Πράσινο φως από τις ΗΠΑ για κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN λίγο πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ

Μία από τις σημαντικότερες κινήσεις επαναπροσέγγισης μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας μετά την κρίση των S-400 βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Reuters, η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προχωρά στην έγκριση της πώλησης δεκάδων κινητήρων αεροσκαφών της General Electric προς την Τουρκία, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιχειρησιακή ανάπτυξη του νέου τουρκικού μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN.

Η συμφωνία, η αξία της οποίας εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 700 εκατομμύρια δολάρια, αναμένεται να οριστικοποιηθεί μέσα στις επόμενες ημέρες, παρά τις αντιρρήσεις που έχουν διατυπωθεί από μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου.

Το timing μόνο τυχαίο δεν θεωρείται.

Η απόφαση έρχεται λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, την οποία θα φιλοξενήσει η Τουρκία στις 7 και 8 Ιουλίου, σε μια περίοδο όπου η Συμμαχία βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη γεωπολιτική αναδιάταξη μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την πρόσφατη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν.

Από τις κυρώσεις στην επαναπροσέγγιση

Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Τουρκία εξακολουθεί να βρίσκεται εκτός του προγράμματος των μαχητικών F-35, από το οποίο αποκλείστηκε μετά την αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.

Η Ουάσιγκτον είχε θεωρήσει ότι η ταυτόχρονη λειτουργία των S-400 και των F-35 δημιουργούσε σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των τεχνολογικών συστημάτων της Συμμαχίας, επιβάλλοντας κυρώσεις στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.

Η σημερινή επιλογή της κυβέρνησης Τραμπ δεν αναιρεί εκείνη την απόφαση. Ωστόσο, δείχνει ότι οι δύο πλευρές αναζητούν πλέον ένα νέο μοντέλο στρατηγικής συνεργασίας, χωρίς να επανέρχεται –τουλάχιστον προς το παρόν– το ζήτημα της επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Το KAAN και η στρατηγική αυτονομία της Τουρκίας

Το πρόγραμμα KAAN, που ξεκίνησε το 2016, αποτελεί το πιο φιλόδοξο εξοπλιστικό σχέδιο της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.

Ο στόχος της Άγκυρας είναι η ανάπτυξη ενός εγχώριου μαχητικού πέμπτης γενιάς, ικανού να περιορίσει σταδιακά την εξάρτηση της χώρας από δυτικούς προμηθευτές αμυντικού εξοπλισμού και να ενισχύσει την εξαγωγική δυναμική της τουρκικής αεροδιαστημικής βιομηχανίας.

Η προμήθεια κινητήρων της General Electric θεωρείται κρίσιμη για τη μετάβαση του προγράμματος από το στάδιο των πρωτοτύπων στην επιχειρησιακή παραγωγή.

Γιατί επιλέγει τώρα η Ουάσιγκτον

Η συγκυρία δεν είναι μόνο αμυντική αλλά βαθιά γεωπολιτική.

Η Τουρκία παραμένει κρίσιμος παίκτης για τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, ελέγχει τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων, διατηρεί στρατηγικό ρόλο στη Μαύρη Θάλασσα, στη Συρία, στον Καύκασο και στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ μετά την πρόσφατη κρίση με το Ιράν η σημασία της για τη διαχείριση των ενεργειακών και ναυτιλιακών διαδρόμων έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο.

Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα επιδιώξει την αποκατάσταση των σχέσεων με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος έχει χαρακτηρίσει πολλές φορές «ισχυρό ηγέτη» και στρατηγικό συνομιλητή.

Το Κογκρέσο εξακολουθεί να αντιδρά

Η επιλογή της κυβέρνησης δεν σημαίνει ότι οι αντιστάσεις στην Ουάσιγκτον έχουν εκλείψει.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, Γκρέγκορι Μικς, είχε εκφράσει αντιρρήσεις κατά την ανεπίσημη διαδικασία αξιολόγησης της συμφωνίας και δεν έχει δώσει τη συγκατάθεσή του.

Ωστόσο, η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει στην επίσημη κοινοποίηση προς το Κογκρέσο, γεγονός που καταδεικνύει τη βούληση του Λευκού Οίκου να αναλάβει το πολιτικό κόστος της απόφασης.

Η έγκριση της πώλησης δεν αφορά μόνο κινητήρες αεροσκαφών. Αποτελεί ένα στρατηγικό σήμα προς την Άγκυρα ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να επαναφέρει την Τουρκία πιο κοντά στον δυτικό αμυντικό πυρήνα, χωρίς να ανατρέψει τις κυρώσεις που εξακολουθούν να ισχύουν για τους S-400.

Ταυτόχρονα, η κίνηση λειτουργεί ως μήνυμα προς ολόκληρη τη Συμμαχία ότι, ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ, οι Ηνωμένες Πολιτείες επενδύουν στην πολιτική συνοχή της νοτιοανατολικής πτέρυγας σε μια περίοδο όπου οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η ασφάλεια των ενεργειακών διαδρόμων και η αντιπαράθεση με τη Ρωσία επαναπροσδιορίζουν τις στρατηγικές προτεραιότητες της Δύσης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συμφωνία για το πρόγραμμα KAAN υπερβαίνει τα όρια μιας εξοπλιστικής σύμβασης. Αποτελεί ένδειξη ότι η γεωπολιτική αξία της Τουρκίας επανέρχεται στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατηγικής, ακόμη και αν οι διαφωνίες μεταξύ των δύο συμμάχων δεν έχουν εξαλειφθεί.