Λαγοκέφαλοι: Το ΕΛΚΕΘΕ βάζει τέλος στον πανικό για τις ελληνικές θάλασσες

Τι ισχύει για το τοξικό ψάρι, ποιοι είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι και ποιο σχέδιο έχει σταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών παρεμβαίνει δημόσια για το ζήτημα των λαγοκέφαλων στις ελληνικές θάλασσες, επιχειρώντας να βάλει τέλος στην υπερβολή, τον φόβο και τον πανικό που έχουν δημιουργηθεί τις τελευταίες ημέρες μέσα από δημοσιεύματα και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο λαγοκέφαλος είναι πράγματι ένα επικίνδυνο ξενικό είδος, με σοβαρές επιπτώσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα, στην αλιεία και δυνητικά στην ανθρώπινη υγεία. Ωστόσο, όπως τονίζει το ΕΛΚΕΘΕ, η δημόσια συζήτηση πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι σε ατεκμηρίωτες αναφορές που ενισχύουν την ανασφάλεια των πολιτών.

Τι είναι ο λαγοκέφαλος

Ο λαγοκέφαλος είναι λεσσεψιανός μετανάστης, δηλαδή είδος που πέρασε από την Ερυθρά Θάλασσα στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.

Στην Ελλάδα καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2005 και πλέον εντοπίζεται σχεδόν σε όλες τις ελληνικές θάλασσες, με τις παρατηρήσεις του να γίνονται όλο και συχνότερες.

Ως ξενικό και χωροκατακτητικό είδος, προκαλεί προβλήματα στη βιοποικιλότητα, στον ανταγωνισμό με τα ντόπια είδη και στην αλιευτική δραστηριότητα.

Οι επιπτώσεις στην αλιεία

Σύμφωνα με το ΕΛΚΕΘΕ, οι λαγοκέφαλοι προκαλούν σημαντικές οικονομικές ζημιές στους παράκτιους αλιείς.

Καταστρέφουν αλιευτικά εργαλεία, τρώνε εμπορικά αλιεύματα, αναγκάζουν τους ψαράδες να αλλάζουν περιοχές ψαρέματος και αυξάνουν τον χρόνο που χρειάζεται για την επιδιόρθωση των εργαλείων.

Σε περιοχές όπου οι πληθυσμοί τους είναι αυξημένοι, το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο και απαιτεί στοχευμένη διαχείριση.

Γιατί δεν πρέπει να καταναλώνεται

Το πιο σοβαρό ζήτημα αφορά την τοξικότητα του είδους.

Οι ιστοί του λαγοκέφαλου περιέχουν τετροδοτοξίνη, μια ισχυρή νευροτοξίνη για την οποία δεν υπάρχει γνωστό αντίδοτο. Η κατανάλωση του ψαριού μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση και σε ορισμένες περιπτώσεις να αποβεί μοιραία.

Για τον λόγο αυτό, η χρήση του λαγοκέφαλου και συγγενικών ειδών για ανθρώπινη κατανάλωση απαγορεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Το ΕΛΚΕΘΕ υπενθυμίζει ότι στην Ελλάδα έχει καταγραφεί μόνο ένα περιστατικό δηλητηρίασης από κατανάλωση λαγοκέφαλου, το οποίο αφορούσε πέντε αλλοδαπούς ναυτικούς που δεν γνώριζαν το είδος. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καταγεγραμμένος θάνατος από βρώση λαγοκέφαλου στη χώρα.

Τι ισχύει για τις επιθέσεις σε λουόμενους

Τις τελευταίες ημέρες κυκλοφορούν αναφορές για επιθέσεις λαγοκέφαλων σε λουόμενους, όμως το ΕΛΚΕΘΕ ξεκαθαρίζει ότι τα περισσότερα περιστατικά δεν έχουν επιβεβαιωθεί.

Το Κέντρο αναφέρει ότι γνωρίζει μόνο ένα περιστατικό επίθεσης σε λουόμενη στην Κρήτη το 2022.

Παράλληλα, σημειώνει ότι δεν υπάρχει επίσημο και κεντρικό σύστημα καταγραφής περιστατικών επιθέσεων ή δηλητηριάσεων από λαγοκέφαλο στην Ελλάδα ή σε άλλες χώρες της Μεσογείου. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται ψυχραιμία, προσοχή και σωστή ενημέρωση, όχι αδικαιολόγητος πανικός.

Το σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση

Το ΕΛΚΕΘΕ παρακολουθεί εδώ και χρόνια την εξάπλωση του λαγοκέφαλου μέσα από ερευνητικά έργα και συνεργάζεται με αρμόδιους φορείς για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Το 2024 εκπόνησε Σχέδιο Δράσης για την παρακολούθηση, τη διαχείριση και την πιθανή εμπορική αξιοποίηση του είδους, με χρηματοδότηση από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής.

Παράλληλα, έχει καταρτιστεί πρόταση για πιλοτικό πρόγραμμα στοχευμένης και επιδοτούμενης εξαλίευσης λαγοκέφαλων από παράκτιους αλιείς, σε περιοχές όπου οι πληθυσμοί είναι μεγάλοι.

Το σχέδιο βασίζεται στην εμπειρία της Κύπρου και έχει ήδη σταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για διαπραγμάτευση και έγκριση.

Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες

Το βασικό μήνυμα του ΕΛΚΕΘΕ προς τους πολίτες είναι ψυχραιμία και προσοχή.

Οι λουόμενοι και οι ερασιτέχνες αλιείς δεν πρέπει να πλησιάζουν, να χαϊδεύουν, να ταΐζουν ή να προκαλούν άγρια θαλάσσια είδη. Αν χρειαστεί να χειριστούν λαγοκέφαλο, αυτό πρέπει να γίνεται μόνο με ειδικά, χοντρά γάντια.

Πάνω απ’ όλα, ο λαγοκέφαλος δεν πρέπει να καταναλώνεται σε καμία περίπτωση. Το ίδιο ισχύει και για οποιοδήποτε άγνωστο ψάρι για το οποίο δεν υπάρχει απόλυτη βεβαιότητα ότι είναι ασφαλές για βρώση.

Η πραγματική απειλή δεν είναι ο πανικός, αλλά η άγνοια. Και η απάντηση σε αυτήν είναι η επιστημονική ενημέρωση, η συστηματική παρακολούθηση και η οργανωμένη διαχείριση του προβλήματος.

Πηγή: Pagenews.gr