Η ΕΕ βάζει στο τραπέζι εμπορικό αποκλεισμό των ισραηλινών εποικισμών

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει για πρώτη φορά τόσο σοβαρά το ενδεχόμενο επιβολής εμπορικών περιορισμών στα προϊόντα που προέρχονται από τους ισραηλινούς εποικισμούς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, ανοίγοντας μια νέα και ιδιαίτερα ευαίσθητη γεωπολιτική συζήτηση για τις σχέσεις Βρυξελλών – Τελ Αβίβ.

Σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο χαρακτηρίζεται «Restricted» και έχει περιέλθει σε γνώση του Euractiv, η Κομισιόν παρουσίασε στα κράτη-μέλη τρεις διαφορετικές νομικές επιλογές, τις οποίες θα εξετάσουν οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ στις Βρυξέλλες.

Οι επιλογές περιλαμβάνουν:

• την επιβολή ειδικού συστήματος αδειοδότησης για τις εισαγωγές προϊόντων από εποικισμούς,
• την επιβολή δασμών που ουσιαστικά θα καθιστούν τα προϊόντα μη ανταγωνιστικά στην ευρωπαϊκή αγορά,
• ακόμη και πλήρη απαγόρευση εισαγωγών προϊόντων που προέρχονται από ισραηλινούς εποικισμούς, οι οποίοι θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου.

Πολιτικό μήνυμα περισσότερο παρά οικονομικό μέτρο

Παρότι οι τεχνικές επιλογές έχουν πλέον καταγραφεί, το ίδιο το έγγραφο της Επιτροπής αφήνει να εννοηθεί ότι μια τέτοια απόφαση δεν θα αποτελούσε απλώς εμπορικό μέτρο.

Θα αποτελούσε πρωτίστως πολιτική επιλογή.

Ο λόγος είναι ότι το εμπόριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τους ισραηλινούς εποικισμούς είναι σχετικά περιορισμένο, γεγονός που σημαίνει ότι οι οικονομικές επιπτώσεις θα ήταν μικρές σε σχέση με το διπλωματικό μήνυμα που θα εξέπεμπε μια τέτοια κίνηση.

Η πίεση προς τις Βρυξέλλες αυξάνεται

Η πρωτοβουλία έρχεται έπειτα από μήνες πιέσεων που ασκούν αρκετά κράτη-μέλη, τα οποία ζητούν πιο αποφασιστική ευρωπαϊκή στάση απέναντι στην επέκταση των ισραηλινών εποικισμών και στη συνεχιζόμενη κρίση στη Γάζα.

Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, έχει ζητήσει από την Επιτροπή να παρουσιάσει συγκεκριμένες επιλογές, επιδιώκοντας να μεταφέρει τη συζήτηση από τις γενικές πολιτικές δηλώσεις σε πρακτικά μέτρα.

Παράλληλα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει χαρακτηρίσει την επέκταση των εποικισμών «απολύτως απαράδεκτη», επιβεβαιώνοντας ότι η Επιτροπή θα παρουσιάσει επίσημα τις νομικές επιλογές στα κράτη-μέλη.

Διχασμένη η Ευρώπη

Παρά τη σκλήρυνση της ρητορικής, η επίτευξη συμφωνίας μόνο εύκολη δεν θεωρείται.

Η ΕΕ εξακολουθεί να εμφανίζεται βαθιά διχασμένη ως προς το εύρος των μέτρων απέναντι στο Ισραήλ.

Χώρες όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία, το Βέλγιο, η Γαλλία και η Σουηδία τάσσονται υπέρ πιο αυστηρών εμπορικών περιορισμών, ενώ άλλα κράτη-μέλη διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις, φοβούμενα τις επιπτώσεις στις σχέσεις με το Ισραήλ αλλά και στις ευρύτερες ισορροπίες της Μέσης Ανατολής.

Οι σχέσεις ΕΕ–Ισραήλ σε νέα φάση

Η συζήτηση για τους εποικισμούς αποτελεί μόνο ένα μέρος μιας συνολικότερης αναθεώρησης της ευρωπαϊκής πολιτικής έναντι του Ισραήλ.

Τους τελευταίους μήνες η Ένωση έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις σε εξτρεμιστές Ισραηλινούς εποίκους και οργανώσεις που συνδέονται με βίαιες επιθέσεις κατά Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη, ενώ συνεχίζεται η συζήτηση για πιθανές πρόσθετες κυρώσεις ή ακόμη και για αλλαγές στη Συμφωνία Σύνδεσης ΕΕ–Ισραήλ.

Πέρα από το περιορισμένο οικονομικό αποτύπωμα, η πρωτοβουλία της Κομισιόν έχει ισχυρό συμβολισμό.

Για πρώτη φορά μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, οι Βρυξέλλες εξετάζουν μέτρα που αγγίζουν άμεσα τις εμπορικές σχέσεις με το Ισραήλ και όχι μόνο μεμονωμένες κυρώσεις σε φυσικά πρόσωπα.

Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη σταδιακή μετατόπιση του πολιτικού κλίματος στην Ευρώπη, όπου ολοένα περισσότερες κυβερνήσεις θεωρούν ότι η συνέχιση της εποικιστικής πολιτικής και η ανθρωπιστική κρίση στα παλαιστινιακά εδάφη καθιστούν αναγκαία μια πιο ενεργητική ευρωπαϊκή απάντηση.

Ωστόσο, η τελική απόφαση θα αποτελέσει και ένα κρίσιμο τεστ για τη συνοχή της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εάν οι «27» δεν καταφέρουν να συμφωνήσουν ούτε σε περιορισμένα εμπορικά μέτρα κατά προϊόντων από παράνομους εποικισμούς, θα επιβεβαιωθεί για ακόμη μία φορά ότι η κοινή εξωτερική πολιτική της ΕΕ εξακολουθεί να προσκρούει στις διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες των κρατών-μελών.