Η παγίδα του Ιράν για το Ριάντ: Οι Χούθι «στραγγαλίζουν» τη Σαουδική Αραβία στην Ερυθρά Θάλασσα
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα που προσπαθούσε επί χρόνια να αποφύγει: να επιστρέψει στρατιωτικά στην Υεμένη ή να αποδεχθεί ότι οι Χούθι μπορούν να απειλούν συστηματικά δεξαμενόπλοια, λιμάνια και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της.
Η κατάσταση έχει αλλάξει δραματικά μετά την ανακοίνωση, στις 20 Ιουλίου, ενός ναυτικού αποκλεισμού εναντίον σαουδαραβικών λιμανιών και πλοίων από τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι. Έκτοτε οι επιθέσεις έχουν μεταφερθεί από την Υεμένη στην ίδια τη σαουδαραβική ενεργειακή υποδομή, ενώ η Μόκα —στρατηγικό λιμάνι της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης— έχει βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο.
Το αποτέλεσμα είναι μια εξαιρετικά επικίνδυνη εξίσωση: ενώ τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σοβαρά διαταραγμένα από τον πόλεμο με το Ιράν, η δεύτερη μεγάλη θαλάσσια έξοδος της Σαουδικής Αραβίας προς τις παγκόσμιες αγορές πιέζεται από τους συμμάχους της Τεχεράνης στην Υεμένη.
Η κρίσιμη εικόνα
- 20 Ιουλίου: οι Χούθι ανακοινώνουν αποκλεισμό σαουδαραβικών λιμανιών και πλοίων
- 400.000 βαρέλια/ημέρα: δυναμικότητα του διυλιστηρίου Jazan
- 11 νεκροί καταγράφηκαν στη μεγάλη επίθεση της 9ης Αυγούστου στη Μόκα
- 32 τραυματίες στην ίδια επίθεση, σύμφωνα με ιατρικές πηγές
- 254 πλοία εξακολουθούσαν να περνούν από Bab al-Mandeb μεταξύ 10–16 Αυγούστου
- 14 χώρες συμμετείχαν στη νέα σαουδαραβική πρωτοβουλία θαλάσσιας ασφάλειας
Οι Χούθι χτυπούν εκεί που πονά περισσότερο το Ριάντ
Το Jazan είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα της νέας απειλής.
Στις 9 Αυγούστου οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι έπληξαν με drone το συγκρότημα της Saudi Aramco στην περιοχή.
Ο στρατιωτικός εκπρόσωπός τους, Yahya Saree, υποστήριξε ότι η επίθεση ήταν επιτυχής και ότι το διυλιστήριο αποτέλεσε άμεσο στόχο της επιχείρησης. Η σαουδαραβική κυβέρνηση επιβεβαίωσε πυρκαγιά στην εγκατάσταση, η οποία τέθηκε υπό έλεγχο χωρίς θύματα, χωρίς όμως να αποδώσει επισήμως την αιτία στους Χούθι.
Το Jazan μπορεί να επεξεργάζεται περίπου 400.000 βαρέλια αργού ημερησίως και είχε ήδη βρεθεί στο στόχαστρο στα τέλη Ιουλίου.
Η Aramco έχει αναγνωρίσει ότι οι πρόσφατες επιθέσεις προκάλεσαν ορισμένες διακοπές παραγωγής, αν και ο διευθύνων σύμβουλος Amin Nasser δήλωσε ότι δεν υπήρξε ουσιώδης επιχειρησιακή ή οικονομική επίπτωση και εξέφρασε εμπιστοσύνη στην ταχεία αποκατάσταση των λειτουργιών.
Το μήνυμα των Χούθι, ωστόσο, είναι περισσότερο στρατηγικό παρά οικονομικό:
οι εγκαταστάσεις που στηρίζουν την ενεργειακή ισχύ της Σαουδικής Αραβίας παραμένουν εντός βεληνεκούς.
Η Μόκα γίνεται το νέο μέτωπο
Παράλληλα, οι Χούθι έχουν αυξήσει θεαματικά την πίεση στη Μόκα, στη δυτική ακτή της Υεμένης.
Στη μεγάλη επίθεση της 9ης Αυγούστου χρησιμοποιήθηκαν βαλλιστικοί πύραυλοι, drones και, σύμφωνα με τις δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης, εκρηκτικό μη επανδρωμένο σκάφος.
Ιατρικές πηγές ανέβασαν στη συνέχεια τον απολογισμό σε 11 νεκρούς —τρεις αμάχους και οκτώ στρατιωτικούς— και 32 τραυματίες.
Οι τελευταίες επιθέσεις έχουν πλέον οδηγήσει σε διακοπή λειτουργιών στο στρατηγικό λιμάνι και δυσχεραίνουν τον ανεφοδιασμό των αντι-Χούθι δυνάμεων.
Και αυτό αλλάζει τον χαρακτήρα της σύγκρουσης.
Οι Χούθι δεν προσπαθούν μόνο να προκαλέσουν ζημιές.
Προσπαθούν να δημιουργήσουν στρατηγικό έλεγχο της δυτικής ακτής της Υεμένης και μεγαλύτερη δυνατότητα πίεσης γύρω από το Bab al-Mandeb.
«Πολιορκία για την πολιορκία»
Οι Χούθι παρουσιάζουν την εκστρατεία τους ως απάντηση στον αποκλεισμό που υποστηρίζουν ότι υφίσταται η Υεμένη από τη Σαουδική Αραβία — κατηγορία που το Ριάντ απορρίπτει.
Σύμφωνα με τη δική τους λογική, πρόκειται για ανταπόδοση: η Σαουδική Αραβία δεν μπορεί να περιορίζει την πρόσβαση της Υεμένης και ταυτόχρονα να θεωρεί δεδομένη την ελεύθερη πρόσβαση των δικών της πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Από την πλευρά του Ριάντ, όμως, πρόκειται για κάτι πολύ μεγαλύτερο.
Εάν οι Χούθι αποκτήσουν τη δυνατότητα να απειλούν συστηματικά τις σαουδαραβικές εξαγωγές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, το βασίλειο θα βρεθεί αντιμέτωπο με δύο ενεργειακά chokepoints ταυτόχρονα:
το Ορμούζ στα ανατολικά και το Bab al-Mandeb στα νοτιοδυτικά.
Το Ιράν αποκτά έναν εξαιρετικά ισχυρό μοχλό
Και εδώ βρίσκεται η ιρανική διάσταση.
Οι Χούθι έχουν τη δική τους πολιτική και στρατιωτική ατζέντα και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απλώς ως μονάδα που λαμβάνει καθημερινές εντολές από την Τεχεράνη.
Ωστόσο, αποτελούν έναν από τους ισχυρότερους εταίρους του ιρανικού περιφερειακού δικτύου.
Και για την Τεχεράνη η πίεση στη Σαουδική Αραβία δημιουργεί ένα εξαιρετικά ευνοϊκό στρατηγικό αποτέλεσμα.
Το Ιράν μπορεί να βρίσκεται υπό αμερικανική και ισραηλινή στρατιωτική πίεση, αλλά οι σύμμαχοί του μπορούν να αυξήσουν το κόστος για τους εταίρους της Ουάσιγκτον σε άλλα μέτωπα.
Μάλιστα, σαουδαραβικές και άλλες περιφερειακές εκτιμήσεις που επικαλέστηκε το Reuters υποστήριξαν ότι ορισμένες επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας πραγματοποιήθηκαν ακόμη και από ιρακινό έδαφος, με συνεργασία Χούθι και φιλοϊρανικών ιρακινών οργανώσεων και υπό την εποπτεία των Φρουρών της Επανάστασης. Πρόκειται για εκτίμηση αξιωματούχων της περιοχής και όχι για ανεξάρτητα επιβεβαιωμένη παραδοχή της Τεχεράνης.
Αν αυτή η αξιολόγηση είναι σωστή, η απειλή για το Ριάντ γίνεται πολύ πιο σύνθετη.
Δεν υπάρχει πλέον μόνο ένα μέτωπο στην Υεμένη.
Υπάρχει ένα περιφερειακό δίκτυο πίεσης.
Το δίλημμα του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν
Το Ριάντ έχει ουσιαστικά τρεις επιλογές.
Η πρώτη είναι να συνεχίσει την αναχαίτιση πυραύλων και drones, προστατεύοντας τις ενεργειακές εγκαταστάσεις και αποφεύγοντας έναν μεγάλο πόλεμο.
Αλλά αυτό αφήνει την πρωτοβουλία στους Χούθι.
Η δεύτερη είναι μια περιορισμένη αεροπορική και ναυτική εκστρατεία εναντίον των πυραυλικών, drone και παράκτιων δυνατοτήτων τους.
Η τρίτη —και πολύ πιο επικίνδυνη— είναι η επιστροφή σε μεγάλη χερσαία επιχείρηση στην Υεμένη, κυρίως μέσω δυνάμεων της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης που έχουν υποστηριχθεί και εξοπλιστεί από τη Σαουδική Αραβία.
Το Ριάντ φέρεται ήδη να προετοιμάζεται τόσο για θαλάσσιες όσο και για πιθανές χερσαίες επιχειρήσεις, με στόχο να σπάσει την πίεση των Χούθι στις σαουδαραβικές πετρελαϊκές εξαγωγές.
Αυτό, όμως, είναι ακριβώς το σημείο στο οποίο εμφανίζεται η παγίδα.
Το Ριάντ θυμάται πολύ καλά τον προηγούμενο πόλεμο
Η Σαουδική Αραβία παρενέβη στρατιωτικά στην Υεμένη το 2015 πιστεύοντας ότι η εκστρατεία θα μπορούσε να ανατρέψει σχετικά γρήγορα την επέκταση των Χούθι.
Δεν συνέβη.
Ακολούθησαν χρόνια πολέμου, τεράστιο ανθρωπιστικό κόστος και διεθνής κριτική, χωρίς οι Χούθι να ηττηθούν.
Αντίθετα, σήμερα διαθέτουν πολύ πιο εξελιγμένες δυνατότητες σε πυραύλους, drones και επιθέσεις εναντίον πλοίων.
Η εκεχειρία του 2022 είχε ουσιαστικά επιτρέψει στον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν να απομακρυνθεί από έναν πόλεμο που είχε εξελιχθεί σε στρατηγικό βάρος.
Τώρα το Ριάντ κινδυνεύει να επιστρέψει στο ίδιο πεδίο μάχης.
Η Σαουδική Αραβία χτίζει νέα συμμαχία
Το βασίλειο προσπαθεί αυτή τη φορά να μη δράσει μόνο του.
Έχει κινηθεί για τη δημιουργία πολυεθνικής θαλάσσιας αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ερυθρά Θάλασσα, με συμμετοχή 14 άλλων χωρών, με στόχο την προστασία της ναυσιπλοΐας από τις απειλές γύρω από το Bab al-Mandeb.
Παράλληλα, το Ριάντ υπέγραψε αμυντικό σύμφωνο με Τουρκία και Πακιστάν, σύμφωνα με το οποίο επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτό επιχειρησιακά.
Δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν —και υπό ποιες συνθήκες— η Άγκυρα ή το Ισλαμαμπάντ θα συμμετείχαν σε μια σαουδαραβική στρατιωτική απάντηση εναντίον των Χούθι.
Οι Χούθι δεν έχουν ακόμη κλείσει το Bab al-Mandeb
Υπάρχει όμως μια σημαντική διάκριση.
Ο «αποκλεισμός» που έχουν ανακοινώσει οι Χούθι δεν ισοδυναμεί με πλήρες κλείσιμο του Bab al-Mandeb.
Παρά τις επιθέσεις, 254 πλοία πέρασαν από το στενό μόνο την εβδομάδα 10–16 Αυγούστου.
Άρα οι Χούθι δεν έχουν επιτύχει έναν απόλυτο ναυτικό αποκλεισμό.
Έχουν όμως πετύχει κάτι που μπορεί να είναι σχεδόν εξίσου χρήσιμο στρατηγικά:
έχουν αυξήσει τον κίνδυνο.
Και στη ναυτιλία, ο κίνδυνος μεταφράζεται σε υψηλότερα ασφάλιστρα, αλλαγές διαδρομών, μεγαλύτερο κόστος και αβεβαιότητα για τις ενεργειακές αγορές.
Γιατί το Ιράν μπορεί να κερδίσει ό,τι κι αν αποφασίσει το Ριάντ
Εδώ βρίσκεται η ουσία της παγίδας.
Εάν η Σαουδική Αραβία δεν απαντήσει δυναμικά, οι Χούθι μπορούν να συνεχίσουν να πιέζουν τη ναυτιλία και τις ενεργειακές υποδομές της.
Εάν απαντήσει με περιορισμένα πλήγματα, υπάρχει κίνδυνος αυτά να μην είναι αρκετά για να καταστρέψουν ένα αποκεντρωμένο οπλοστάσιο πυραύλων και drones.
Και εάν επιστρέψει σε μεγάλο πόλεμο στην Υεμένη, το Ριάντ μπορεί να ξαναμπεί σε μια μακρά σύγκρουση που προσπάθησε επί χρόνια να εγκαταλείψει.
Σε κάθε σενάριο, η Τεχεράνη αποκτά πλεονεκτήματα.
Η Σαουδική Αραβία αναγκάζεται να ξοδεύει περισσότερους στρατιωτικούς πόρους, η περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια αποσταθεροποιείται και η προσοχή της Ουάσιγκτον διασπάται σε περισσότερα μέτωπα.
Το ενεργειακό «τανάλι»
Το επικίνδυνο στοιχείο είναι ότι η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα δεν εξελίσσεται απομονωμένα.
Συμβαίνει ενώ το Στενό του Ορμούζ παραμένει σοβαρά περιορισμένο.
Το Ιράν μπορεί επομένως να ασκεί άμεση πίεση στην ανατολική ενεργειακή πύλη του Κόλπου, ενώ οι Χούθι δημιουργούν πίεση στη δυτική.
Για μια οικονομία που παραμένει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, αυτή είναι η γεωοικονομική απειλή που το Ριάντ δεν μπορεί να αγνοήσει.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα απαντήσει η Σαουδική Αραβία
Το πραγματικό ερώτημα είναι ποια απάντηση μπορεί να αντέξει μακροπρόθεσμα.
Μια νέα εισβολή στην Υεμένη θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρατιωτικές επιτυχίες χωρίς να εξαφανίσει την πυραυλική απειλή.
Η αδράνεια, από την άλλη, θα μπορούσε να εδραιώσει την αντίληψη ότι οι Χούθι μπορούν να επιβάλλουν κόστος στη μεγαλύτερη οικονομία του Κόλπου χωρίς αποφασιστική απάντηση.
Η πιο πιθανή στρατηγική του Ριάντ φαίνεται επομένως να είναι ένας συνδυασμός: ενίσχυση της αεράμυνας, θαλάσσιος συνασπισμός, περιορισμένα πλήγματα, ενδυνάμωση των κυβερνητικών δυνάμεων της Υεμένης και ταυτόχρονη διατήρηση διπλωματικών διαύλων.
Αλλά αυτή ακριβώς είναι η δύναμη της στρατηγικής των Χούθι.
Δεν χρειάζεται να καταλάβουν το Ριάντ.
Δεν χρειάζεται καν να κλείσουν πλήρως το Bab al-Mandeb.
Αρκεί να αποδείξουν ότι μπορούν να κάνουν μόνιμα ακριβότερη, πιο επικίνδυνη και περισσότερο αβέβαιη την εξαγωγή σαουδαραβικού πετρελαίου.
Και όσο το Ορμούζ παραμένει προβληματικό, κάθε πύραυλος προς τη Μόκα και κάθε drone προς το Jazan αποκτά πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική αξία.
Αυτή είναι η πραγματική παγίδα του Ιράν: όποια επιλογή κι αν κάνει το Ριάντ, κάποιος λογαριασμός καταλήγει στη Σαουδική Αραβία.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
