αξιοποίηση των αποδόσεων που παράγουν τα δεσμευμένα κεφάλαια.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να εξετάσει τις συνέπειες για την προστασία της κρατικής περιουσίας, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την αξιοπιστία του ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου.
Ο Γουλφ, πάντως, υποστηρίζει ότι η χρηματοδότηση της ουκρανικής άμυνας μέσω αυτών των πόρων είναι στρατηγικά και ηθικά δικαιολογημένη.
Η ευρωπαϊκή ασφάλεια περνά από το Κίεβο
Το σημαντικότερο ερώτημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι κατά πόσο μπορεί να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ασφάλεια της ηπείρου.
Η στρατιωτική και οικονομική εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει αποτελέσει βασικό χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ωστόσο, οι πολιτικές μεταβολές στην Ουάσιγκτον έχουν αναδείξει την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αυτονομίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ουκρανία αντιμετωπίζεται από αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ως κρίσιμο στοιχείο αποτροπής απέναντι σε ενδεχόμενη περαιτέρω ρωσική επιθετικότητα.
Ο Γουλφ αναγνωρίζει στον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς ότι έχει αντιληφθεί τη σημασία της ουκρανικής χρηματοδότησης στο πλαίσιο των συζητήσεων για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Παράλληλα, ζητεί από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές ηγεσίες να αντιμετωπίσουν το ζήτημα ως κοινή στρατηγική προτεραιότητα.
Το επιχείρημά του είναι ότι η αποδυνάμωση της Ουκρανίας δεν θα αποτελούσε μεμονωμένη γεωπολιτική ήττα, αλλά θα μπορούσε να επηρεάσει συνολικά την ευρωπαϊκή ισορροπία ισχύος.
Η δύσκολη απόφαση που καλείται να λάβει η Ευρώπη
Η συζήτηση για τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία συμπυκνώνει το ευρύτερο ευρωπαϊκό δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, υπάρχουν σοβαρά νομικά, οικονομικά και διπλωματικά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν πριν από οποιαδήποτε απόφαση για τη χρήση των δεσμευμένων κεφαλαίων.
Από την άλλη, οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας είναι άμεσες και η συνέχιση του πολέμου καθιστά την αναζήτηση νέων πόρων ολοένα πιο πιεστική.
Η θέση που διατυπώνει ο Μάρτιν Γουλφ στους Financial Times είναι σαφής: η Ευρώπη δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την υπεράσπιση της Ουκρανίας ως ζήτημα που εξαρτάται αποκλειστικά από τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον.
Η ουκρανική ανεξαρτησία, κατά την ανάλυσή του, συνδέεται άμεσα με το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Το ερώτημα για τις Βρυξέλλες και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι αν θα μπορέσουν να συμφωνήσουν εγκαίρως στα εργαλεία χρηματοδότησης που απαιτούνται, πριν οι στρατιωτικές και οικονομικές πιέσεις περιορίσουν ακόμη περισσότερο τις επιλογές του Κιέβου.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
