Ελλάδα – Τουρκία: Τα 5 μέτωπα που «καίνε» την Αθήνα – Από την Κάσο και τα F-35 έως το Κυπριακό
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 9 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi//Ελλάδα – Τουρκία: Τα 5 μέτωπα που «καίνε» την Αθήνα – Από την Κάσο και τα F-35 έως το Κυπριακό
Η Αθήνα παρακολουθεί με αυξημένη προσοχή πέντε ανοιχτά μέτωπα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η προοπτική εθνικών εκλογών το 2027 δημιουργεί μια μακρά πολιτική περίοδο κατά την οποία οποιαδήποτε κρίση με την Άγκυρα θα μπορούσε να αποκτήσει ταυτόχρονα εξωτερική και εσωτερική πολιτική διάσταση.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, η «Γαλάζια Πατρίδα», τα αμερικανικά μαχητικά F-35, η ενίσχυση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας μέσω συνεργασιών με τη Δύση και οι νέες διεργασίες γύρω από το Κυπριακό.
Κάσος: Το πρώτο μεγάλο τεστ έρχεται από τον Σεπτέμβριο
Το πιο άμεσο μέτωπο αφορά τον Great Sea Interconnector, το υποθαλάσσιο καλώδιο που σχεδιάζεται να συνδέσει ηλεκτρικά την Ελλάδα με την Κύπρο.
Οι βυθομετρικές εργασίες αναμένεται να επανεκκινήσουν από τον Σεπτέμβριο, εφόσον εξασφαλιστεί το κατάλληλο ερευνητικό πλοίο.
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά τη στάση της Τουρκίας.
Το 2024 τουρκικά πολεμικά πλοία είχαν εμφανιστεί στις περιοχές όπου πραγματοποιούνταν έρευνες, ανατολικά της Κρήτης και κοντά στην Κάσο. Η Αθήνα εξετάζει πλέον εάν η Άγκυρα θα επιχειρήσει ξανά να ακολουθήσει αντίστοιχη τακτική και, σε μια τέτοια περίπτωση, πώς θα αντιδράσει το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό.
Στην εξίσωση και η Γαλλία
Το θέμα αποκτά μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάρος λόγω της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας–Γαλλίας.
Το ερώτημα είναι εάν το Παρίσι θα θελήσει να εμπλακεί πολιτικά ή επιχειρησιακά εφόσον υπάρξει νέα τουρκική παρεμπόδιση των εργασιών.
Κρίσιμη θα είναι και η διαδικασία έκδοσης των NAVTEX.
Η ελληνική πλευρά καλείται να αποφασίσει αν οι σχετικές αναγγελίες θα εκδοθούν αποκλειστικά από ελληνικές αρχές, όπως είχε συμβεί στο προηγούμενο στάδιο.
«Γαλάζια Πατρίδα»: Ο αστάθμητος παράγοντας
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά το ενδεχόμενο η κυβέρνηση της Τουρκίας να προχωρήσει σε κοινοβουλευτική θεσμοθέτηση στοιχείων που σχετίζονται με τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Για την Αθήνα, το ζήτημα δεν είναι μόνο το περιεχόμενο μιας τέτοιας κίνησης αλλά και ο χρόνος.
Εάν η Άγκυρα επιλέξει να κινηθεί το φθινόπωρο ή ακόμη περισσότερο μέσα στην ελληνική προεκλογική περίοδο, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις θα μπορούσαν να επιδεινωθούν απότομα.
Γιατί μια κρίση κοντά στις εκλογές θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη
Μια ένταση με την Τουρκία σε προεκλογική περίοδο θα είχε αναπόφευκτα έντονη εσωτερική πολιτική διάσταση.
Το Newsbeast σημειώνει ότι οι σημερινές δημοσκοπικές τάσεις δεν δείχνουν εύκολη αυτοδυναμία από την πρώτη κάλπη, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε περίοδο διαδοχικών εκλογών ή δύσκολων διερευνητικών εντολών.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, μια ελληνοτουρκική κρίση θα ήταν ακόμη δυσκολότερο να διαχειριστεί.
Το τρίτο μέτωπο: Η επιστροφή της Τουρκίας στα F-35
Ιδιαίτερα σημαντικό για την Αθήνα είναι και το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35.
Η Άγκυρα είχε ενταχθεί στο πρόγραμμα το 2007, όμως απομακρύνθηκε το 2019 εξαιτίας της αγοράς των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400.
Το θέμα έχει υποχωρήσει από την πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, αλλά δεν έχει κλείσει.
Εάν υπάρξει συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας, η Ελλάδα έχει περιορισμένα περιθώρια να επηρεάσει άμεσα τις αποφάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Αθήνα δεν ελέγχει τις διαπραγματεύσεις Ουάσιγκτον – Άγκυρας
Αυτό είναι και το βασικό πρόβλημα.
Η πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις διαπραγματεύσεις των ΗΠΑ με την Άγκυρα, αλλά και από τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία και άλλους περιφερειακούς παίκτες.
Για την ελληνική πλευρά, αυτό δημιουργεί μια εξίσωση στην οποία μπορεί να παρακολουθεί, να πιέζει διπλωματικά και να προετοιμάζεται στρατιωτικά, αλλά όχι να ελέγχει το τελικό αποτέλεσμα.
Τα F-35 επηρεάζουν και τη σχέση με το Ισραήλ
Το ζήτημα συνδέεται και με τις σχέσεις Ελλάδας–Ισραήλ.
Η Αθήνα θέλει η στρατηγική συνεργασία με το Τελ Αβίβ να αποκτήσει περισσότερο αυτόνομο βάθος και να μην εξαρτάται από το αν οι ισραηλινοτουρκικές σχέσεις βελτιώνονται ή επιδεινώνονται.
Η πολιτική αβεβαιότητα στο Ισραήλ μπορεί επίσης να δυσκολέψει τον συντονισμό των δύο πλευρών το επόμενο διάστημα.
Η τουρκική αμυντική βιομηχανία ανοίγει πόρτες στη Δύση
Το τέταρτο μέτωπο είναι περισσότερο μακροπρόθεσμο.
Η Τουρκία ενισχύει σταθερά τις σχέσεις της με δυτικές χώρες και αμυντικούς ομίλους, γεγονός που μπορεί να αυξήσει σημαντικά την τεχνολογική και παραγωγική ισχύ της αμυντικής της βιομηχανίας.
Η Άγκυρα διατηρεί ήδη στενές αμυντικές σχέσεις με την Ισπανία και την Ιταλία, ενώ υπάρχουν ενδείξεις μεγαλύτερου ανοίγματος από Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία.
Γερμανία, Βρετανία και Γαλλία πιο κοντά στην Άγκυρα
Μετά την ανάληψη της καγκελαρίας από τον Φρίντριχ Μερτς, η Γερμανία άρχισε σταδιακά να χαλαρώνει περιορισμούς στις εξαγωγές αμυντικού υλικού προς την Τουρκία.
Παράλληλα, υπάρχει στρατηγική συνεργασία Άγκυρας–Λονδίνου και αυξανόμενη κινητικότητα με τη Γαλλία.
Το Newsbeast αναφέρει ως παραδείγματα την αποδέσμευση πυραύλων Meteor για τα Eurofighter και τη συνεργασία μεταξύ της τουρκικής Baykar και της γαλλικής SAFRAN για συστήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στα Bayraktar TB2.
SAMP/T και ASTER 30 στο τραπέζι
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον προκαλεί η πιθανή συνεργασία γύρω από το αντιαεροπορικό σύστημα SAMP/T NG και τους πυραύλους ASTER 30.
Οι συγκεκριμένοι πύραυλοι χρησιμοποιούνται και από τις ελληνικές φρεγάτες FDI, γεγονός που δίνει στην υπόθεση ξεχωριστή σημασία για την Αθήνα.
Η ελληνική πλευρά παρακολουθεί επομένως μια Τουρκία που δεν ενισχύει μόνο τη δική της εγχώρια παραγωγή, αλλά αποκτά σταδιακά βαθύτερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκή τεχνολογία, κεφάλαια και συνεργασίες.
Το πέμπτο μέτωπο: Κυπριακό
Το τελευταίο μεγάλο ζήτημα αφορά τις προσπάθειες επανεκκίνησης μιας διαδικασίας για το Κυπριακό πριν ολοκληρωθεί η θητεία του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
Για την Αθήνα, το πρόβλημα είναι ότι το Κυπριακό δεν συζητείται πλέον σε πολιτικό κενό.
Την ίδια περίοδο εξελίσσεται μια πολύ ευρύτερη διαπραγμάτευση ανάμεσα στην Τουρκία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
SAFE και τελωνειακή ένωση μπαίνουν στο ίδιο παζάρι
Η Άγκυρα θέλει πρόσβαση στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE και παράλληλα ενδιαφέρεται για αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι όλα αυτά μπορεί ανεπίσημα να συνδεθούν με την πρόοδο ή τις υποχωρήσεις γύρω από το Κυπριακό.
Έτσι, ένα ζήτημα που αφορά την επίλυση ενός διεθνούς προβλήματος μπορεί να μπλεχτεί με πολύ μεγαλύτερα οικονομικά, αμυντικά και γεωπολιτικά συμφέροντα.
Η Αθήνα φοβάται το «πακέτο»
Αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο δύσκολα σημεία για την ελληνική διπλωματία.
Όσο περισσότερα θέματα μπαίνουν στο ίδιο παζάρι, τόσο δυσκολότερο γίνεται για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία να κρατήσουν το Κυπριακό απολύτως διαχωρισμένο από άλλες ευρωτουρκικές διαπραγματεύσεις.
Η Τουρκία διαθέτει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ λόγω του μεγέθους της, της θέσης της στο ΝΑΤΟ, της αμυντικής της βιομηχανίας και της γεωγραφικής της σημασίας.
Πέντε μέτωπα που μπορούν να αλληλεπιδράσουν
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Αθήνα δεν είναι ότι υπάρχουν πέντε διαφορετικά ζητήματα.
Είναι ότι μπορούν να εξελιχθούν ταυτόχρονα και να αλληλοτροφοδοτηθούν.
Μια ένταση στην Κάσο μπορεί να επηρεάσει τον πολιτικό διάλογο.
Μια κίνηση για τη «Γαλάζια Πατρίδα» μπορεί να αυξήσει την πίεση στο Αιγαίο.
Μια συμφωνία ΗΠΑ–Τουρκίας για τα F-35 μπορεί να μεταβάλει τις στρατιωτικές ισορροπίες.
Και παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διαπραγματεύεται με την Άγκυρα για SAFE, τελωνειακή ένωση και Κυπριακό.
Το ημερολόγιο γίνεται κρίσιμο
Το timing αποκτά επομένως τεράστια σημασία.
Από τον Σεπτέμβριο αναμένονται νέες εργασίες για το καλώδιο.
Στο βάθος υπάρχει το ενδεχόμενο νέων τουρκικών πρωτοβουλιών για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Οι διαπραγματεύσεις για τα F-35 μπορούν να επανέλθουν ανά πάσα στιγμή.
Και το 2027 πλησιάζει με την Ελλάδα να μπαίνει σταδιακά σε προεκλογική τροχιά.
Η «ήρεμη περίοδος» δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα εξαφανίστηκαν
Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν περάσει τα τελευταία χρόνια από μια περίοδο χαμηλότερων τόνων.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχουν επιλυθεί οι βασικές διαφορές.
Η υφαλοκρηπίδα, η ΑΟΖ, οι θαλάσσιες ζώνες, η στρατιωτική ισορροπία, το Κυπριακό και οι διαφορετικές αντιλήψεις για το Αιγαίο παραμένουν ενεργά ζητήματα.
Η σημερινή ηρεμία είναι επομένως περισσότερο διαχείριση των διαφορών παρά επίλυσή τους.
Ο δρόμος προς τις κάλπες περνά και από τα ελληνοτουρκικά
Για την κυβέρνηση, το ζήτημα είναι διπλό.
Πρέπει να διατηρήσει ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα και ταυτόχρονα να μην εμφανιστεί ότι υποχωρεί σε ζητήματα εθνικής κυριαρχίας ή ασφάλειας.
Όσο πλησιάζουν οι εκλογές, αυτή η ισορροπία γίνεται ακόμη πιο δύσκολη.
Κάθε τουρκική κίνηση θα αξιολογείται όχι μόνο διπλωματικά αλλά και πολιτικά στο εσωτερικό.
Η μεγάλη εικόνα: Κάσος, «Γαλάζια Πατρίδα», F-35, άμυνα, Κυπριακό
Τα πέντε μέτωπα είναι πλέον ξεκάθαρα:
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και οι εργασίες κοντά στην Κάσο.
Η πιθανότητα νέας τουρκικής κίνησης γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Η επιστροφή της Τουρκίας στα F-35.
Η όλο και βαθύτερη σύνδεση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας με τη Δύση.
Και το Κυπριακό μέσα σε ένα μεγαλύτερο ευρωτουρκικό παζάρι.
Το κρίσιμο για την Αθήνα είναι να μη μετατραπούν αυτά τα μέτωπα σε μία ενιαία κρίση σε μια περίοδο που η χώρα θα πλησιάζει στις κάλπες.
Γιατί το επόμενο δύσκολο ελληνοτουρκικό τεστ μπορεί να μην έρθει από ένα μόνο σημείο –
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
