Ποιος κέρδισε πραγματικά από το Ορμούζ; Η απάντηση δεν είναι ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ιράν

Η κρίση του Ορμούζ αλλάζει το μέλλον της παγκόσμιας ενέργειας – Η γεωπολιτική επιστρέφει στο επίκεντρο των αγορών

Η επαναλειτουργία του σημαντικότερου ενεργειακού θαλάσσιου διαδρόμου του πλανήτη απομακρύνει τον άμεσο κίνδυνο μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.

Ωστόσο, η γεωπολιτική αναταραχή που προκάλεσε η πολύμηνη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αφήνει ήδη βαθύ αποτύπωμα στις στρατηγικές αποφάσεις κυβερνήσεων, επενδυτών και ενεργειακών ομίλων.

Κατά γεωπολιτικές εκτιμήσεις, η κρίση δεν θα μείνει στην ιστορία για τη διάρκεια της διακοπής των ροών, αλλά επειδή επιτάχυνε τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο ενεργειακής ασφάλειας.

Το πιο κρίσιμο ενεργειακό σημείο του πλανήτη

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο ενεργειακό «chokepoint» της διεθνούς οικονομίας.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες:

• περίπου 20% του παγκόσμιου πετρελαίου,
• και σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG),

διέρχονται καθημερινά από το στενό που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό.

Η πολύμηνη διακοπή της κυκλοφορίας, εξαιτίας της στρατιωτικής σύγκρουσης ΗΠΑ–Ισραήλ–Ιράν, απέδειξε ότι ακόμη και η πλέον διασυνδεδεμένη ενεργειακή αγορά παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη στις γεωπολιτικές κρίσεις.

Πώς αποφεύχθηκε η ενεργειακή κατάρρευση

Παρά το μέγεθος της κρίσης, οι διεθνείς αγορές απέφυγαν ένα σοβαρό σοκ προσφοράς.

Αυτό επιτεύχθηκε μέσω ενός συνδυασμού έκτακτων μέτρων:

• αξιοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου,
• ανακατεύθυνση φορτίων μέσω εναλλακτικών διαδρομών,
• περιορισμός εισαγωγών από μεγάλους καταναλωτές όπως η Κίνα,
• προσωρινή μείωση της ζήτησης σε αρκετές οικονομίες.

Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι οι λύσεις αυτές ήταν προσωρινού χαρακτήρα και δεν μπορούν να αποτελέσουν μόνιμη στρατηγική απέναντι σε παρατεταμένες κρίσεις.

Το νέο “1973” της ενεργειακής πολιτικής

Πολλοί αναλυτές συγκρίνουν ήδη την κρίση του Ορμούζ με το αραβικό πετρελαϊκό εμπάργκο του 1973.

Τότε, η εκτόξευση των τιμών οδήγησε:

• στη δημιουργία των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου,
• στην ίδρυση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA),
• στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας,
• και στην αναζήτηση νέων πηγών παραγωγής.

Η σημερινή κρίση, όμως, εμφανίζει μία ουσιώδη διαφορά.

Οι κυβερνήσεις δεν στρέφονται πλέον αποκλειστικά στην αύξηση της παραγωγής υδρογονανθράκων, αλλά επενδύουν παράλληλα στην ενεργειακή διαφοροποίηση.

Η ενεργειακή ασφάλεια υπερισχύει πλέον του χαμηλού κόστους

Κατά πολιτικές εκτιμήσεις, η κρίση του Ορμούζ επιταχύνει μία θεμελιώδη αλλαγή στη φιλοσοφία της ενεργειακής πολιτικής.

Για δεκαετίες, οι περισσότερες οικονομίες σχεδίαζαν τα ενεργειακά τους συστήματα με βασικό κριτήριο το χαμηλό κόστος.

Σήμερα, προτεραιότητα γίνεται η ασφάλεια εφοδιασμού, ακόμη και αν αυτή συνεπάγεται υψηλότερο οικονομικό κόστος.

Η λογική αυτή οδηγεί σε:

• μεγαλύτερα στρατηγικά αποθέματα,
• περισσότερες πηγές εισαγωγών,
• ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής,
• επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές,
• ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας,
• αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας,
• και εκσυγχρονισμό των δικτύων.

Η Ευρώπη επιταχύνει τη μετάβαση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήλθε στην κρίση έχοντας ήδη μετασχηματίσει σημαντικά το ενεργειακό της μοντέλο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Η απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο οδήγησε:

• σε ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ,
• σε διαφοροποίηση των εισαγωγών LNG,
• σε περιορισμό της κατανάλωσης φυσικού αερίου,
• και σε σημαντικές επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση.

Η κρίση του Ορμούζ ενισχύει περαιτέρω αυτή τη στρατηγική.

Η Ασία επανασχεδιάζει την ενεργειακή της στρατηγική

Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις αναμένεται να καταγραφούν στις ασιατικές οικονομίες.

Χώρες όπως:

• η Ινδία,
• η Ιαπωνία,
• η Νότια Κορέα,
• και το Πακιστάν,

εξετάζουν ήδη νέες στρατηγικές που θα μειώνουν την εξάρτηση από τις εισαγωγές της Μέσης Ανατολής.

Παράλληλα, αυξάνονται οι επενδύσεις σε πυρηνική ενέργεια, αποθήκευση, πράσινο υδρογόνο και εγχώρια παραγωγή ηλεκτρισμού.

Οι αγορές αλλάζουν κατεύθυνση

Η μεταβολή αποτυπώνεται ήδη στις διεθνείς επενδύσεις.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), οι παγκόσμιες ενεργειακές επενδύσεις αναμένεται να φθάσουν φέτος τα 3,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Το μεγαλύτερο μέρος των νέων κεφαλαίων κατευθύνεται πλέον:

• στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας,
• στα ηλεκτρικά δίκτυα,
• στις μπαταρίες,
• στην ενεργειακή αποθήκευση,
• στην ανθεκτικότητα των υποδομών,

και όχι αποκλειστικά στην ανάπτυξη νέων κοιτασμάτων πετρελαίου.

Η νέα γεωπολιτική της ενέργειας

Κατά γεωπολιτικές εκτιμήσεις, η κρίση του Ορμούζ σηματοδοτεί μία βαθύτερη μεταβολή στη διεθνή ενεργειακή ισορροπία.

Η ενέργεια παύει να αποτελεί αποκλειστικά οικονομικό αγαθό και μετατρέπεται ολοένα περισσότερο σε εργαλείο εθνικής ασφάλειας, στρατηγικής αυτονομίας και γεωπολιτικής επιρροής.

Η νέα πραγματικότητα αναμένεται να επηρεάσει:

• τις κρατικές επενδύσεις,
• τη βιομηχανική πολιτική,
• τις εμπορικές σχέσεις,
• τις αγορές κεφαλαίου,
• αλλά και τις μελλοντικές ισορροπίες μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών.

Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα παραμείνουν για πολλά ακόμη χρόνια αναντικατάστατα για τη βιομηχανία, τις μεταφορές και την ηλεκτροπαραγωγή.

Ωστόσο, κατά πολιτικές εκτιμήσεις, η κρίση του Ορμούζ ίσως καταγραφεί ιστορικά όχι ως το τέλος της εποχής των υδρογονανθράκων, αλλά ως το γεγονός που επιτάχυνε αποφασιστικά τη μετάβαση προς ένα πιο διαφοροποιημένο, ανθεκτικό και γεωπολιτικά ασφαλές παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.

Πηγή: pagenews.gr