Στο Σκαμνί του Κογκρέσου ο Ερντογάν: Η Τουρκία που Απομακρύνεται από τη Δύση

Η υπόθεση Ιμάμογλου, οι διώξεις της αντιπολίτευσης, η ελευθερία του Τύπου και η Χάλκη φέρνουν την Άγκυρα στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερα δυσάρεστης συζήτησης στην Ουάσιγκτον.

Η Τουρκία του Ερντογάν  δεν βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο του αμερικανικού Κογκρέσου για λόγους που θα ήθελε να διαφημίσει η Άγκυρα.

Όχι για την οικονομία της. Όχι για τη γεωπολιτική της βαρύτητα. Ούτε για τον ρόλο της ως «αναντικατάστατου συμμάχου» του ΝΑΤΟ.

Αυτή τη φορά, η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, την ελευθερία του Τύπου και την κατηγορία ότι οι θεσμοί της χώρας μετατρέπονται σταδιακά σε εργαλεία πολιτικής επιβίωσης ενός και μόνο ανθρώπου.

Η σημερινή ακρόαση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Tom Lantos στο αμερικανικό Κογκρέσο φέρει έναν τίτλο με ιδιαίτερο συμβολισμό:

«Can Turkey Find Its Way Back to Freedom?»

Το ίδιο το ερώτημα αποτελεί πολιτικό μήνυμα.

Διότι στην Ουάσιγκτον η συζήτηση δεν αφορά πλέον εάν η Τουρκία απομακρύνεται από τα δυτικά δημοκρατικά πρότυπα, αλλά πόσο μακριά έχει ήδη φτάσει.

Η υπόθεση Ιμάμογλου και ο φόβος της κάλπης

Στην καρδιά της ακρόασης βρίσκεται η υπόθεση του Ιμάμογλου

Ο δημοφιλής δήμαρχος Κωνσταντινούπολης θεωρείται από πολλούς ο πιο επικίνδυνος πολιτικός αντίπαλος του Ερντογάν και ο μοναδικός ίσως πολιτικός που θα μπορούσε να αμφισβητήσει σοβαρά την κυριαρχία του στις επόμενες προεδρικές εκλογές.

Η χρονική συγκυρία της δίωξής του έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς συνέπεσε με τις εσωκομματικές διαδικασίες του CHP για την ανάδειξη προεδρικού υποψηφίου.

Για τους επικριτές της τουρκικής κυβέρνησης, η υπόθεση αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός μοντέλου εξουσίας που δεν περιμένει την κάλπη για να αντιμετωπίσει έναν πολιτικό αντίπαλο.

Προτιμά να τον αντιμετωπίσει νωρίτερα.

Από τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση στην προσωποπαγή εξουσία

Σύμφωνα με τις γραπτές καταθέσεις που αναμένεται να παρουσιαστούν στο Κογκρέσο, η Τουρκία δεν βρίσκεται πλέον απλώς σε τροχιά δημοκρατικής υποχώρησης.

Κατά την εκτίμηση αρκετών αναλυτών, έχει διαμορφωθεί ένα σύστημα όπου οι ισορροπίες μεταξύ των θεσμών εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από τις πολιτικές ανάγκες του προεδρικού μεγάρου.

Ο Henry Barkey, ένας από τους πλέον έμπειρους αναλυτές των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, αναμένεται να περιγράψει μια χώρα στην οποία η πολιτική επιβίωση του ηγέτη καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία των θεσμών.

Η εικόνα αυτή δεν επηρεάζει μόνο την εσωτερική πολιτική.

Επηρεάζει άμεσα και τη διεθνή θέση της Τουρκίας.

Το αποτύπωμα του 2016

Το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016 παραμένει το καθοριστικό σημείο καμπής της σύγχρονης Τουρκίας.

Η κυβέρνηση Erdogan το χρησιμοποίησε ως αφετηρία μιας εκτεταμένης αναδιάρθρωσης του κρατικού μηχανισμού.

Περισσότεροι από 150.000 δημόσιοι υπάλληλοι απομακρύνθηκαν από τις θέσεις τους, ενώ χιλιάδες δικαστές και εισαγγελείς αποπέμφθηκαν από το δικαστικό σώμα.

Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι οι κινήσεις αυτές ήταν αναγκαίες για την προστασία της εθνικής ασφάλειας.

Οι επικριτές της, όμως, υποστηρίζουν ότι η διαδικασία εξελίχθηκε σε μια πρωτοφανή συγκέντρωση εξουσίας, η οποία μετέβαλε μόνιμα τη σχέση μεταξύ κράτους και κοινωνίας.

Η ελευθερία του Τύπου στο στόχαστρο

Η κατάσταση των μέσων ενημέρωσης αποτελεί ένα ακόμη βασικό κεφάλαιο της συζήτησης.

Η Τουρκία εξακολουθεί να δέχεται έντονη κριτική από διεθνείς οργανισμούς για τους περιορισμούς στην ελευθερία έκφρασης, τις διώξεις δημοσιογράφων και την αυξανόμενη πίεση στα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης.

Ιδιαίτερη αναφορά αναμένεται να γίνει στον νόμο περί «παραπληροφόρησης» που υιοθετήθηκε τα τελευταία χρόνια.

Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι προσφέρει στις αρχές ένα ιδιαίτερα ευρύ εργαλείο για τη δίωξη δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών, αναλυτών και χρηστών των κοινωνικών δικτύων.

Με άλλα λόγια, το ερώτημα δεν είναι ποιος διαδίδει ψευδείς ειδήσεις.

Το ερώτημα είναι ποιος αποφασίζει τι θεωρείται ψευδής είδηση.

Η αμερικανική αυτοκριτική

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ακρόασης αφορά όχι μόνο την Τουρκία, αλλά και τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ορισμένοι μάρτυρες αναμένεται να υποστηρίξουν ότι η αμερικανική πολιτική απέναντι στην Άγκυρα υπήρξε υπερβολικά επιεικής.

Η λογική της γεωπολιτικής αναγκαιότητας – λόγω ΝΑΤΟ, Μαύρης Θάλασσας, Μέσης Ανατολής και Ουκρανίας – συχνά υπερίσχυσε των ανησυχιών για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Αυτό, σύμφωνα με τους επικριτές της πολιτικής αυτής, δημιούργησε την εντύπωση ότι η δημοκρατική οπισθοδρόμηση δεν συνεπάγεται ουσιαστικό κόστος.

Γιατί αφορά άμεσα την Ελλάδα

Η ακρόαση δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε ζητήματα εσωτερικής πολιτικής.

Στην ατζέντα περιλαμβάνονται επίσης:

• Η θέση του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
• Η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.
• Η προστασία χριστιανικών μνημείων.
• Τα δικαιώματα θρησκευτικών και εθνικών μειονοτήτων.
• Η στάση της Άγκυρας απέναντι στη Χαμάς.
• Η αυξανόμενη χρήση αντιδυτικής και αντισημιτικής ρητορικής.

Πρόκειται για ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα το κλίμα στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις αλλά και τη συνολική εικόνα της Τουρκίας στη Δύση.

Η μεγάλη αντίφαση της Άγκυρας

Η κυβέρνηση Ερντογάν επιδιώκει να παρουσιάζει την Τουρκία ως ανερχόμενη παγκόσμια δύναμη.

Μια χώρα που διαμεσολαβεί σε πολέμους, συνομιλεί με τη Μόσχα, επηρεάζει τη Μέση Ανατολή και διεκδικεί ρόλο σε κάθε κρίση από τη Λιβύη μέχρι τον Καύκασο.

Ωστόσο, όσο η εικόνα της χώρας στο εξωτερικό συνδέεται με διώξεις αντιπάλων, περιορισμούς των ελευθεριών και αμφισβητούμενη ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, τόσο δυσκολότερο γίνεται να πείσει ότι η ισχύς της βασίζεται σε ισχυρούς θεσμούς.

Διότι οι μεγάλες δυνάμεις δεν κρίνονται μόνο από το μέγεθος του στρατού τους ή τη γεωγραφική τους θέση.

Κρίνονται και από την εμπιστοσύνη που εμπνέουν οι θεσμοί τους.

Και αυτό ακριβώς είναι το πεδίο στο οποίο η Τουρκία βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με το πιο δύσκολο τεστ της.

Key Takeaway

Η συζήτηση στο Κογκρέσο δεν αφορά απλώς τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία. Αφορά το κατά πόσο η Δύση εξακολουθεί να θεωρεί την Τουρκία του Ερντογάν μια προβληματική δημοκρατία ή μια χώρα που απομακρύνεται πλέον δομικά από το δυτικό πολιτικό μοντέλο. Πηγή: pagenews.gr