Τεχνητή νοημοσύνη και απολύσεις: Φταίει το AI ή το χρησιμοποιούν ως άλλοθι;

Οι μαζικές περικοπές σε μεγάλες πολυεθνικές συνδέονται όλο και πιο συχνά με την τεχνητή νοημοσύνη, όμως η πραγματική εικόνα φαίνεται πιο σύνθετη.

Το νέο κύμα μαζικών απολύσεων σε μεγάλες πολυεθνικές έχει φέρει ξανά στο επίκεντρο το ερώτημα αν η τεχνητή νοημοσύνη αντικαθιστά ήδη μαζικά εργαζομένους ή αν χρησιμοποιείται ως βολική εξήγηση για αποφάσεις που έχουν βαθύτερα οικονομικά αίτια. Το Expla-In Project του in.gr εξετάζει αυτή την τάση, δείχνοντας ότι πίσω από τους εντυπωσιακούς τίτλους για το AI κρύβονται συχνά αναδιαρθρώσεις, πίεση από μετόχους, κακά οικονομικά αποτελέσματα και προηγούμενες υπερβολικές προσλήψεις.

Το φαινόμενο είναι διεθνές και αφορά τόσο παραδοσιακές βιομηχανίες όσο και τεχνολογικούς κολοσσούς. Από τη British American Tobacco και τη Volkswagen μέχρι την Oracle, την Amazon και τη Meta, οι απολύσεις παρουσιάζονται συχνά μέσα σε ένα αφήγημα «ψηφιακού μετασχηματισμού». Όμως αυτό δεν σημαίνει πάντα ότι οι εργαζόμενοι αντικαθίστανται άμεσα από αλγορίθμους.

Το παράδειγμα της British American Tobacco

Η British American Tobacco ανακοίνωσε πρόγραμμα περικοπών που οδηγεί σε μείωση προσωπικού κατά 9.000 εργαζομένους διεθνώς. Η εταιρεία είχε προηγουμένως μιλήσει για στόχο να γίνει πιο ψηφιακή και πιο προσανατολισμένη στην τεχνητή νοημοσύνη, κάτι που δημιούργησε την εντύπωση ότι οι απολύσεις συνδέονται με το AI.

Ωστόσο, το ρεπορτάζ σημειώνει ότι το σχέδιο εξοικονόμησης συνδέεται και με οικονομικούς παράγοντες, καθώς η εταιρεία στόχευε σε εξοικονόμηση περίπου 600 εκατ. ευρώ, ενώ είχε προηγηθεί και μεγάλο πρόστιμο από τις ΗΠΑ για πωλήσεις στη Βόρεια Κορέα.

Volkswagen: Το AI δεν είναι ούτε η αιτία ούτε η λύση

Στην περίπτωση της Volkswagen, η τεχνητή νοημοσύνη δεν εμφανίζεται ως βασική αιτία των περικοπών, αλλά περισσότερο ως πιθανή λύση που προτείνεται από αναλυτές για την ανάκαμψη της εταιρείας. Σύμφωνα με το in.gr, η γερμανική αυτοβιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με προβλήματα καινοτομίας, ανταγωνισμό από ΗΠΑ και Κίνα στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, μείωση αγοραστικής δύναμης στην Ευρώπη και πίεση από δασμούς στις ΗΠΑ.

Με απλά λόγια, το πρόβλημα της Volkswagen φαίνεται να είναι βαθύτερο και δομικό. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν προκάλεσε την κρίση, αλλά ούτε μπορεί από μόνη της να λύσει ζητήματα ανταγωνιστικότητας, κόστους και στρατηγικής καθυστέρησης.

Το AI μπορεί να αλλάξει την εργασία, αλλά δεν εξηγεί μόνο του όλες τις απολύσεις. Σε πολλές περιπτώσεις λειτουργεί περισσότερο ως επικοινωνιακή ομπρέλα για αποφάσεις περικοπών.

Το AI-washing στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες

Στον χώρο της τεχνολογίας, το φαινόμενο γίνεται ακόμη πιο έντονο. Το 2026, σύμφωνα με το in.gr, έχουν καταγραφεί περίπου 160.000 απολύσεις στον κλάδο, με περισσότερες από τις μισές να αποδίδονται από τους εργοδότες στην έλευση της τεχνητής νοημοσύνης.

Εδώ εμφανίζεται ο όρος «AI-washing»: η προσχηματική επίκληση της τεχνητής νοημοσύνης για να δικαιολογηθούν μαζικές απολύσεις. Δηλαδή, μια εταιρεία μπορεί να επικαλείται το AI για να παρουσιάσει τις περικοπές ως μέρος ενός μελλοντικού τεχνολογικού σχεδίου, ενώ στην πράξη οι λόγοι μπορεί να είναι οικονομικοί, οργανωτικοί ή χρηματιστηριακοί.

Amazon, Meta και Oracle στο επίκεντρο

Το άρθρο αναφέρει ότι η Oracle έχει προχωρήσει σε δεκάδες χιλιάδες απολύσεις μέσα σε έναν χρόνο και ξεκινά νέο γύρο αναδιάρθρωσης με επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, η Amazon έχει μειώσει σημαντικά το διοικητικό προσωπικό της, ενώ η Meta ανακοίνωσε νέες περικοπές, την ώρα που επενδύει τεράστια ποσά στην ανάπτυξη AI.

Η Meta αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της διπλής εικόνας: από τη μία περικοπές θέσεων εργασίας, από την άλλη τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό ενισχύει το αφήγημα ότι το AI αλλάζει την εσωτερική λειτουργία των εταιρειών, χωρίς όμως να αποδεικνύεται πάντα ότι αντικαθιστά άμεσα και μαζικά το ανθρώπινο δυναμικό.

Γιατί οι εταιρείες δείχνουν το AI

Η επίκληση της τεχνητής νοημοσύνης έχει και επικοινωνιακό πλεονέκτημα. Αν μια εταιρεία πει ότι απολύει επειδή «μετασχηματίζεται τεχνολογικά», η απόφαση παρουσιάζεται πιο μοντέρνα και λιγότερο σκληρή από το να παραδεχθεί ότι απλώς μειώνει κόστος ή διορθώνει υπερβολικές προσλήψεις προηγούμενων ετών.

Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, πολλές απολύσεις στις μεγάλες εταιρείες συνδέονται τελικά με την ανάγκη ικανοποίησης των μετόχων, την αναδίπλωση λόγω αδύναμων οικονομικών αποτελεσμάτων ή τη διόρθωση του overhiring που έγινε τα προηγούμενα χρόνια.

Το AI παραμένει ακριβό

Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι το κόστος. Το in.gr αναφέρει ότι ο αντιπρόεδρος της Nvidia, Μπράιαν Κατανζάρο, προκάλεσε συζήτηση όταν δήλωσε στο Axios ότι η τεχνητή νοημοσύνη παραμένει πολύ ακριβή σε σχέση με το κόστος της ανθρώπινης εργασίας. Αν αυτό ισχύει, τότε η άμεση αντικατάσταση εργαζομένων από AI δεν είναι τόσο απλή όσο παρουσιάζεται.

Το συμπέρασμα είναι ότι το AI αλλάζει ήδη τον τρόπο λειτουργίας των εταιρειών, αλλά δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως η μοναδική αιτία των απολύσεων. Σε αρκετές περιπτώσεις είναι εργαλείο, σε άλλες είναι επενδυτική κατεύθυνση και σε πολλές λειτουργεί ως βολική δικαιολογία.

Τι σημαίνει για τους εργαζομένους

Για τους εργαζομένους, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πραγματική πρόκληση, αλλά όχι απαραίτητα τον μοναδικό εχθρό. Η αγορά εργασίας πιέζεται από την αυτοματοποίηση, την παγκόσμια επιβράδυνση, τον ανταγωνισμό, την ανάγκη μείωσης κόστους και τις απαιτήσεις των μετόχων.

Η μεγάλη αλλαγή είναι ότι το AI δίνει στις εταιρείες ένα νέο αφήγημα για να εξηγήσουν τις περικοπές. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν η τεχνητή νοημοσύνη παίρνει δουλειές, αλλά αν χρησιμοποιείται για να καλύψει αποφάσεις που θα λαμβάνονταν έτσι κι αλλιώς.

Πηγή: Pagenews.gr