Ποιος είναι ο Φρίντριχ Μερτς; Γνωρίστε τον πιο ισχυρό ηγέτη της Ευρώπης καθώς οι ΗΠΑ γυρίζουν την πλάτη τους

Ο Φρίντριχ Μερτς πρόκειται να γίνει ο πιο Αμερικανός καγκελάριος της Γερμανίας.

Ποτέ στην ιστορία ένας Γερμανός αρχηγός κυβέρνησης δεν είχε μεγαλύτερη συγγένεια με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Μερτς έχει ταξιδέψει στις ΗΠΑ περισσότερες από 100 φορές, σύμφωνα με τον δικό του απολογισμό, και θεωρεί τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν ως ένα από τα πρότυπά του.

Ο Merz, του οποίου η συντηρητική συμμαχία φαίνεται να κέρδισε τις εθνικές εκλογές της Κυριακής με 29 τοις εκατό των ψήφων, σύμφωνα με πρώιμες επίσημες προβλέψεις, αγαπά ιδιαίτερα ένα αστείο του Ρέιγκαν που συνοψίζει τον αμερικανικού τύπου σκεπτικισμό του Γερμανού ηγέτη για κρατική παρέμβαση: «Οι εννέα πιο τρομακτικές λέξεις στην αγγλική γλώσσα είναι: «I’m from the Government, and I».

Αλλά ακριβώς τη στιγμή που ο Μερτς βρίσκεται στα πρόθυρα της ανάληψης της εξουσίας στη Γερμανία, η αγαπημένη του Αμερική έχει μετατραπεί από απαραίτητος φίλος σε φρένο. Ο Merz και άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες βλέπουν όλο και περισσότερο τις ΗΠΑ όχι πια φάρο – αυτή τη «λαμπερή πόλη πάνω σε λόφο», όπως ήθελε να την αποκαλεί ο Ρίγκαν – αλλά μάλλον ως μια άλλη δύναμη που ενώνεται με τη Ρωσία και την Κίνα για να απομακρύνουν σταθερά τις ολοένα πιο εύθραυστες δημοκρατίες τους.

“Αυτή είναι πραγματικά τώρα η αλλαγή μιας εποχής”, είπε ο Μερτς στη σκηνή στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια του Μονάχου νωρίτερα αυτό το μήνα, αφού ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance έδωσε μια ομιλία που έθεσε τα κεντρώα κόμματα της Ευρώπης – όχι τη Ρωσία ή την Κίνα – ως τη μεγαλύτερη απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. «Αν δεν ακούσουμε το σήμα αφύπνισης τώρα», πρόσθεσε ο Μερτς, «ίσως να είναι πολύ αργά για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Η εμφάνιση του Βανς στο Μόναχο είναι πιθανό να μείνει στην ευρωπαϊκή ιστορία ως μια αλλαγή εποχής εξίσου σημαντική με την ομιλία του Βλαντιμίρ Πούτιν το 2007 στο ίδιο συνέδριο, όταν ο Ρώσος πρόεδρος ουσιαστικά κήρυξε τον πόλεμο στη φιλελεύθερη τάξη των ΗΠΑ. Τώρα, η ίδια η αμερικανική κυβέρνηση είναι που γυρίζει την πλάτη σε αυτή τη συναίνεση.

Οι Γερμανοί ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του Merz, άργησαν ιδιαίτερα να αποδεχθούν τη νέα πραγματικότητα, δηλώνοντας μέχρι πρόσφατα ότι η διατλαντική συμμαχία θα αντέξει παρά τα σαφή μηνύματα από την κυβέρνηση Τραμπ ότι θα σταματήσει τη στρατιωτική βοήθεια για την Ουκρανία, θα αμφισβητήσει τη δέσμευση των ΗΠΑ να υπερασπιστεί την Ευρώπη και θα ενισχύσει τις ακροδεξιές, φιλικές προς το Κρεμλίνο δυνάμεις.

Για τον Merz, έναν ομολογημένο υπερατλαντικό, δύσκολα θα μπορούσε να υπάρξει μια πιο αγενής αφύπνιση. Το ερώτημα που θα καθορίσει τη θητεία του θα είναι αν μπορεί να οδηγήσει τη Γερμανία και την Ευρώπη στην υπεράσπιση της φθίνουσας φιλελεύθερης τάξης χωρίς τις ΗΠΑ — ή εάν, όπως πρότεινε ο Μερτς στο Μόναχο, είναι ήδη σχεδόν πολύ αργά.

Η άνοδος και η πτώση του Merz και η άνοδος ξανά

Δεν ήταν έτσι ο Μερτς που είχε φανταστεί την πολυπόθητη στιγμή της νίκης του.

Γεννημένος μια δεκαετία μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στο Sauerland, μια αγροτική, ορεινή περιοχή της Δυτικής Γερμανίας, ο Merz ήταν, από τον ίδιο του τον λογαριασμό, ένας λιγότερο θεαματικός μαθητής και ένας από νωρίς καπνιστής και πότης επιρρεπής σε πειθαρχικά προβλήματα. Παρά αυτό το επαναστατικό σερί, επηρεάστηκε από τη βαθιά ενσωματωμένη συντηρητική κουλτούρα της περιοχής και εντάχθηκε στην κεντροδεξιά Χριστιανοδημοκρατική Ένωση ενώ ήταν ακόμη στο γυμνάσιο. Αφού υπηρέτησε μια σύντομη θητεία στον στρατό, ο Μερτς πήγε στο πανεπιστήμιο στη Βόννη, τότε πρωτεύουσα της Δυτικής Γερμανίας, όπου σπούδασε νομικά.

Ο Μερτς έγινε συντηρητικός βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 1989, τη χρονιά που έπεσε το Τείχος του Βερολίνου. Πέντε χρόνια αργότερα εξελέγη στη γερμανική Bundestag, όπου ανέπτυξε στενή σχέση με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, τον ισχυρό υποστηρικτή της CDU και την ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπό την κηδεμονία του Σόιμπλε, ο Μερτς ανέβηκε σε ανάστημα και θεωρήθηκε πιθανή επιλογή για υποψήφιος καγκελάριος.

Καθώς δεν έβλεπε κανέναν ρόλο για τον εαυτό του στο CDU υπό τη Μέρκελ, ο Μερτς αποσύρθηκε στα μετόπισθεν και εν μέσω της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 δημοσίευσε μια πρόταση για τις ελεύθερες αγορές με τίτλο «Τόλμησε για περισσότερο καπιταλισμό». Ένα χρόνο αργότερα άφησε την Bundestag για να εργαστεί ως εταιρικός δικηγόρος, ενώ ανέλαβε επίσης το τιμόνι του Atlantik-Brücke, ενός λόμπι που υποστηρίζει τους διατλαντικούς δεσμούς.

Ενώ με την Atlantik-Brücke, ο Merz πίεσε για μια εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ – τη Διατλαντική Εμπορική και Επενδυτική Συνεργασία, ή TTIP – και σφυρηλάτησε στενότερες σχέσεις με τις ΗΠΑ, δικτυώνοντας με Αμερικανούς πολιτικούς και εταιρικούς ηγέτες. Ένα από τα αγαπημένα του μέρη στις ΗΠΑ, είπε στον βιογράφο Volker Resing, είναι η Προεδρική Βιβλιοθήκη Ronald Reagan στο Simi Valley της Καλιφόρνια, όπου είναι θαμμένος ο πρώην πρόεδρος.

Πάνω από μια δεκαετία στον ιδιωτικό τομέα, ο Merz συμμετείχε σε μια σειρά εταιρικών διοικητικών συμβουλίων, συμπεριλαμβανομένης μιας τετραετούς θητείας με την αμερικανική διαχείριση περιουσιακών στοιχείων BlackRock, μια περίοδο που υπολογίζει ως από τις πιο ευτυχισμένες στη ζωή του, σύμφωνα με τον βιογράφο Resing. Ο Merz λέει ότι αυτή τη φορά του παρείχε πολύτιμη εμπειρία εκτός πολιτικής, αλλά οι επικριτές του τον κατηγορούν ότι απλώς χρησιμοποίησε τις πολιτικές του διασυνδέσεις για να πιέσει για ισχυρά συμφέροντα, κάνοντας τον εαυτό του εκατομμυριούχο στη διαδικασία.

Όταν η Μέρκελ παραιτήθηκε από την ηγεσία του CDU το 2018, ο Μερτς είδε την ευκαιρία να επιστρέψει στην πολιτική. Ο κεντρισμός και οι γενναιόδωρες πολιτικές της Μέρκελ για τους πρόσφυγες, πίστευε ο Μερτς, είχαν ανοίξει τη δεξιά πλευρά του CDU και επέτρεψαν την άνοδο του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD). Ο Μερτς ξεκίνησε να αναιρεί μεγάλο μέρος της κληρονομιάς της Μέρκελ και είχε στόχο να τραβήξει απότομα το CDU προς τα δεξιά. Το κόμμα, που αναζητά επανεφεύρεση μετά από 16 χρόνια Μέρκελ και μια εκλογική ήττα από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) του Όλαφ Σολτς το 2021, τον εξέλεξε πρόεδρο στις αρχές του 2022 στην τρίτη του προσπάθεια για τη θέση. «Είμαι βαθιά συγκινημένος», είπε ο Μερτς μετά την ψηφοφορία, καταπολεμώντας τα δάκρυα.

Ρισκομανής ή λαϊκιστής;

Αν και ο Μερτς και οι συντηρητικοί του αναδείχθηκαν νικητές στις εκλογές της Κυριακής, οι έρευνες δείχνουν ότι δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στο κοινό.

Σε μια χώρα που παραμένει βαθιά δύσπιστη για τον χρηματοπιστωτικό κλάδο, ο πλούτος και ο χρόνος του Merz στην BlackRock, την αμερικανική εταιρεία επενδύσεων, αντιμετωπίζονται συχνά με καχυποψία. Δεν βοηθάει το γεγονός ότι ο Merz ταξιδεύει τακτικά σε όλη τη χώρα με το δικό του δικινητήριο αεροπλάνο, με το οποίο πετά ο ίδιος, έχοντας εκπληρώσει ένα όνειρο ζωής παίρνοντας το δίπλωμα πιλότου στα 50 του.

«Ο Φρίντριχ Μερτς δεν είναι πραγματικά πολύ αγαπημένος, αλλά τον σέβονται», είπε στο POLITICO στα τέλη του περασμένου έτους ο Γκούντερ Όετινγκερ, πρώην υψηλόβαθμος πολιτικός του CDU και Ευρωπαίος επίτροπος.

Ωστόσο, ο Merz έχει επίσης τη φήμη ότι είναι παρορμητικός, αδύνατος και επιρρεπής σε λαϊκίστικες κρίσεις, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μετανάστευση. Οι υπερασπιστές του λένε ότι είναι απλώς ένας ριψοκίνδυνος – με το χαρακτηριστικό που πήρε από τα χρόνια του στον ιδιωτικό τομέα – και κάποιος που δεν πτοείται από οξεία συζήτηση.

Ο Μερτς πήρε ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα του λίγο πριν τις εκλογές. Μετά από μια σειρά επιθέσεων υψηλού προφίλ που κατηγορήθηκαν σε αιτούντες άσυλο τους μήνες πριν από την ψηφοφορία, ο Μερτς είδε τους συντηρητικούς του να υποχωρούν σταθερά στις δημοσκοπήσεις, ενώ το AfD ανέβαινε. Τον Ιανουάριο, αφού ένας Αφγανός με μαχαίρι επιτέθηκε σε μια ομάδα παιδιών προσχολικής ηλικίας σε ένα πάρκο στη Βαυαρία, σκοτώνοντας ένα παιδί και έναν άνδρα που προσπάθησε να προστατεύσει τα παιδιά, ο Μερτς αποφάσισε ότι ήρθε η ώρα για μια δραστική αλλαγή.

Σε μια κίνηση ταμπού που αποδυνάμωσε το μεταπολεμικό «τείχος προστασίας» της Γερμανίας γύρω από την ακροδεξιά, ο ίδιος και οι συντηρητικοί του ευθυγραμμίστηκαν με το AfD σε μια προσπάθεια να περάσουν σκληρά μέτρα μετανάστευσης μέσω του κοινοβουλίου – συμπεριλαμβανομένης μιας πρότασης για απόρριψη αιτούντων άσυλο στα σύνορα.

Σε απάντηση στην αποδοχή της υποστήριξης του AfD από τον Μερτς, δεκάδες χιλιάδες αγανακτισμένοι διαδηλωτές βγήκαν σε πόλεις σε όλη τη χώρα. «Ο Merz δεν μπορεί πλέον να είναι αξιόπιστος», είπε ο Scholz, του οποίου το κεντροαριστερό SPD ήρθε τρίτο στις εκλογές της Κυριακής. Ο Ρόμπερτ Χάμπεκ, ο υποψήφιος καγκελάριος των Πρασίνων, χαρακτήρισε την κίνηση του Μερτς «αποβολή» για το αξίωμα της καγκελαρίου.

Αλλά οι ψηφοφόροι, που υποστήριζαν σε μεγάλο βαθμό τις σκληρές μεταναστευτικές πολιτικές του, τελικά διαφώνησαν, ανεβάζοντας τον Μερτς στην εξουσία.

Ο απογοητευμένος υπερατλαντικός

Οι Γερμανοί συντηρητικοί ήλπιζαν εδώ και καιρό ότι οι σκληρές συνοριακές πολιτικές του Μερτς, το επιχειρηματικό υπόβαθρο και η εξοικείωση με τις ΗΠΑ θα τον κάνουν αγαπητό στον Ντόναλντ Τραμπ.

«Ο Μερτς είναι ένας από τους Γερμανούς που συνδέονται καλύτερα στις ΗΠΑ», δήλωσε ο Τόμας Σίλμπερχορν, συντηρητικός νομοθέτης που ειδικεύεται στις διατλαντικές σχέσεις. «Από αυτή την άποψη, είμαι πολύ σίγουρος. Ξέρει επίσης τον τρόπο που λειτουργούν τα πράγματα. Είναι συνηθισμένος στη νοοτροπία ότι πρέπει να μιλάς καθαρά».

Ο Μερτς έχει επίσης ορκιστεί να κάνει «συμφωνίες» με τον Τραμπ. Σε  συνέντευξή  του τον περασμένο μήνα πρότεινε ότι η Γερμανία θα μπορούσε να γίνει αγαπητή στον Τραμπ αγοράζοντας αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη F-35 και ενισχύοντας τις αμυντικές δαπάνες για να θέσει τη Γερμανία σταθερά πάνω από τον στόχο δαπανών του ΝΑΤΟ του 2% του ΑΕΠ. Παρά την αγάπη του προέδρου των ΗΠΑ για τους δασμούς, ο Μερτς επέπλεε προσπαθώντας να επαναφέρει τις διαπραγματεύσεις για την TTIP, η οποία κατέρρευσε κατά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ.

Μέχρι πρόσφατα, ωστόσο, η προσέγγιση του Merz για την αντιμετώπιση της κυβέρνησης Τραμπ συνίστατο κυρίως στην άρνηση του τεράστιου μεγέθους της πρόκλησης.

Μόλις μια μέρα πριν από την ομιλία του Βανς στο MSC, το Atlantik-Brücke, ο διατλαντικός όμιλος λόμπι Merz που ηγείτο παλαιότερα, δημοσίευσε ένα από τα δοκίμιά του για τη διατλαντική σχέση. «Η συμμαχία μας με την Αμερική ήταν, είναι και θα παραμείνει ύψιστης σημασίας για την ασφάλεια, την ελευθερία και την ευημερία στην Ευρώπη», έγραψε ο Μερτς. Με τον Τραμπ, συνέχισε, «οι διατλαντικές σχέσεις θα αλλάξουν ξανά και όμως θα συνεχίσουμε να μοιραζόμαστε κοινές αξίες, συμφέροντα και μια κοινή υπόσχεση προστασίας εντός του ΝΑΤΟ».

Λίγες μέρες αργότερα, ο τόνος του Merz άλλαξε άρδην καθώς προειδοποίησε για μια υπερατλαντική ρήξη.

«Οι διαφορές μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης αποκτούν μια εντελώς νέα ποιότητα», έγραψε σε ένα σημείωμα προς τους υποστηρικτές του μετά την ομιλία του Βανς. «Τώρα δεν είναι πλέον «μόνο» η άμυνα. τώρα πρόκειται για τη βασική μας κατανόηση της δημοκρατίας και μιας ανοιχτής κοινωνίας». Ο Μερτς συνέκρινε τη στιγμή με την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, όταν, όπως το έθεσε, «ξυπνήσαμε από τα όνειρά μας και έπρεπε να μάθουμε να καταλαβαίνουμε ότι ο κόσμος μας δεν είναι πια αυτό που έπρεπε να είναι».

Οι Γερμανοί και οι Ευρωπαίοι ηγέτες ανησυχούσαν ακόμη περισσότερο όταν ο Τραμπ, λίγες μέρες αργότερα, κατηγόρησε την Ουκρανία —όχι το Κρεμλίνο— για την έναρξη του πολέμου και στη συνέχεια αποκάλεσε τον Ουκρανό Πρόεδρο Volodymyr Zelenskyy «δικτάτορα».

Μετά τις δηλώσεις Τραμπ, ο Μερτς προειδοποίησε τους υποστηρικτές του σε συγκέντρωση στην πολιτεία της Έσσης ότι η «αυτοκρατική συμπεριφορά στην κορυφή του κράτους» στις ΗΠΑ θα μπορούσε να διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. «Η απάντησή μας μπορεί να είναι μόνο ότι πρέπει επιτέλους να γίνουμε ανθεκτικοί, ικανοί να αμυνθούμε και ικανοί να σταθούμε στα πόδια μας στην Ευρώπη», πρόσθεσε.

Σε συνέντευξή του την επόμενη μέρα, ο Μερτς προειδοποίησε ότι η Ευρώπη θα πρέπει να προετοιμαστεί για τον Τραμπ να τερματίσει την προστασία του ΝΑΤΟ και άφησε να εννοηθεί μια σημαντική στρατηγική αλλαγή , λέγοντας ότι η Γερμανία έπρεπε να συζητήσει το ενδεχόμενο «πυρηνικού μοιράσματος ή τουλάχιστον πυρηνικής ασφάλειας» με τις ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία. Οι Γερμανοί συντηρητικοί είχαν προηγουμένως ευνοήσει τη διατήρηση ισχυρών δεσμών με τις ΗΠΑ λόγω των εκκλήσεων από το Παρίσι να καλλιεργηθεί η ευρωπαϊκή «στρατηγική αυτονομία».

Η ρητορική αλλαγή του Μερτς έδειξε πόσο νευριασμένος είναι τώρα από την κυβέρνηση Τραμπ. Το ερώτημα είναι αν η επόμενη καγκελάριος της Γερμανίας θα καταφέρει να οδηγήσει την ΕΕ —η ίδια που αντιμετωπίζει την άνοδο των φιλικών προς τη Ρωσία, ακροδεξιών κομμάτων— σε μια θεμελιωδώς νέα κατεύθυνση.

Ο Merz έχει εκφράσει την προθυμία του να χαράξει μια νέα πορεία, αλλά η πορεία προς τα εμπρός παραμένει θολή.

«Μέσα σε αυτήν την Ευρώπη, η Γερμανία πρέπει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο», είπε ο Μερτς στο συλλαλητήριο στην Έσση. «Πρέπει να αναλάβουμε αυτήν την ευθύνη. Εγώ, για παράδειγμα, είμαι αποφασισμένος να το κάνω».

Πηγή: pagenews.gr