Η νέα εθνική στρατηγική για το νερό: Από την πολυδιάσπαση στην υδατική ασφάλεια

Η κυβέρνηση επιχειρεί να περάσει από τη διαχείριση κρίσεων σε ένα ενιαίο μοντέλο πρόληψης, επενδύσεων και θεσμικού συντονισμού. Στο επίκεντρο μπαίνουν η λειψυδρία, οι διαρροές στα δίκτυα, οι αφαλατώσεις, οι νέες υποδομές και η συνένωση δυνάμεων γύρω από ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ.

Το νερό περνά πλέον στον πυρήνα του εθνικού σχεδιασμού. Η κλιματική κρίση, οι παρατεταμένες ξηρασίες, οι πιέσεις στον τουρισμό, οι ανάγκες της αγροτικής παραγωγής και τα ακραία πλημμυρικά φαινόμενα υποχρεώνουν τη χώρα να αλλάξει μοντέλο.

Η νέα Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, φιλοδοξεί να αποτελέσει το πρώτο ολοκληρωμένο πλαίσιο εθνικής εμβέλειας για τη διαχείριση του πολυτιμότερου φυσικού πόρου της χώρας.

Το βασικό πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: το νερό δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως τεχνικό ζήτημα των δήμων ή των παρόχων, αλλά ως θέμα δημόσιας υγείας, κοινωνικής συνοχής, περιβαλλοντικής προστασίας και οικονομικής ανάπτυξης.

Οι τρεις πυλώνες

Η νέα στρατηγική οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες.

Ο πρώτος είναι το νερό ως εγγύηση ζωής, υγείας και ευημερίας. Η Πολιτεία θέτει ως προτεραιότητα την πρόσβαση όλων των πολιτών σε επαρκές και ποιοτικό νερό, με ταυτόχρονη προστασία των υδάτινων οικοσυστημάτων.

Ο δεύτερος αφορά την κλιματική θωράκιση. Η λογική μετατοπίζεται από την εκ των υστέρων αντιμετώπιση κρίσεων στην πρόληψη. Στόχος είναι η χώρα να διαθέτει μηχανισμούς έγκαιρης αντίδρασης απέναντι στη λειψυδρία, στις ξηρασίες και στις πλημμύρες.

Ο τρίτος πυλώνας είναι η σύγχρονη διακυβέρνηση του νερού. Ψηφιοποίηση, δεδομένα, διαφάνεια, ισχυρότεροι πάροχοι και καλύτερος συντονισμός μπαίνουν στο επίκεντρο ενός νέου μοντέλου διαχείρισης.

Από τον σχεδιασμό στην πράξη

Η στρατηγική δεν μένει μόνο σε θεσμικές κατευθύνσεις. Συνοδεύεται από έργα.

Το ΥΠΕΝ έχει ήδη εντάξει 25 δήμους στο πρόγραμμα «Παρεμβάσεις παροχής πόσιμου νερού και διαχείρισης υδάτων», με 33 έργα συνολικού προϋπολογισμού άνω των 41 εκατ. ευρώ.

Τα έργα αφορούν επεκτάσεις δικτύων, νέες γεωτρήσεις, δεξαμενές, μονάδες αφαλάτωσης και αντικατάσταση πεπαλαιωμένων αγωγών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αντιμετώπιση των απωλειών στα δίκτυα. Σε ορισμένες περιοχές, οι διαρροές φτάνουν ακόμη και το 60% έως 70%, γεγονός που σημαίνει ότι τεράστιες ποσότητες νερού χάνονται πριν καν φτάσουν στον καταναλωτή.

Από την πολυδιάσπαση στην αποτελεσματικότητα

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η μεταρρύθμιση είναι ο διοικητικός κατακερματισμός.

Στην Ελλάδα υπάρχουν περισσότεροι από 735 φορείς με αρμοδιότητες στη διαχείριση υδάτων. Το αποτέλεσμα είναι συχνά αλληλεπικαλύψεις, καθυστερήσεις, αυξημένο κόστος και αδυναμία ενιαίου σχεδιασμού.

Η εικόνα είναι χαρακτηριστική ακόμη και στην Αττική. Από τους 62 δήμους, άλλοι υδρεύονται από την ΕΥΔΑΠ, άλλοι έχουν δημοτικά δίκτυα, άλλοι μεικτά συστήματα και άλλοι διαφορετικά καθεστώτα ανά δημοτική ενότητα.

Το νέο νομοσχέδιο που προωθείται στη Βουλή προβλέπει τη συνένωση 60 παρόχων υπηρεσιών ύδατος με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, ώστε να δημιουργηθούν ισχυρότερα και πιο αποτελεσματικά σχήματα.

Η λογική είναι να συνδυαστεί η τεχνογνωσία των μεγάλων οργανισμών με τη γνώση των τοπικών φορέων.

Το στοίχημα της χρηματοδότησης

Η νέα δομή εκτιμάται ότι θα διευκολύνει την προσέλκυση πόρων για έργα ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης.

Μεγαλύτεροι και ισχυρότεροι φορείς μπορούν να σχεδιάζουν πιο ώριμα έργα, να αξιοποιούν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, να προχωρούν σε προσλήψεις εξειδικευμένου προσωπικού και να μειώνουν το κόστος λειτουργίας μέσα από οικονομίες κλίμακας.

Παράλληλα, το ΥΠΕΝ δίνει έμφαση στη διατήρηση κοινωνικά δίκαιων τιμολογίων και στην προστασία των ευάλωτων καταναλωτών.

Η νέα στρατηγική για το νερό δεν είναι απλώς περιβαλλοντική πολιτική. Είναι πολιτική ανθεκτικότητας.

Αφορά τα νησιά που πιέζονται από τον τουρισμό. Αφορά τις αγροτικές περιοχές που χρειάζονται νερό για την παραγωγή. Αφορά τις πόλεις που πρέπει να προστατευθούν από πλημμύρες. Αφορά την καθημερινότητα των πολιτών και την ποιότητα ζωής.

Το πραγματικό στοίχημα για την κυβέρνηση είναι να αποδείξει ότι μπορεί να περάσει από την αποσπασματική διαχείριση στην ενιαία στρατηγική.

Διότι το νερό δεν είναι ένας ακόμη τομέας δημόσιας πολιτικής. Είναι προϋπόθεση ζωής, ανάπτυξης και κοινωνικής σταθερότητας.

Πηγή: pagenews.gr