Τραμπ και Ιράν Κοντά σε Ιστορικό Deal – Η Συμφωνία που Μπορεί να Αλλάξει τη Μέση Ανατολή

Αν το προσχέδιο μετατραπεί σε επίσημη συμφωνία, δεν θα πρόκειται απλώς για μια εκεχειρία. Θα είναι η πρώτη μεγάλη γεωπολιτική αναδιάταξη της περιοχής μετά από χρόνια πολέμων, κυρώσεων και ενεργειακών κρίσεων.

Για μήνες η Μέση Ανατολή βρισκόταν στο χείλος μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης.

Το Στενό του Ορμούζ παρέμενε η πιο επικίνδυνη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη.

Οι αγορές πετρελαίου ζούσαν με τον φόβο μιας νέας έκρηξης τιμών.

Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες αντάλλασσαν απειλές.

Ο Λίβανος παρέμενε ένα ανοιχτό μέτωπο.

Και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης συνέχιζε να αποτελεί τη μεγαλύτερη στρατηγική ανησυχία της Δύσης.

Τώρα όλα αυτά φαίνεται να συνδέονται σε ένα ενιαίο πακέτο διαπραγμάτευσης.

Σύμφωνα με το προσχέδιο του μνημονίου κατανόησης που προωθούν οι διαμεσολαβητές, η συμφωνία προβλέπει άμεσο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης, σταδιακή άρση κυρώσεων κατά του Ιράν, παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες – συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου – και επανέναρξη συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Η πραγματική καρδιά της συμφωνίας είναι το πετρέλαιο

Η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται στο πυρηνικό πρόγραμμα.

Οι αγορές όμως κοιτούν αλλού.

Κοιτούν το Ορμούζ.

Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου περνά από αυτό το στενό πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν. Η επαναλειτουργία του θεωρείται κρίσιμη για τη σταθεροποίηση των ενεργειακών αγορών και την αποκλιμάκωση του γεωοικονομικού κινδύνου.

Δεν είναι τυχαίο ότι η είδηση της συμφωνίας προκάλεσε άμεση πτώση στις τιμές του πετρελαίου.

Οι επενδυτές δεν αντέδρασαν στο πυρηνικό σκέλος.

Αντέδρασαν στην πιθανότητα να επιστρέψουν κανονικά στις αγορές εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου.

Ο Τραμπ θέλει μια νέα συμφωνία – όχι το παλιό JCPOA

Η φιλοσοφία του νέου πλαισίου διαφέρει από τη συμφωνία του 2015.

Η λογική δεν είναι «πυρηνικά με αντάλλαγμα κυρώσεις».

Η λογική είναι πολύ ευρύτερη.

Ενέργεια.

Ναυσιπλοΐα.

Περιφερειακή ασφάλεια.

Λίβανος.

Πυρηνικό πρόγραμμα.

Όλα συνδέονται στο ίδιο πακέτο.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να μετατρέψει την οικονομική πίεση σε γεωπολιτική διαπραγμάτευση μεγάλης κλίμακας, ενώ η Τεχεράνη αναζητά οικονομική ανάσα και επιστροφή στις διεθνείς αγορές.

Ο μεγάλος νικητής μπορεί να είναι η Ευρώπη

Η Ευρώπη παρακολουθεί τις εξελίξεις με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Έπειτα από χρόνια ενεργειακών αναταράξεων, πληθωρισμού και γεωπολιτικών σοκ, η επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου θα μπορούσε να λειτουργήσει ως παράγοντας σταθεροποίησης.

Η αύξηση της προσφοράς στην αγορά ενέργειας ενδέχεται να περιορίσει τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές και να μειώσει τον κίνδυνο νέου ενεργειακού σοκ.

Το Ισραήλ βλέπει τη συμφωνία διαφορετικά

Εκεί όπου η Ευρώπη βλέπει σταθερότητα, το Ισραήλ βλέπει κίνδυνο.

Η ισραηλινή στρατηγική κοινότητα παραμένει επιφυλακτική απέναντι σε οποιαδήποτε συμφωνία που θα επιτρέψει στην Τεχεράνη να ανακτήσει οικονομικούς πόρους χωρίς οριστική επίλυση του πυρηνικού ζητήματος.

Και αυτό εξηγεί γιατί ο Λίβανος εμφανίζεται πλέον ρητά μέσα στο πλαίσιο των συνομιλιών.

Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι δεν αποδέχεται μια εκεχειρία που θα αφορά μόνο ένα μέτωπο ενώ άλλα παραμένουν ανοιχτά.

Το πιο δύσκολο κεφάλαιο δεν έχει ακόμη γραφτεί

Παρά τον θόρυβο γύρω από το μνημόνιο κατανόησης, η ουσία παραμένει μπροστά.

Το προσχέδιο δεν επιλύει το πυρηνικό ζήτημα.

Απλώς δημιουργεί τον χρόνο και τον πολιτικό χώρο για να ξεκινήσουν οι πραγματικές διαπραγματεύσεις.

Το θέμα του εμπλουτισμένου ουρανίου.

Οι μηχανισμοί επιθεώρησης.

Οι εγγυήσεις συμμόρφωσης.

Οι περιφερειακές ισορροπίες.

Όλα αυτά παραπέμπονται σε μια δεύτερη, πολύ πιο δύσκολη συμφωνία.

Η στιγμή της αλήθειας για τη Μέση Ανατολή

Η προτεινόμενη συμφωνία δεν είναι ακόμη ειρήνη.

Δεν είναι καν τελική συμφωνία.

Αποτελεί όμως κάτι που η Μέση Ανατολή έχει δει ελάχιστες φορές τα τελευταία χρόνια:

Μια οργανωμένη προσπάθεια να συνδεθούν η ασφάλεια, η ενέργεια, η διπλωματία και η οικονομία σε ένα ενιαίο πλαίσιο αποκλιμάκωσης.

Εάν πετύχει, θα ανοίξει ξανά το Ορμούζ, θα επαναφέρει το ιρανικό πετρέλαιο στις αγορές και θα δημιουργήσει τον μεγαλύτερο διπλωματικό διάδρομο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης εδώ και πάνω από μία δεκαετία.

Εάν αποτύχει, η περιοχή θα επιστρέψει εκεί όπου βρισκόταν πριν από λίγους μήνες:

Στην άκρη ενός πολέμου που κανείς δεν μπορεί να ελέγξει και μιας ενεργειακής κρίσης που ολόκληρος ο κόσμος φοβάται.