Πετρέλαιο,ομόλογα,ΕΚΤ: Πώς η κρίση στη Μ. Ανατολή απειλεί να ανατρέψει τη νομισματική στρατηγική της Ευρώπης

Η νέα άνοδος των τιμών του πετρελαίου δεν αποτελεί μόνο ενεργειακό σοκ. Επαναφέρει τον πληθωρισμό στο επίκεντρο, αυξάνει τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων και δυσκολεύει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να χαλαρώσει τη νομισματική της πολιτική.

Λίγες ημέρες πριν οι αγορές προεξοφλούσαν ότι ο κύκλος του υψηλού πληθωρισμού στην Ευρωζώνη πλησιάζει στο τέλος του. Η αποκλιμάκωση των τιμών στις Ηνωμένες Πολιτείες και η σταδιακή επιβράδυνση του ευρωπαϊκού πληθωρισμού ενίσχυαν τις προσδοκίες ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσε να κινηθεί προς μια πιο ήπια νομισματική πολιτική.

Η νέα ανάφλεξη, όμως, στη Μέση Ανατολή άλλαξε μέσα σε λίγες ώρες το σκηνικό.

Η άνοδος του Brent προς τα 85 δολάρια το βαρέλι, μετά την κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, επανέφερε τους φόβους για ένα νέο ενεργειακό σοκ, με τις αγορές να επαναξιολογούν άμεσα τις προοπτικές για τα επιτόκια, τον πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη.

Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη αύξηση στην τιμή του πετρελαίου. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αναδεικνύει πόσο στενά συνδέονται πλέον η γεωπολιτική, οι αγορές ενέργειας και η νομισματική πολιτική.

Τα ομόλογα αντιδρούν πρώτα

Η πρώτη αγορά που απορροφά κάθε γεωπολιτικό σοκ είναι η αγορά κρατικών ομολόγων.

Οι αποδόσεις των γερμανικών διετών τίτλων –που θεωρούνται ο καλύτερος δείκτης των προσδοκιών για τα επιτόκια της ΕΚΤ– κινήθηκαν ανοδικά, ενώ αυξήθηκε και η απόδοση του δεκαετούς γερμανικού bund.

Η εξήγηση είναι απλή.

Όταν οι επενδυτές εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει υψηλότερος για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να διακρατήσουν κρατικά ομόλογα. Ως αποτέλεσμα, οι τιμές των ομολόγων υποχωρούν και οι αποδόσεις ανεβαίνουν.

Πρόκειται για έναν μηχανισμό που επηρεάζει άμεσα το κόστος δανεισμού κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

Το πετρέλαιο γίνεται ξανά ο μεγάλος «ρυθμιστής»

Η προσοχή των αγορών στρέφεται πλέον σχεδόν αποκλειστικά στη Μέση Ανατολή.

Το ενδεχόμενο επέκτασης των εχθροπραξιών και κυρίως οι απειλές της Τεχεράνης για διατάραξη της ναυσιπλοΐας όχι μόνο στα Στενά του Ορμούζ αλλά και στην περιοχή του Bab el-Mandeb, δημιουργούν ανησυχία για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, ενώ το Bab el-Mandeb αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για τις μεταφορές μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.

Οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στις δύο αυτές θαλάσσιες οδούς θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα ανατιμήσεων όχι μόνο στην ενέργεια αλλά και στις μεταφορές, στα βιομηχανικά προϊόντα και τελικά στον συνολικό πληθωρισμό.

Η δύσκολη εξίσωση της ΕΚΤ

Για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σύνθετο.

Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου δεν προέρχεται από υπερθέρμανση της οικονομίας αλλά από γεωπολιτικό σοκ.

Αυτό σημαίνει ότι δημιουργεί έναν ιδιαίτερα δυσμενή συνδυασμό:

• αυξάνει το κόστος παραγωγής,
• περιορίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών,
• επιβραδύνει την ανάπτυξη,
• ενώ ταυτόχρονα διατηρεί υψηλό τον πληθωρισμό.

Οι οικονομολόγοι χαρακτηρίζουν αυτό το φαινόμενο στασιμοπληθωρισμό (stagflation), δηλαδή τον συνδυασμό χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού.

Πρόκειται για το δυσκολότερο περιβάλλον για οποιαδήποτε κεντρική τράπεζα.

Εάν μειώσει τα επιτόκια, κινδυνεύει να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό.

Εάν τα διατηρήσει υψηλά, επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ήδη ασθενική ευρωπαϊκή οικονομία.

Οι αγορές αλλάζουν ήδη τις προβλέψεις τους

Μέσα σε λίγες συνεδριάσεις οι χρηματαγορές αναθεώρησαν τις προσδοκίες τους για την πορεία των επιτοκίων.

Οι επενδυτές προεξοφλούν πλέον περίπου 40 μονάδες βάσης επιπλέον περιοριστικής πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μέσα στο έτος, αισθητά υψηλότερα από ό,τι πριν από την κλιμάκωση της κρίσης.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη μεγάλη ευαισθησία των αγορών στις ενεργειακές εξελίξεις.

Ένα διπλωματικό άνοιγμα στη Μέση Ανατολή μπορεί να μειώσει άμεσα τις αποδόσεις των ομολόγων.

Αντίθετα, μια νέα κλιμάκωση μπορεί να οδηγήσει σε νέο κύμα ανόδου.

Δεν απειλείται μόνο ο πληθωρισμός

Η αύξηση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο για τις κυβερνήσεις.

Επηρεάζει ολόκληρη την οικονομία.

Ακριβότερος κρατικός δανεισμός σημαίνει υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις, ακριβότερα στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, περιορισμό των επενδύσεων και τελικά χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Για τις υπερχρεωμένες οικονομίες της Ευρωζώνης, όπως η Ιταλία, η Γαλλία ή το Βέλγιο, κάθε άνοδος των αποδόσεων αυξάνει σημαντικά το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους.

Αυτό περιορίζει ακόμη περισσότερο τη δυνατότητα δημοσιονομικών παρεμβάσεων σε μια περίοδο όπου απαιτούνται επενδύσεις τόσο στην άμυνα όσο και στην πράσινη μετάβαση.

Η γεωοικονομία αντικαθιστά τη μακροοικονομία

Τα τελευταία χρόνια οι αγορές παρακολουθούσαν κυρίως οικονομικούς δείκτες: πληθωρισμό, ανεργία, ανάπτυξη.

Σήμερα η εικόνα έχει αλλάξει.

Οι επενδυτές παρακολουθούν πλέον εξίσου στενά τους χάρτες των συγκρούσεων, τις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας, τις κυρώσεις, τις εμπορικές αντιπαραθέσεις και τις στρατιωτικές εξελίξεις.

Η γεωπολιτική μετατρέπεται ολοένα περισσότερο σε βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της νομισματικής πολιτικής.

Με άλλα λόγια, οι αποφάσεις της ΕΚΤ δεν θα εξαρτώνται πλέον μόνο από τα στοιχεία της Eurostat, αλλά και από όσα συμβαίνουν στα Στενά του Ορμούζ ή στην Ερυθρά Θάλασσα.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η Ευρωζώνη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα.

Η ενεργειακή ασφάλεια, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και η νομισματική πολιτική έχουν πλέον συγχωνευθεί σε ένα ενιαίο γεωοικονομικό πεδίο.

Εάν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα ή κινηθούν ακόμη υψηλότερα, οι αποδόσεις των ευρωπαϊκών κρατικών ομολόγων είναι πιθανό να συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία, καθυστερώντας την αποκλιμάκωση των επιτοκίων και επιβαρύνοντας την οικονομική δραστηριότητα.

Σε αυτή τη νέα εποχή, η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν είναι μόνο να τιθασεύσει τον πληθωρισμό. Είναι να διαχειριστεί έναν κόσμο όπου οι αποφάσεις για τα επιτόκια λαμβάνονται πλέον υπό τη σκιά των γεωπολιτικών κρίσεων και όχι αποκλειστικά των οικονομικών δεικτών.

Πηγή: pagenews.gr