Το Παράδοξο του 21ου Αιώνα: Φθηνό Ρεύμα, Ακριβή Ενέργεια

Η Ελλάδα γίνεται το πρώτο πεδίο δοκιμής μιας νέας παγκόσμιας κρίσης: η υπερπαραγωγή πράσινης ενέργειας απειλεί επενδύσεις, τράπεζες και ολόκληρο το μοντέλο της ενεργειακής μετάβασης, ενώ η πραγματική πετρελαϊκή κρίση παραμένει μπροστά μας.

Η Επόμενη Ενεργειακή Βόμβα Έρχεται: Όταν το Ρεύμα Μηδενίζεται και τα Δάνεια Αρχίζουν να Καίγονται

Από την ενεργειακή έλλειψη στην ενεργειακή υπερπροσφορά

Για δεκαετίες, οι κυβερνήσεις και οι αγορές προετοιμάζονταν για το ίδιο σενάριο: μια νέα πετρελαϊκή κρίση, ένα σοκ προσφοράς, μια γεωπολιτική αναμέτρηση που θα εκτίνασσε τις τιμές της ενέργειας και θα έπνιγε την παγκόσμια ανάπτυξη.

Σήμερα όμως, το πρώτο μεγάλο ενεργειακό σοκ της πράσινης εποχής εμφανίζεται με την ακριβώς αντίθετη μορφή.

• Δεν υπάρχει έλλειψη ενέργειας.
• Υπάρχει υπερβολικά πολλή.
• Και αυτή ακριβώς η επιτυχία απειλεί να μετατραπεί σε οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση.

Η ελληνική κυβέρνηση, με μια έκτακτη παρέμβαση στήριξης των παραγωγών ΑΠΕ κατά τις ώρες μηδενικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, ουσιαστικά αναγνωρίζει για πρώτη φορά ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται πλέον στην παραγωγή πράσινης ενέργειας αλλά στη βιωσιμότητα όσων την παράγουν.

Πίσω από τη νομοθετική ρύθμιση βρίσκεται ένας φόβος που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της αγοράς ηλεκτρισμού.

Ο φόβος μιας νέας γενιάς «πράσινων» κόκκινων δανείων.

Το ελληνικό εργαστήριο μιας παγκόσμιας κρίσης

Η Ελλάδα εξελίχθηκε μέσα σε λίγα χρόνια σε μία από τις πιο επιτυχημένες χώρες παγκοσμίως στη διείσδυση φωτοβολταϊκών.

Η εγκατεστημένη ισχύς εκτινάχθηκε από τα 2,6 GW το 2019 σε πάνω από 11 GW σήμερα.

Η επιτυχία αυτή μείωσε το ενεργειακό κόστος, περιόρισε τις εισαγωγές καυσίμων και ενίσχυσε την ενεργειακή ασφάλεια.

Δημιούργησε όμως και μια νέα πραγματικότητα.

Τις μεσημβρινές ώρες η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ξεπερνά συχνά τη ζήτηση.

Τα δίκτυα αδυνατούν να απορροφήσουν τις ποσότητες.

Οι διασυνοριακές διασυνδέσεις δεν επαρκούν.

Οι μονάδες αποθήκευσης παραμένουν ελάχιστες.

Το αποτέλεσμα είναι τιμές μηδέν ή ακόμη και αρνητικές.

Με άλλα λόγια, οι παραγωγοί πληρώνουν για να διαθέσουν την ενέργειά τους.

Πρόκειται για ένα φαινόμενο που πλέον δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα.

Από την Ισπανία μέχρι την Καλιφόρνια και από τη Γερμανία μέχρι την Ολλανδία, οι ώρες μηδενικών τιμών αυξάνονται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη μεταβλητή στην ενεργειακή αγορά.

Γιατί οι τράπεζες παρακολουθούν με ανησυχία

Η πραγματική είδηση δεν βρίσκεται στις επιδοτήσεις.

Βρίσκεται στους ισολογισμούς.

Η πλειονότητα των έργων ΑΠΕ στην Ευρώπη έχει χρηματοδοτηθεί μέσω project finance.

Το μοντέλο βασίστηκε σε μια θεμελιώδη παραδοχή:

ότι οι σταθμοί θα παράγουν προβλέψιμα έσοδα για δεκαετίες.

Όταν όμως οι ώρες μηδενικών τιμών πολλαπλασιάζονται, οι παραδοχές αυτές καταρρέουν.

Οι ταμειακές ροές συρρικνώνονται.

Οι αποτιμήσεις υποχωρούν.

Η δυνατότητα εξυπηρέτησης των δανείων αμφισβητείται.

Και οι τράπεζες αρχίζουν να βλέπουν μπροστά τους έναν κίνδυνο που θυμίζει έντονα τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας.

Γι’ αυτό και η παρέμβαση του ΥΠΕΝ δεν αφορά μόνο τους παραγωγούς.

Αφορά ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα που χρηματοδότησε την πράσινη μετάβαση.

Η μεγάλη αντίφαση της πράσινης εποχής

Το παράδοξο είναι εντυπωσιακό.

Όσο περισσότερο πετυχαίνει η ενεργειακή μετάβαση, τόσο μεγαλύτερες πιέσεις δημιουργούνται στην αγορά.

Οι ΑΠΕ συμπιέζουν τις τιμές.

Οι χαμηλές τιμές μειώνουν τα έσοδα των ΑΠΕ.

Η μείωση των εσόδων αποθαρρύνει νέες επενδύσεις.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που απειλεί να επιβραδύνει την ίδια τη μετάβαση που υποτίθεται ότι υπηρετεί.

Η Ευρώπη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με αυτό το δίλημμα.

Χωρίς αποθήκευση, χωρίς ευέλικτα δίκτυα και χωρίς νέα μοντέλα αγοράς, η υπερπροσφορά μπορεί να εξελιχθεί στον μεγαλύτερο εχθρό της πράσινης ανάπτυξης.

Η πραγματική πετρελαϊκή κρίση δεν έχει ακόμη φτάσει

Και ενώ η προσοχή στρέφεται στις μηδενικές τιμές του ηλεκτρισμού, ένας δεύτερος και πιθανώς μεγαλύτερος κίνδυνος διαμορφώνεται στον ορίζοντα.

Η διεθνής πετρελαϊκή βιομηχανία επενδύει ολοένα και λιγότερο σε νέα κοιτάσματα.

Οι μεγάλοι πετρελαϊκοί όμιλοι δέχονται πίεση από μετόχους και κυβερνήσεις να περιορίσουν τις δαπάνες εξερεύνησης.

Οι επενδύσεις upstream παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από τα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας.

Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου εξακολουθεί να αυξάνεται.

Η Ινδία, η Νοτιοανατολική Ασία και μεγάλα τμήματα του αναπτυσσόμενου κόσμου συνεχίζουν να καταναλώνουν ολοένα περισσότερα υγρά καύσιμα.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα επικίνδυνο κενό.

Η αγορά να πιστέψει πρόωρα ότι το πετρέλαιο τελειώνει, ενώ η ζήτηση παραμένει ισχυρή.

Όταν συμβεί αυτό, η πραγματική πετρελαϊκή κρίση θα εμφανιστεί όχι λόγω υπερκατανάλωσης αλλά λόγω ανεπαρκών επενδύσεων.

Οι αναλυτές ήδη προειδοποιούν ότι η δεκαετία 2030-2040 μπορεί να συνδυάσει δύο φαινομενικά αντίθετα φαινόμενα:

μηδενικές τιμές ηλεκτρισμού το μεσημέρι και εκρηκτικές τιμές πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.

Η νέα γεωπολιτική της ενέργειας

Η ενεργειακή ισχύς του 21ου αιώνα δεν θα καθορίζεται μόνο από το ποιος διαθέτει πετρέλαιο ή φυσικό αέριο.

Θα καθορίζεται από το ποιος ελέγχει:

• τις μπαταρίες,
• τα δίκτυα,
• τα κρίσιμα ορυκτά,
• τα συστήματα αποθήκευσης,
• τις διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας,
• τις τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης που διαχειρίζονται την κατανάλωση.

Η Κίνα έχει ήδη οικοδομήσει κυριαρχική θέση στις αλυσίδες εφοδιασμού μπαταριών.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επενδύουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια στη βιομηχανική επανεκκίνηση της ενεργειακής τους βάσης.

Η Ευρώπη προσπαθεί να αποφύγει μια νέα στρατηγική εξάρτηση, αυτή τη φορά όχι από τη Ρωσία αλλά από την ασιατική βιομηχανία καθαρής ενέργειας.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα μετατρέπεται σε ένα μικρό αλλά κρίσιμο εργαστήριο.

Η επιτυχία ή η αποτυχία της διαχείρισης της υπερπροσφοράς ΑΠΕ θα αποτελέσει δείκτη για το πώς θα κινηθούν πολλές ακόμη χώρες που ακολουθούν τον ίδιο δρόμο.

Το τέλος της πρώτης πράσινης εποχής

Η νομοθετική παρέμβαση του ΥΠΕΝ αποτελεί κάτι περισσότερο από μια τεχνική διόρθωση της αγοράς.

Σηματοδοτεί το τέλος της πρώτης φάσης της ενεργειακής μετάβασης.

Η περίοδος όπου αρκούσε να εγκαθίστανται περισσότερα φωτοβολταϊκά και περισσότερες ανεμογεννήτριες έχει παρέλθει.

Η επόμενη μάχη αφορά τη διαχείριση της αφθονίας.

Και αυτή μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολη από τη διαχείριση της σπανιότητας.

Γιατί η νέα ενεργειακή κρίση ίσως να μην ξεκινήσει από την έλλειψη ενέργειας.

Αλλά από το γεγονός ότι θα υπάρχει περισσότερη από όση μπορεί να αντέξει το σύστημα.

Πηγή: pagenews.gr