Η Ελλάδα Χτίζει τη Νέα Αρχιτεκτονική Αμυντικής Ισχύος

Οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή επιταχύνουν τη μετάβαση της Αθήνας σε ένα νέο μοντέλο αμυντικής ισχύος, όπου η τεχνητή νοημοσύνη, τα drones και η εγχώρια βιομηχανία μετατρέπονται σε κρίσιμους πολλαπλασιαστές ισχύος.

Η Νέα Εξίσωση Ισχύος

Για δεκαετίες, η Ελλάδα αντιμετώπιζε την άμυνα κυρίως ως ζήτημα προμηθειών. Η ισχύς μετριόταν με το τι μπορούσε να αγοράσει από το εξωτερικό και όχι με το τι μπορούσε να σχεδιάσει, να αναπτύξει ή να παράγει εντός συνόρων.

Σήμερα, αυτή η λογική βρίσκεται υπό αναθεώρηση.

Η επιστροφή του πολέμου μεγάλης κλίμακας στην Ευρώπη μέσω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και η παγκόσμια κούρσα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, τα drones και τα αυτόνομα συστήματα έχουν αλλάξει τις στρατηγικές προτεραιότητες των κρατών. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο ποιος διαθέτει τα ισχυρότερα οπλικά συστήματα, αλλά ποιος μπορεί να καινοτομεί ταχύτερα, να προσαρμόζεται επιχειρησιακά και να διατηρεί τεχνολογική αυτονομία.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική αμυντική βιομηχανία επιχειρεί μια επιστροφή που πριν από λίγα χρόνια φαινόταν εξαιρετικά δύσκολη.

Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), το οποίο μέσα σε μόλις δύο χρόνια λειτουργίας φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των επιχειρησιακών αναγκών των Ενόπλων Δυνάμεων, της ελληνικής βιομηχανίας, των startups και της ερευνητικής κοινότητας.

Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται στον ευρύτερο μετασχηματισμό που προωθεί το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, με στόχο η χώρα να αποκτήσει μεγαλύτερη τεχνολογική αυτονομία και ισχυρότερη εγχώρια παραγωγική βάση.

«Η αμυντική καινοτομία συνιστά βασικό πυλώνα της Εθνικής Άμυνας.»

Όπως εξηγεί ο διευθύνων σύμβουλος του ΕΛΚΑΚ, Παντελής Τζωρτζάκης, το σημαντικότερο επίτευγμα της πρώτης διετίας ήταν η δημιουργία ενός μηχανισμού που μπορεί να καταγράφει ταυτόχρονα τις επιχειρησιακές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων και τις τεχνολογικές δυνατότητες της ελληνικής αγοράς.

Η προσέγγιση αυτή διαφοροποιείται από τα παραδοσιακά μοντέλα κρατικής χρηματοδότησης έρευνας. Αντί να επενδύει σε θεωρητικές ιδέες, το ΕΛΚΑΚ εστιάζει σε τεχνολογίες που βρίσκονται ήδη κοντά στην επιχειρησιακή αξιοποίηση.

«Δεν ξεκινάμε από την ιδέα. Ξεκινάμε από ένα προϊόν που βρίσκεται ήδη σε επίπεδο τεχνολογικής ωριμότητας 6 ή 7 και το οδηγούμε στο 9.»

Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά. Τρία έργα έχουν ολοκληρωθεί, έξι βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ νέα προγράμματα Έρευνας και Ανάπτυξης αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα στο 2026.

Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου «Κένταυρος», που αναπτύχθηκε από την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία, αποτελώντας ένα από τα πρώτα παραδείγματα ελληνικής αμυντικής τεχνολογίας που πέρασαν από το στάδιο της ανάπτυξης στην επιχειρησιακή εφαρμογή.

Τα Διδάγματα της Ουκρανίας

Εάν η Ουκρανία κατέρριψε ένα στρατηγικό δόγμα, αυτό ήταν η πεποίθηση ότι η υπεροχή εξασφαλίζεται αποκλειστικά μέσω ακριβών και πολύπλοκων πλατφορμών.

Τα drones, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, οι αισθητήρες χαμηλού κόστους και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης έχουν μετατρέψει το πεδίο μάχης σε έναν διαρκή αγώνα τεχνολογικής προσαρμογής.

Η Ελλάδα επιχειρεί να τοποθετηθεί σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, επενδύοντας σε αυτόνομα συστήματα, τεχνολογίες επιτήρησης, δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Ωστόσο, η συζήτηση διεθνώς μετατοπίζεται πλέον και στα όρια της αυτονομίας των οπλικών συστημάτων.

«Τα αυτόνομα συστήματα θα αλλάξουν τον πόλεμο, αλλά η τελική απόφαση πρέπει να παραμένει στον άνθρωπο.»

Η τοποθέτηση αυτή αντανακλά μια ευρύτερη διεθνή συζήτηση για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην άμυνα και για τη διατήρηση ανθρώπινου ελέγχου στις κρίσιμες αποφάσεις χρήσης βίας.

Η Μάχη για το Ταλέντο

Η τεχνολογική κυριαρχία δεν εξαρτάται μόνο από κεφάλαια και υποδομές αλλά κυρίως από ανθρώπους.

Αναγνωρίζοντας αυτή τη διάσταση, το ΕΛΚΑΚ έχει χρηματοδοτήσει ερευνητικά προγράμματα στα Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και στηρίζει διδακτορικές έρευνες σε κρίσιμους τεχνολογικούς τομείς.

Παράλληλα, η υλοποίηση εκπαιδευτικού προγράμματος του MIT για στελέχη των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στη θαλάσσια ρομποτική και τα αυτόνομα συστήματα αποτελεί προσπάθεια μεταφοράς τεχνογνωσίας αιχμής στο εγχώριο οικοσύστημα.

Η Άνοδος του Ελληνικού Dual-Use Ecosystem

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά της τελευταίας διετίας είναι η δυναμική ανάπτυξη των τεχνολογιών διττής χρήσης.

Η πλειονότητα των ελληνικών startups που δραστηριοποιούνται στον χώρο δηλώνει ότι αναπτύσσει τεχνολογίες με εφαρμογές τόσο στον πολιτικό όσο και στον αμυντικό τομέα, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται στον βασικό καταλύτη της επόμενης φάσης ανάπτυξης.

Παράλληλα, η αυξανόμενη παρουσία επενδυτικών κεφαλαίων υποδηλώνει μια βαθύτερη μεταβολή: η άμυνα παύει να αντιμετωπίζεται ως ένας κλειστός κρατικός τομέας και ενσωματώνεται όλο και περισσότερο στη λογική της τεχνολογικής επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας.

Η Μεγάλη Πρόκληση

Παρά την πρόοδο, οι προκλήσεις παραμένουν σημαντικές.

Η χρηματοδότηση δεν αποτελεί πλέον το μοναδικό πρόβλημα. Η ταχύτητα λήψης αποφάσεων, η γραφειοκρατία, η δυνατότητα γρήγορης δοκιμής νέων τεχνολογιών και η μετατροπή των πιλοτικών εφαρμογών σε παραγωγική ικανότητα εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμα ζητήματα.

Η επόμενη φάση θα κριθεί από την ικανότητα του συστήματος να αποδέχεται τον πειραματισμό, το επιχειρηματικό ρίσκο και την πιθανότητα αποτυχίας.

«Πρέπει να αλλάξουμε νοοτροπία. Να αποδεχθούμε ότι η αποτυχία μπορεί να μας κάνει καλύτερους.»

Όπως επισημαίνει, η διαφάνεια είναι απαραίτητη, αλλά όταν μετατρέπεται σε υπερβολική γραφειοκρατία μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά για την καινοτομία και την ταχύτητα που απαιτούν οι σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις.

Από την Καινοτομία στην Εθνική Ισχύ

Η επόμενη φάση θα κριθεί από την ικανότητα της Ελλάδας να μετατρέψει την καινοτομία σε βιομηχανική κλίμακα.

Η προγραμματισμένη συνεργασία του ΕΛΚΑΚ με τη γαλλική Agence de l’Innovation de Défense από το 2027 αποτελεί ένδειξη ότι η Αθήνα επιδιώκει να ενταχθεί βαθύτερα στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα αμυντικής τεχνολογίας και να αποκτήσει ρόλο πέρα από αυτόν του τελικού χρήστη.

Το διακύβευμα είναι ευρύτερο από την άμυνα.

Αφορά τη δυνατότητα της χώρας να αποκτήσει κρίσιμες τεχνολογικές ικανότητες, να συγκρατήσει ανθρώπινο κεφάλαιο υψηλής εξειδίκευσης, να ενισχύσει την εξαγωγική της βάση και να αποκτήσει μεγαλύτερο βαθμό στρατηγικής αυτονομίας σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας.

Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η συζήτηση στην Ελλάδα δεν αφορά αποκλειστικά τα οπλικά συστήματα που αγοράζονται από το εξωτερικό.

Αφορά τις τεχνολογίες που μπορούν να σχεδιαστούν, να αναπτυχθούν και να παραχθούν εντός της χώρας.

Και αυτή η μετάβαση ίσως αποδειχθεί η σημαντικότερη επένδυση εθνικής ισχύος της επόμενης δεκαετίας.

Πηγή: pagenews.gr