Αγία Τριάδα του Ρουμπλιόφ: Συναγερμός μετά από βλάβη στην ειδική θήκη
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 6 '
Πηγή Φωτογραφίας: Wikipedia/Αγία Τριάδα του Ρουμπλιόφ: Συναγερμός μετά από βλάβη στην ειδική θήκη
Συναγερμός έχει σημάνει για την κατάσταση της «Αγίας Τριάδας» του Αντρέι Ρουμπλιόφ, της περίφημης εικόνας των αρχών του 15ου αιώνα που θεωρείται κορυφαίο έργο της μεσαιωνικής ρωσικής ζωγραφικής.
Το έργο βρισκόταν μέσα σε ειδικά σχεδιασμένη θήκη ελεγχόμενων κλιματικών συνθηκών στη Λαύρα της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Σεργίου, κοντά στη Μόσχα. Ωστόσο, αναφορές κάνουν λόγο για επαναλαμβανόμενη δυσλειτουργία του συστήματος, η οποία φαίνεται ότι δημιούργησε επικίνδυνες συνθήκες για το εξαιρετικά ευαίσθητο ξύλινο έργο.
Η υγρασία φέρεται να έφτασε στο 80%
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο αφορά τα επίπεδα υγρασίας που καταγράφηκαν μέσα στην ειδική θήκη.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, περίπου δύο μήνες πριν η σχετική υγρασία φέρεται να είχε φτάσει ακόμη και στο 80%. Το επίπεδο αυτό βρίσκεται πολύ πάνω από τις συνθήκες που είχαν οριστεί ως κατάλληλες για τη διατήρηση της εικόνας.
Οι προδιαγραφές που είχαν αναφερθεί για την ασφαλή φύλαξή της προέβλεπαν θερμοκρασία περίπου 19 βαθμών Κελσίου, με μέγιστη απόκλιση ενός βαθμού, και σχετική υγρασία μεταξύ 50% και 55%.
Σε ένα έργο που αποτελείται από ξύλινες επιφάνειες ηλικίας περίπου έξι αιώνων, τέτοιες απότομες μεταβολές μπορούν να προκαλέσουν διαστολές, συστολές και μηχανικές πιέσεις πάνω στη ζωγραφική επιφάνεια.
Άρχισαν να παραμορφώνονται τα ξύλινα τμήματα
Η «Αγία Τριάδα» αποτελείται από τρία ξύλινα τμήματα, τα οποία σύμφωνα με αναφορές έχουν αρχίσει να παρουσιάζουν παραμόρφωση εξαιτίας της αυξημένης υγρασίας.
Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς οποιαδήποτε μεταβολή στο ξύλινο υπόστρωμα μπορεί να επηρεάσει άμεσα τα στρώματα της ζωγραφικής που βρίσκονται επάνω του.
Σε φωτογραφία που κυκλοφόρησε διαδικτυακά εμφανίζεται επίσης ρωγμή και μία ουσία να βγαίνει από την επιφάνεια. Ειδικοί που εξέτασαν την εικόνα υποστήριξαν ότι πρόκειται για κόλλα παλαιότερης αποκατάστασης, η οποία πιέστηκε προς τα έξω εξαιτίας του πρηξίματος των ξύλινων πινάκων.
Η εικόνα απομακρύνθηκε – Στη θέση της τοποθετήθηκε αντίγραφο
Η αυθεντική εικόνα δεν βρίσκεται πλέον μέσα στην προβληματική θήκη.
Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, έχει μεταφερθεί στα εργαστήρια συντήρησης της Λαύρας, όπου εξετάζεται η κατάστασή της από ειδικούς. Προσωρινά στη θέση της έχει τοποθετηθεί αντίγραφο, το οποίο φέρεται να βρίσκεται εκεί από τον Αύγουστο.
Προς το παρόν δεν έχει δημοσιοποιηθεί πλήρης τεχνική έκθεση που να προσδιορίζει την έκταση και τη μονιμότητα των φθορών.
Για τον λόγο αυτό, οι πληροφορίες για την παραμόρφωση και τη ζημιά πρέπει να διαχωρίζονται από το επίσημα επιβεβαιωμένο γεγονός ότι η εικόνα έχει απομακρυνθεί για έλεγχο της κατάστασής της.
Ειδικός επισκεύασε τη θήκη, αλλά χάλασε ξανά
Η ειδική θήκη είχε κατασκευαστεί ώστε να δημιουργεί σταθερό μικροκλίμα γύρω από το έργο.
Όταν διαπιστώθηκε το πρόβλημα, κλήθηκε ειδικός από τη Γερμανία, ο οποίος φέρεται να εντόπισε τη δυσλειτουργία και να πραγματοποίησε επισκευή. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, το σύστημα παρουσίασε ξανά βλάβη λίγες ώρες μετά την αναχώρησή του.
Η συγκεκριμένη θήκη είχε παραγγελθεί ειδικά για τη διατήρηση της εικόνας και είχε εγκατασταθεί στο εικονοστάσι του Καθεδρικού Ναού της Αγίας Τριάδας.
Η διαφορετική θερμοκρασία, η υγρασία και οι μεταβολές του περιβάλλοντος μιας ενεργής εκκλησίας δημιουργούν διαφορετικές απαιτήσεις σε σχέση με ένα ελεγχόμενο μουσειακό περιβάλλον.
Ένα εξαιρετικά ευαίσθητο έργο
Οι ανησυχίες για τη διατήρηση της εικόνας δεν εμφανίστηκαν για πρώτη φορά τώρα.
Ήδη πριν από τη μεταφορά της το 2023 είχαν διατυπωθεί επιφυλάξεις από ειδικούς συντήρησης για την εύθραυστη κατάστασή της. Σε προηγούμενους ελέγχους είχαν καταγραφεί σημεία με προβλήματα στη ζωγραφική επιφάνεια και ρωγμές που απαιτούσαν ιδιαίτερα σταθερές περιβαλλοντικές συνθήκες.
Αυτός είναι και ο λόγος που ακόμη και σχετικά μικρές μεταβολές θερμοκρασίας ή υγρασίας θεωρούνται κρίσιμες για τη μακροχρόνια επιβίωσή της.
Μεταφέρθηκε από την Πινακοθήκη Τρετιακόφ το 2023
Για δεκαετίες η «Αγία Τριάδα» φυλασσόταν υπό αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες στην Κρατική Πινακοθήκη Τρετιακόφ.
Το 2023, με απόφαση της ρωσικής ηγεσίας, το έργο μεταφέρθηκε στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη Λαύρα της Αγίας Τριάδας και του Αγίου Σεργίου, χώρο με τον οποίο συνδέεται ιστορικά. Παρά τη φυσική μεταφορά του, η εικόνα εξακολουθεί επίσημα να αποτελεί κρατική περιουσία.
Η μετακίνηση είχε προκαλέσει από τότε συζήτηση μεταξύ ειδικών, καθώς συντηρητές είχαν επισημάνει ότι η κατάσταση του έργου απαιτούσε εξαιρετικά προσεκτικό χειρισμό και σταθερό μικροκλίμα.
Τι απεικονίζει η «Αγία Τριάδα»
Η διάσημη εικόνα παρουσιάζει τρεις αγγέλους, οι οποίοι συμβολίζουν τη χριστιανική Αγία Τριάδα.
Η σύνθεση βασίζεται στη βιβλική αφήγηση της «Φιλοξενίας του Αβραάμ» και θεωρείται ένα από τα κορυφαία δείγματα της τέχνης των εικόνων.
Ο Ρουμπλιόφ κατάφερε με μία φαινομενικά λιτή σύνθεση να δημιουργήσει ένα έργο που επηρέασε βαθιά τόσο τη ρωσική θρησκευτική τέχνη όσο και μεταγενέστερα καλλιτεχνικά κινήματα.
Τώρα αναμένεται η πλήρης εκτίμηση των συντηρητών
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον αφορά το πραγματικό μέγεθος της ζημιάς.
Οι πληροφορίες για παραμόρφωση των ξύλων και ρωγμές έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία, όμως η τελική εικόνα θα προκύψει μόνο μετά την ολοκλήρωση της τεχνικής εξέτασης.
Το γεγονός ότι ένα έργο ηλικίας περίπου 600 ετών εκτέθηκε σε επίπεδα υγρασίας που φέρονται να έφτασαν το 80% καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα σοβαρή από πλευράς συντήρησης. Την ίδια στιγμή, η απομάκρυνση της αυθεντικής εικόνας από τη θήκη δείχνει ότι οι αρμόδιοι έχουν περάσει πλέον στη φάση της άμεσης προστασίας και αξιολόγησής της.
Η επόμενη επίσημη έκθεση των συντηρητών θα είναι καθοριστική για να διαπιστωθεί αν οι μεταβολές που έχουν καταγραφεί μπορούν να αποκατασταθούν πλήρως ή αν έχουν προκαλέσει μόνιμες φθορές σε ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας θρησκευτικής τέχνης.
Πηγή: Pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
