Γιωτόπουλος, μεταμέλεια και Δημοκρατία: Γιατί ο Φλωρίδης υπερασπίζεται την απόφαση του Αρείου Πάγου

«Δεν είναι μόνο η ηλικία. Είναι οι 17 δολοφονίες». Η υπόθεση που ξανανοίγει τη μεγάλη συζήτηση για τα όρια της επιείκειας απέναντι στην τρομοκρατία

Υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις που αφορούν αποκλειστικά τον κατηγορούμενο.

Και υπάρχουν αποφάσεις που ξεπερνούν το πρόσωπο και μετατρέπονται σε δημόσια συζήτηση για τη Δημοκρατία, τη Δικαιοσύνη και τη συλλογική μνήμη μιας χώρας.

Η υπόθεση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.

Η απόφαση του Αρείου Πάγου να ανατρέψει την κρίση του Εφετείου και να επιστρέψει στη φυλακή τον καταδικασμένο για τη δράση της τρομοκρατικής οργάνωσης «17 Νοέμβρη» δεν αποτελεί απλώς μια νομική εξέλιξη.

Αποτελεί μια θεσμική παρέμβαση με ισχυρό συμβολισμό, η οποία επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα που απασχολεί εδώ και δεκαετίες τα ευρωπαϊκά ποινικά συστήματα:

Πότε ακριβώς δικαιούται ένας πολυϊσοβίτης να ζητήσει την επιστροφή του στην κοινωνία;

Και ακόμη πιο δύσκολα:

Μπορεί να υπάρξει αποφυλάκιση όταν δεν υπάρχει ούτε η παραμικρή ένδειξη μεταμέλειας;

Η παρέμβαση Φλωρίδη δεν ήταν τυχαία

Ο Γιώργος Φλωρίδης επέλεξε να τοποθετηθεί δημόσια και με ασυνήθιστη σαφήνεια.

Μιλώντας στο Action24 δεν στάθηκε μόνο στο τεχνικό μέρος της υπόθεσης.

Αντιθέτως, ανέδειξε δύο κρίσιμες παραμέτρους.

Η πρώτη αφορά τη νομική ουσία της απόφασης.

Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι το Εφετείο εφάρμοσε εσφαλμένα το νομοθετικό πλαίσιο και ότι έπρεπε να ληφθεί υπόψη η νεότερη διάταξη του 2021, η οποία προβλέπει αυστηρότερες προϋποθέσεις πραγματικής έκτισης της ποινής.

Η δεύτερη όμως είναι εκείνη που προκάλεσε τη μεγαλύτερη συζήτηση.

Η μεταμέλεια.

«Εδώ όχι μόνο δεν υπάρχει μεταμέλεια, μάλλον δεν του καίγεται καρφί», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η φράση αυτή δεν ήταν απλώς πολιτική.

Ήταν η συμπύκνωση του σκεπτικού που φαίνεται να υιοθετεί πλέον και η ανώτατη δικαιοσύνη: ότι η συμπεριφορά του κρατουμένου και η στάση του απέναντι στα εγκλήματα που διέπραξε δεν είναι αδιάφορα στοιχεία όταν εξετάζεται η πρόωρη αποφυλάκισή του.

Η μεγάλη ευρωπαϊκή συζήτηση

Στη Γερμανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο η συζήτηση αυτή δεν είναι καινούργια.

Ειδικά στις υποθέσεις τρομοκρατίας, οι δικαστικές αρχές δεν εξετάζουν μόνο τον χρόνο κράτησης.

Εξετάζουν τον κίνδυνο επαναριζοσπαστικοποίησης, τη δημόσια στάση του καταδικασμένου, την αναγνώριση της ευθύνης και την πιθανότητα επανένταξης.

Η λογική είναι απλή:

Η αποφυλάκιση δεν αποτελεί μόνο δικαίωμα του κρατουμένου.

Αποτελεί και πράξη εμπιστοσύνης της κοινωνίας προς αυτόν.

Για να υπάρξει αυτή η εμπιστοσύνη, πρέπει να υπάρχουν ενδείξεις ότι ο άνθρωπος που επιστρέφει στην κοινωνία αντιλαμβάνεται το βάρος των πράξεών του.

Η περίπτωση Γιωτόπουλου είναι διαφορετική

Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος δεν είναι ένας κοινός κρατούμενος.

Το όνομά του είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την πιο μακρόβια και αιματηρή τρομοκρατική οργάνωση της Μεταπολίτευσης.

Η «17 Νοέμβρη» δολοφόνησε διπλωμάτες, πολιτικούς, στρατιωτικούς, αστυνομικούς, επιχειρηματίες και πολίτες.

Για σχεδόν τριάντα χρόνια αποτέλεσε το πιο σοβαρό πρόβλημα εσωτερικής τρομοκρατίας που αντιμετώπισε η ελληνική Δημοκρατία.

Όταν λοιπόν ο Φλωρίδης είπε:

«Αυτός που είναι 83 χρονών έχει και 17 φόνους στην πλάτη του»,

δεν επιχείρησε να υποκαταστήσει τον δικαστή.

Επιχείρησε να υπενθυμίσει ότι η ηλικία δεν μπορεί να αποκοπεί από τη βαρύτητα των εγκλημάτων.

Διότι διαφορετικά η δημόσια συζήτηση κινδυνεύει να περιοριστεί αποκλειστικά στο βιολογικό στοιχείο της ηλικίας και να ξεχάσει το ιστορικό αποτύπωμα των πράξεων.

Η μνήμη των θυμάτων

Στην υπόθεση Γιωτόπουλου υπάρχει ακόμη μία διάσταση που σπάνια συζητείται.

Οι οικογένειες των θυμάτων.

Για τους συγγενείς όσων δολοφονήθηκαν από τη 17 Νοέμβρη, η υπόθεση δεν είναι ένα θεωρητικό νομικό ζήτημα.

Είναι ένα ανοιχτό τραύμα.

Σε πολλές ευρωπαϊκές έννομες τάξεις, η στάση απέναντι στα θύματα και η αναγνώριση της βλάβης που προκλήθηκε αποτελούν κεντρικά στοιχεία στην αξιολόγηση της μεταμέλειας.

Στην ελληνική περίπτωση, οι επικριτές της αποφυλάκισης υποστηρίζουν ότι ποτέ δεν υπήρξε μια πραγματική διαδικασία ηθικής λογοδοσίας από τα ηγετικά στελέχη της οργάνωσης.

Το δικαίωμα στην ελπίδα και τα όριά του

Βεβαίως υπάρχει και η αντίθετη σχολή σκέψης.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι ακόμη και οι πολυϊσοβίτες πρέπει να διατηρούν το λεγόμενο «δικαίωμα στην ελπίδα».

Δηλαδή τη δυνατότητα να γνωρίζουν ότι υπό προϋποθέσεις μπορούν κάποτε να αποφυλακιστούν.

Το ερώτημα όμως είναι ποιες είναι αυτές οι προϋποθέσεις.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η ουσία της απόφασης του Αρείου Πάγου.

Το δικαστήριο φαίνεται να απαντά ότι η απλή πάροδος του χρόνου δεν αρκεί.

Χρειάζεται και ουσιαστική αξιολόγηση της συμπεριφοράς, της προσωπικότητας και της στάσης του κρατουμένου απέναντι στα εγκλήματα για τα οποία καταδικάστηκε.

Το πραγματικό μήνυμα της υπόθεσης

Πίσω από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις και τις δημόσιες δηλώσεις, η υπόθεση Γιωτόπουλου αφήνει ένα ευρύτερο θεσμικό αποτύπωμα.

Ο Άρειος Πάγος φαίνεται να διαμορφώνει μια νέα, αυστηρότερη νομολογιακή γραμμή για τα εγκλήματα εξαιρετικής κοινωνικής απαξίας.

Και ο Γιώργος Φλωρίδης, υπερασπιζόμενος δημόσια την απόφαση, ουσιαστικά στηρίζει την άποψη ότι η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να εξετάζει μόνο το ημερολόγιο.

Οφείλει να εξετάζει και τη συνείδηση.

Γιατί στην περίπτωση της τρομοκρατίας, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα χρόνια πέρασαν.

Είναι αν εκείνος που ζητά να επιστρέψει στην κοινωνία έχει αναγνωρίσει ποτέ πραγματικά γιατί οδηγήθηκε στη φυλακή.

Πηγή: pagenews.gr