«Βόμβα» για Rosatom: Καταγγελίες για πυρηνική ασφάλεια στην Αίγυπτο φτάνουν μέχρι την ΕΕ

Εμπιστευτικά έγγραφα φέρνουν στο φως σοβαρές αιτιάσεις για το El Dabaa – Η ίδια ρωσική τεχνολογία χρησιμοποιείται στο Paks II της Ουγγαρίας, ενώ η Μόσχα απορρίπτει τις καταγγελίες

Νέα πολιτική και ενεργειακή πίεση δέχεται η ρωσική κρατική πυρηνική εταιρεία Rosatom, μετά την αποκάλυψη εγγράφων που περιγράφουν σοβαρές καταγγελίες για κατασκευαστικές αστοχίες, παραβιάσεις κανόνων ασφαλείας και προβλήματα «κουλτούρας πυρηνικής ασφάλειας» στο τεράστιο πυρηνικό έργο El Dabaa της Αιγύπτου.

Η υπόθεση ξεπερνά τα αιγυπτιακά σύνορα. Η Rosatom παραμένει ενεργή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η τεχνολογία VVER-1200 που εγκαθίσταται στο El Dabaa αποτελεί τη βάση και του αμφιλεγόμενου Paks II στην Ουγγαρία.

Έτσι, οι καταγγελίες που δημοσιοποίησε το POLITICO αποκτούν ευρωπαϊκή και γεωπολιτική διάσταση: πόσο ασφαλής και αξιόπιστη μπορεί να θεωρείται η συνεργασία της Ευρώπης με τον ρωσικό πυρηνικό κολοσσό, την ώρα που η ΕΕ επιχειρεί να περιορίσει τις ενεργειακές εξαρτήσεις της από τη Μόσχα;

Ταυτόχρονα, όμως, υπάρχει και η άλλη πλευρά: τόσο η Rosatom όσο και οι αιγυπτιακές αρχές υπερασπίζονται την ασφάλεια του έργου, με το Κάιρο να χαρακτηρίζει την εικόνα που δημιουργήθηκε από τις σχετικές αναφορές «ανακριβή και μη ισορροπημένη».

Τι φέρεται να έγραψε η Αίγυπτος στη Rosatom

Στην καρδιά της υπόθεσης βρίσκεται επιστολή της αιγυπτιακής Nuclear Power Plants Authority (NPPA) προς τη Rosatom, με ημερομηνία 4 Ιουνίου 2026.

Σύμφωνα με τα έγγραφα που επικαλείται το POLITICO, οι αιγυπτιακές αρχές κατέγραψαν επανεμφάνιση προβλημάτων σε κατασκευαστικά στοιχεία των υπό ανέγερση αντιδραστήρων.

Μεταξύ άλλων γίνεται λόγος για:

• κενά πίσω από μεταλλική επένδυση στη Μονάδα 4,
• προβλήματα στις πλάκες θεμελίωσης των Μονάδων 1, 2 και 3,
• επισκευές που φέρεται να διήρκεσαν περίπου έναν χρόνο,
• προβλήματα στη δομή κυλινδρικού τοιχώματος του κτιρίου του αντιδραστήρα 4,
• παραβιάσεις διαδικασιών ασφάλειας και πρόσβασης.

Η επιστολή, σύμφωνα με το δημοσίευμα, μιλά για επανεμφάνιση «σοβαρών ελαττωμάτων στο σκυρόδεμα».

Η βαριά κατηγορία περί «σκόπιμης αμέλειας»

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι οι καταγγελίες δεν περιορίζονται σε τεχνικά ζητήματα.

Στα έγγραφα περιγράφονται περιστατικά που, εφόσον επιβεβαιωθούν, εγείρουν ερωτήματα για την ίδια την κουλτούρα ασφαλείας στο εργοτάξιο.

Αναφέρονται μεταξύ άλλων απαγορευμένα αλκοολούχα ποτά, πλαστές άδειες πρόσβασης και μη εξουσιοδοτημένη δημοσιοποίηση φωτογραφιών και βίντεο από τον χώρο.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε σοβαρό τραυματισμό εργαζομένου. Σύμφωνα με την αιγυπτιακή επιστολή, εργαζόμενος με σοβαρό ανοικτό κάταγμα μεταφέρθηκε με ιδιωτικό όχημα αντί ασθενοφόρου.

Η αιγυπτιακή πλευρά φέρεται να χαρακτήρισε τη συμπεριφορά αυτή «σοβαρή περιφρόνηση της ανθρώπινης ευημερίας και της επαγγελματικής ευθύνης», συνδέοντάς την με παραβίαση των κανόνων εργασιακής και πυρηνικής ασφάλειας.

Και καταγγελίες για «φούσκωμα» της προόδου

Υπάρχει ακόμη μία εξαιρετικά σοβαρή πτυχή.

Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, η αιγυπτιακή πλευρά φέρεται να κατηγόρησε τη Rosatom για παραπλανητικές πρακτικές ως προς την πραγματική πρόοδο του έργου.

Η NPPA φέρεται να αμφισβήτησε στοιχεία που παρουσίαζαν την κατασκευή σε ποσοστό άνω του 50%, υποστηρίζοντας ότι επιτόπια εικόνα έδειχνε βασικά κτίρια της «πυρηνικής νησίδας» ακόμη σε υπόγεια κατασκευαστική φάση.

Και τα προβλήματα ενδέχεται να επηρεάζουν και το χρονοδιάγραμμα.

Εσωτερικό προσχέδιο ελέγχου της Rosatom από το 2025 φέρεται να προειδοποιούσε για κίνδυνο καθυστέρησης της πρώτης μονάδας κατά περίπου 18 μήνες, μεταθέτοντας σχετικό ορόσημο από τον Σεπτέμβριο του 2028 στον Μάρτιο του 2030.

Το El Dabaa σε αριθμούς

Το μέγεθος του έργου εξηγεί γιατί οι καταγγελίες προκαλούν τόσο μεγάλο ενδιαφέρον.

• 4 αντιδραστήρες VVER-1200
• 4.800 MW συνολική προβλεπόμενη ισχύς
• περίπου 30 δισ. δολάρια η αξία της συμφωνίας
• 2017: υπογραφή της βασικής συμφωνίας
• 2028 → 2030: η πιθανή μετατόπιση ορόσημου της πρώτης μονάδας που αναφέρεται στα έγγραφα
• 18 μήνες: η δυνητική καθυστέρηση

Το El Dabaa κατασκευάζεται στις μεσογειακές ακτές της Αιγύπτου και αποτελεί το πρώτο πυρηνικό εργοστάσιο της χώρας.

Η Rosatom απαντά: «Υψηλό επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας»

Η ρωσική εταιρεία απορρίπτει την εικόνα που δημιουργούν οι καταγγελίες.

Σε δήλωσή της προς το POLITICO υποστήριξε ότι διατηρεί τα υψηλότερα επίπεδα πυρηνικής ασφάλειας κατά την κατασκευή του El Dabaa και επικαλέστηκε την παρακολούθηση του έργου από τη ρωσική και την αιγυπτιακή ηγεσία αλλά και τις επισκέψεις εκπροσώπων του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

Η εταιρεία υποστηρίζει ουσιαστικά ότι οι αιτιάσεις δεν έχουν επιβεβαιωθεί μέσα από τις επίσημες συμβατικές, τεχνικές και εποπτικές διαδικασίες του έργου.

Και το Κάιρο βάζει «φρένο» στην εικόνα πυρηνικού κινδύνου

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δημόσια αντίδραση της αιγυπτιακής NPPA μετά τις αποκαλύψεις.

Η Αρχή υποστήριξε ότι ορισμένες αναφορές παρουσίασαν «ανακριβή και μη ισορροπημένη εικόνα» του El Dabaa, επειδή, όπως υποστηρίζει, τεχνικές παρατηρήσεις αντιμετωπίστηκαν χωρίς το κατάλληλο πλαίσιο.

Σύμφωνα με την NPPA, τα κατασκευαστικά και μηχανολογικά έργα υπόκεινται σε συνεχή έλεγχο, ενώ τυχόν αποκλίσεις αντιμετωπίζονται μέσω επίσημων non-conformance reports και δεν εγκρίνεται ένα στάδιο εργασιών προτού ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διορθώσεις και δοκιμές.

Αυτό είναι κρίσιμο: οι διαρροές δείχνουν σοβαρές εσωτερικές καταγγελίες, αλλά δεν τεκμηριώνουν από μόνες τους ότι υπάρχει σήμερα μη ελεγχόμενος πυρηνικός κίνδυνος στο El Dabaa.

Η ΙΑΕΑ και η ανεξάρτητη εποπτεία

Η αιγυπτιακή πλευρά επικαλείται επίσης την ανεξάρτητη εποπτεία από την Egyptian Nuclear and Radiological Regulatory Authority και τις επισκέψεις του IAEA.

Μάλιστα, αποστολή Integrated Regulatory Review Service του IAEA τον Ιούνιο του 2026 έκρινε ότι η Αίγυπτος διαθέτει ολοκληρωμένο και ισχυρό ρυθμιστικό πλαίσιο πυρηνικής και ακτινολογικής ασφάλειας, σύμφωνα με την επίσημη αιγυπτιακή ενημέρωση.

Γιατί όμως η υπόθεση χτυπά καμπανάκι στις Βρυξέλλες

Το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον βρίσκεται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το El Dabaa: στην Ουγγαρία.

Η Rosatom κατασκευάζει εκεί το Paks II, χρησιμοποιώντας επίσης αντιδραστήρες της οικογένειας VVER-1200.

Το έργο είχε εγκριθεί αρχικά το 2014 επί Βίκτορ Όρμπαν και αποτέλεσε έκτοτε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της συνεχιζόμενης ενεργειακής σχέσης Βουδαπέστης–Μόσχας.

Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η σχέση αυτή απέκτησε ακόμη μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάρος.

Οι καταγγελίες από την Αίγυπτο δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι υπάρχουν αντίστοιχα τεχνικά προβλήματα στο Paks II. Δημιουργούν όμως ένα νέο ζήτημα αξιοπιστίας για τον ίδιο προμηθευτή και την ίδια βασική τεχνολογική οικογένεια αντιδραστήρων.

Το παράδοξο της Ευρώπης με τη Rosatom

Εδώ βρίσκεται και το μεγαλύτερο πολιτικό ζήτημα.

Από το 2022, η ΕΕ έχει οικοδομήσει ένα τεράστιο πλέγμα κυρώσεων με στόχο τη μείωση της οικονομικής και ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία.

Η πυρηνική βιομηχανία, όμως, αποδείχθηκε πολύ δυσκολότερο πεδίο απεξάρτησης.

Η Rosatom εξακολουθεί να διαθέτει παρουσία και επιχειρηματικά συμφέροντα στην Ευρώπη. Παράλληλα, η Γερμανία ενέκρινε τον Ιούλιο συμφωνία που επιτρέπει σε θυγατρική της Rosatom να συμμετέχει στην παραγωγή πυρηνικού καυσίμου στην Κάτω Σαξονία, υπό αυστηρούς –σύμφωνα με το Βερολίνο– ελέγχους εθνικής ασφάλειας.

Και αυτό μετατρέπει την υπόθεση El Dabaa από τεχνικό θέμα σε ευρωπαϊκό πρόβλημα ενεργειακής ασφάλειας.

Rosatom: πυρηνική ενέργεια ή εργαλείο ρωσικής επιρροής;

Η Rosatom δεν είναι μία συμβατική πολυεθνική.

Είναι κρατική ρωσική εταιρεία και τα μεγάλα πυρηνικά έργα της δημιουργούν σχέσεις που μπορούν να διαρκέσουν πολλές δεκαετίες: κατασκευή, καύσιμα, τεχνική υποστήριξη, ανταλλακτικά, συντήρηση και διαχείριση πυρηνικού κύκλου.

Γι’ αυτό και το Paks II έχει εδώ και χρόνια γεωπολιτική σημασία.

Η Μόσχα δεν εξάγει απλώς έναν αντιδραστήρα. Δημιουργεί μακροχρόνιους δεσμούς τεχνολογικής και ενεργειακής αλληλεξάρτησης.

Οι νέες καταγγελίες προσθέτουν τώρα ένα δεύτερο ερώτημα δίπλα στο γεωπολιτικό: όχι μόνο εάν η Ευρώπη θέλει να εξαρτάται από ρωσική πυρηνική τεχνολογία, αλλά και πόσο αυστηρά πρέπει να ελέγχει την κατασκευαστική και επιχειρησιακή αξιοπιστία του προμηθευτή της.

Το νέο δίλημμα για την Ευρώπη

Η υπόθεση El Dabaa δεν αποτελεί απόδειξη ότι το Paks II είναι μη ασφαλές. Ούτε τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί επιτρέπουν ένα τέτοιο συμπέρασμα.

Αλλά πολιτικά έρχεται στη χειρότερη δυνατή στιγμή για τη Rosatom.

Η Ευρώπη επανεξετάζει την ενεργειακή της ασφάλεια, επιχειρεί να περιορίσει τις στρατηγικές εξαρτήσεις από τη Ρωσία και ταυτόχρονα βλέπει την πυρηνική ενέργεια να επιστρέφει δυναμικά στη συζήτηση για την ενεργειακή αυτονομία.

Και τώρα καλείται να απαντήσει σε ένα δύσκολο ερώτημα:

Μπορεί η ΕΕ να οικοδομήσει τη νέα ενεργειακή της ασφάλεια χρησιμοποιώντας τεχνολογία μιας κρατικής εταιρείας που παραμένει στρατηγικά συνδεδεμένη με το Κρεμλίνο;

Οι καταγγελίες από την Αίγυπτο δεν δίνουν ακόμη την απάντηση.

Κάνουν, όμως, το ερώτημα πολύ πιο δύσκολο να αγνοηθεί.

Πηγή βασικού ρεπορτάζ: POLITICO Europe. Πρόσθετη διασταύρωση: Egyptian Nuclear Power Plants Authority