Τραμπ κηρύσσει οικονομικό πόλεμο στο Ιράν:«Όποιος το κρατήσει ζωντανό θα πληρώσει»–Στο στόχαστρο και σύμμαχοι

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να στραγγαλίσει οικονομικά την Τεχεράνη και απειλεί με βαριές συνέπειες τρίτες χώρες – Ο μεγάλος κίνδυνος με την Κίνα, το πετρέλαιο και τα Στενά του Ορμούζ

Σε μια κίνηση που μπορεί να μεταφέρει τον πόλεμο με το Ιράν από το στρατιωτικό πεδίο στις αγορές, στο παγκόσμιο εμπόριο και στις διεθνείς τράπεζες, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε χώρα προσφέρει οικονομική «σανίδα σωτηρίας» στην Τεχεράνη θα βρεθεί αντιμέτωπη με τεράστιες οικονομικές συνέπειες.

Η νέα απειλή του Αμερικανού προέδρου ουσιαστικά ανοίγει την πόρτα για μια πολύ επιθετικότερη εφαρμογή δευτερογενών κυρώσεων: όχι μόνο εναντίον του Ιράν, αλλά δυνητικά και εναντίον τραπεζών, επιχειρήσεων, ναυτιλιακών δικτύων ή κρατικών οργανισμών τρίτων χωρών που συνεχίζουν να συναλλάσσονται μαζί του.

Ο Τραμπ υποσχέθηκε μέσω ανάρτησής του «οικονομικό πόλεμο και απομόνωση σε πρωτοφανή κλίμακα», χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει ακόμη το πλήρες επιχειρησιακό σχέδιο των νέων μέτρων.

Και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο: αν η απειλή εφαρμοστεί στο εύρος που περιγράφει ο Λευκός Οίκος, η πίεση δεν θα περιοριστεί στην Τεχεράνη. Μπορεί να μεταφερθεί στο Πεκίνο, στον Κόλπο, στις διεθνείς τράπεζες, στις ναυτιλιακές εταιρείες και τελικά στις τιμές της ενέργειας.

Το τελεσίγραφο Τραμπ προς ολόκληρο τον κόσμο

Ο Αμερικανός πρόεδρος έθεσε εξαιρετικά ευρύ πλαίσιο.

Κατά τον Τραμπ, οικονομικές συνέπειες μπορεί να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε χώρα επιτρέψει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, επιχειρήσεις, αεροδρόμια ή κρατικούς φορείς της να προσφέρουν οποιασδήποτε μορφής οικονομική διέξοδο στο Ιράν.

Η διατύπωση αυτή είναι σημαντική επειδή μετατρέπει την αμερικανική στρατηγική από «κυρώσεις κατά του Ιράν» σε δυνητικές κυρώσεις κατά όσων συναλλάσσονται με το Ιράν.

Η Guardian εκτιμά επίσης ότι η ανακοίνωση παραπέμπει σε κλιμάκωση των δευτερογενών κυρώσεων, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το πετρέλαιο και τα χρηματοπιστωτικά δίκτυα μέσω των οποίων η Τεχεράνη εξακολουθεί να αποκτά πρόσβαση σε ξένο συνάλλαγμα.

Η μεγάλη μάχη είναι το πετρέλαιο – Και πίσω του βρίσκεται η Κίνα

Εδώ βρίσκεται ίσως το δυσκολότερο κομμάτι της στρατηγικής Τραμπ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters στο αρχικό δημοσίευμα, πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίου που μεταφέρεται διά θαλάσσης κατευθυνόταν στην Κίνα με βάση τα δεδομένα του 2025.

Επομένως, εάν η Ουάσιγκτον επιχειρήσει πραγματικά να κλείσει κάθε οικονομική δίοδο προς την Τεχεράνη, αργά ή γρήγορα θα βρεθεί μπροστά στο κινεζικό τείχος.

Και αυτό δημιουργεί ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα για τον Τραμπ.

Μια επιθετική εφαρμογή δευτερογενών κυρώσεων σε κινεζικές επιχειρήσεις ή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα μπορούσε να προκαλέσει νέα σύγκρουση ΗΠΑ–Κίνας, με το Πεκίνο να διαθέτει δικά του ισχυρά όπλα αντιποίνων, από το εμπόριο έως τις κρίσιμες πρώτες ύλες και τις σπάνιες γαίες. Η πιθανότητα νέας έντασης στις αμερικανοκινεζικές σχέσεις επισημαίνεται ήδη από αναλυτές.

Με απλά λόγια, ο Τραμπ μπορεί να θέλει να στραγγαλίσει το Ιράν χωρίς νέο μεγάλο στρατιωτικό γύρο, αλλά για να το πετύχει ίσως χρειαστεί να συγκρουστεί οικονομικά με πολύ μεγαλύτερες δυνάμεις.

Τα Εμιράτα έκαναν ήδη την πρώτη κίνηση

Η αμερικανική πίεση φαίνεται να αρχίζει να παράγει αποτελέσματα στον Κόλπο.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν την αναστολή των εμπορικών και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών με το Ιράν, μετά την ανακοίνωση του υπουργείου Άμυνας τους ότι εντοπίστηκαν δύο ιρανικοί πύραυλοι που κατέπεσαν στη θάλασσα – ισχυρισμό που η Τεχεράνη απορρίπτει.

Η κίνηση του Άμπου Ντάμπι έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία.

Εάν περισσότερες χώρες του Κόλπου αρχίσουν να περιορίζουν τις οικονομικές σχέσεις τους με την Τεχεράνη υπό τον φόβο αμερικανικών κυρώσεων, το Ιράν κινδυνεύει να χάσει κρίσιμους περιφερειακούς οικονομικούς διαύλους.

Ταυτόχρονα όμως δημιουργείται ένα άλλο πρόβλημα: ορισμένες από αυτές τις χώρες λειτουργούν και ως μεσολαβητές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Ο πραγματικός «πυρηνικός» μοχλός είναι το Ορμούζ

Πίσω από τις κυρώσεις βρίσκεται η μεγαλύτερη οικονομική απειλή της κρίσης: τα Στενά του Ορμούζ.

Πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου περνούσε από τη συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία, σύμφωνα με το Reuters.

Η σημερινή εικόνα παραμένει εξαιρετικά προβληματική. Πρόσφατες αναλύσεις αναφέρουν ότι η θαλάσσια κίνηση εξακολουθεί να βρίσκεται περισσότερο από 90% χαμηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα.

Γι’ αυτό και η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν δεν αφορά μόνο δύο χώρες.

Αφορά:

• την παγκόσμια τιμή του πετρελαίου,
• το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης δεξαμενόπλοιων,
• τις οικονομίες του Κόλπου,
• την ενεργειακή ασφάλεια Ευρώπης και Ασίας,
• τον πληθωρισμό και τελικά τα επιτόκια στις μεγάλες οικονομίες.

Όσο το Ορμούζ δεν επιστρέφει σε πλήρη και ασφαλή λειτουργία, η Τεχεράνη διατηρεί έναν ασύμμετρο οικονομικό μοχλό πολύ μεγαλύτερο από το μέγεθος της ίδιας της ιρανικής οικονομίας.

Δύο εκεχειρίες κατέρρευσαν – Τώρα ο Τραμπ αλλάζει όπλο

Οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν ήδη ανακοινώσει δύο συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός, τον Απρίλιο και τον Ιούνιο, όμως καμία δεν κατάφερε να δημιουργήσει μόνιμη διευθέτηση.

Μάλιστα, μόλις στις 17 Αυγούστου Ιρανός αξιωματούχος προειδοποιούσε μέσω Reuters ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να κλιμακώσει ξανά την κατάσταση στο Ορμούζ εάν οι ΗΠΑ δεν εφαρμόσουν τις δεσμεύσεις της προσωρινής συμφωνίας.

Την ίδια στιγμή υπάρχει εμφανής ασάφεια ακόμη και στην αμερικανική πλευρά για το πού ακριβώς βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν πραγματοποιούνται συνομιλίες με το Ιράν, ενώ ο Τζάρεντ Κούσνερ είχε παρουσιάσει μια περισσότερο αισιόδοξη εικόνα για τη διπλωματική διαδικασία.

Η αντίφαση δείχνει πόσο ρευστή παραμένει η κατάσταση.

Τι πραγματικά επιδιώκει ο Τραμπ

Η νέα στρατηγική μπορεί να διαβαστεί ως προσπάθεια της Ουάσιγκτον να πετύχει με οικονομικό στραγγαλισμό αυτό που δεν έχει ακόμη εξασφαλίσει μέσω του πολέμου και της διπλωματίας.

Ο βασικός στόχος παραμένει μια πολύ αυστηρότερη συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και ειδικά για τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.

Η Τεχεράνη από την πλευρά της δηλώνει ότι παραμένει διαθέσιμη για διάλογο, αλλά απορρίπτει την απαίτηση να εμφανιστεί ως χώρα που παραδίδεται.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το μεγάλο ρίσκο της στρατηγικής Τραμπ.

Οι κυρώσεις μπορούν να κάνουν το κόστος για το Ιράν δυσβάσταχτο. Δεν εγγυώνται όμως ότι η πολιτική ηγεσία του θα υποχωρήσει.

Και εάν η οικονομική πίεση δεν οδηγήσει σε συμφωνία, αλλά σε νέα ιρανική στρατιωτική κλιμάκωση στο Ορμούζ, τότε η προσπάθεια οικονομικής απομόνωσης της Τεχεράνης μπορεί να επιστρέψει ως παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.

Το μεγάλο στοίχημα: Θα απομονώσει το Ιράν ή θα διχάσει τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ;

Αυτό είναι πλέον το ερώτημα που ξεπερνά κατά πολύ το Ιράν.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί ουσιαστικά να χρησιμοποιήσει την πρόσβαση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και στην αμερικανική αγορά ως γεωπολιτικό όπλο.

Εάν οι απειλές εφαρμοστούν αυστηρά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις μπορεί να κληθούν να επιλέξουν: οικονομικές σχέσεις με το Ιράν ή απρόσκοπτη πρόσβαση στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για μικρότερες οικονομίες, η επιλογή μπορεί να είναι σχετικά εύκολη.

Για την Κίνα όμως είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση.

Και γι’ αυτό η νέα ανακοίνωση του Τραμπ μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερη από ένα ακόμη πακέτο κυρώσεων: μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας δεύτερης, παράλληλης σύγκρουσης – ενός οικονομικού πολέμου γύρω από το Ιράν, στον οποίο θα αναγκαστούν να πάρουν θέση και χώρες που μέχρι σήμερα προσπαθούσαν να μείνουν στη μέση.

Πηγή: pagenews.gr