Ντε Κος: Στήριξη στις κρίσεις, όρια στις κυβερνήσεις — Το «μανιφέστο» για την επόμενη ΕΚΤ

Ο επικεφαλής της BIS περιγράφει μια κεντρική τράπεζα έτοιμη να παρεμβαίνει αποφασιστικά, με αυστηρούς όρους και σχέδιο εξόδου. Η διαδοχή Λαγκάρντ δίνει πολιτικό βάρος στις θέσεις του για ομόλογα, δημόσιο χρέος και επενδυτικά κεφάλαια.

Η ΕΚΤ πρέπει να μπορεί να σταματά μια χρηματοπιστωτική κρίση προτού αυτή πλήξει επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Οι κυβερνήσεις, όμως, οφείλουν να διατηρούν αξιόπιστα δημόσια οικονομικά, ενώ οι επενδυτές πρέπει να συνεχίζουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη των κινδύνων τους.

Αυτή είναι η απαιτητική ισορροπία που περιγράφει ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών — BIS. Η παρέμβασή του μπορεί να διαβαστεί ως ένα άτυπο «μανιφέστο» για την επόμενη ημέρα της ευρωπαϊκής κεντρικής τραπεζικής, καθώς ανοίγει η διαδικασία διαδοχής της Κριστίν Λαγκάρντ.

Η ομιλία του στην ετήσια διάλεξη της SUERF, στη Βιέννη, στις 5 Οκτωβρίου, προηγήθηκε της ανακοίνωσης αποχώρησης της προέδρου της ΕΚΤ. Στις 29 Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα γνωστοποίησε ότι η Λαγκάρντ θα εγκαταλείψει τη θέση της στις 7 Φεβρουαρίου 2027.

Το περιεχόμενο της ομιλίας αποκτά έτσι ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη συζήτηση περί διαδοχής. Ο χαρακτηρισμός της ως προεδρικού προγράμματος αποτελεί πολιτική ανάγνωση των θέσεων του Ντε Κος: το ίδιο το κείμενο αφορά τον ευρύτερο ρόλο των κεντρικών τραπεζών στη διαχείριση κρίσεων.

Παρέμβαση με συγκεκριμένο σκοπό και έξοδο

Στην προσέγγιση του Ντε Κος, η έγκαιρη δράση μπορεί να αποτρέψει τη μετατροπή μιας αναταραχής στις αγορές σε γενικευμένη οικονομική κρίση.

Η αξιοπιστία της κεντρικής τράπεζας αποτελεί κρίσιμο εργαλείο. Η πεποίθηση ότι διαθέτει τη δυνατότητα και τη βούληση να ενεργήσει μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη, περιορίζοντας ακόμη και την ανάγκη εκτεταμένων αγορών τίτλων.

Η παρέμβαση, ωστόσο, χρειάζεται εξαρχής σαφή στόχο, όρους ενεργοποίησης και προϋποθέσεις απόσυρσης. Όταν ένα πρόγραμμα προσωρινής σταθεροποίησης εξελίσσεται σε μακροχρόνια στήριξη, γίνεται δυσκολότερο να εξηγηθεί πότε ολοκλήρωσε την αποστολή του.

Για την ΕΚΤ, αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία όταν ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός. Η αποκατάσταση της λειτουργίας μιας αγοράς πρέπει να μπορεί να συνυπάρχει με τη διατήρηση περιοριστικής νομισματικής πολιτικής.

Οι αγορές τίτλων για την αντιμετώπιση μιας κρίσης ρευστότητας δεν συνεπάγονται αυτομάτως αλλαγή πορείας στα επιτόκια.

Τα ομόλογα και η ευθύνη των κυβερνήσεων

Το δυσκολότερο τεστ βρίσκεται στην αγορά κρατικού χρέους.

Μια απότομη άνοδος των αποδόσεων μπορεί να οφείλεται σε αναγκαστικές πωλήσεις και προσωρινή εξαφάνιση αγοραστών. Μπορεί, όμως, να αντανακλά πραγματική ανησυχία για τα ελλείμματα, τις χρηματοδοτικές ανάγκες και τη βιωσιμότητα του χρέους μιας χώρας.

Η σωστή διάγνωση καθορίζει την αντίδραση. Η παρέμβαση για την προστασία της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας απαιτεί διαφορετική τεκμηρίωση από μια επιχείρηση που θα συγκρατούσε το κόστος δανεισμού μιας κυβέρνησης παρά την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών της.

Εδώ βρίσκεται και το πολιτικά αυστηρό σκέλος της τοποθέτησης Ντε Κος: οι καλές οικονομικές περίοδοι πρέπει να αξιοποιούνται για τη δημιουργία δημοσιονομικών αποθεμάτων.

Για τις χώρες με υψηλό χρέος, η προέκταση είναι ουσιαστική. Η δυνατότητα έκτακτης στήριξης προϋποθέτει συνεχή προσπάθεια διατήρησης της εμπιστοσύνης των αγορών. Η κεντρική τράπεζα δυσκολεύεται να σταθεροποιήσει ένα σύστημα όταν η δημοσιονομική πολιτική τροφοδοτεί διαρκώς την αβεβαιότητα.

Η επόμενη κρίση μπορεί να ξεκινήσει από τα funds

Ο Ντε Κος στρέφει επίσης την προσοχή πέρα από τις τράπεζες, στους μη τραπεζικούς χρηματοπιστωτικούς φορείς.

Επενδυτικά κεφάλαια με μεγάλες θέσεις σε ομόλογα, υψηλό δανεισμό και εξάρτηση από βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση μπορούν να επιταχύνουν μια αναταραχή. Όταν αυξάνονται οι απαιτήσεις για πρόσθετες εξασφαλίσεις, ενδέχεται να αναγκαστούν να πουλήσουν τίτλους. Οι πωλήσεις πιέζουν τις τιμές, προκαλώντας νέες απαιτήσεις εξασφαλίσεων και νέες ρευστοποιήσεις.

Η αλληλουχία μπορεί να πλήξει ακόμη και αγορές που θεωρούνται βαθιές και ανθεκτικές.

Αυτό δημιουργεί ένα δύσκολο θεσμικό ερώτημα: ποιοι φορείς θα μπορούν να αποκτούν πρόσβαση σε έκτακτη ρευστότητα της κεντρικής τράπεζας;

Η προσέγγιση Ντε Κος συνδέει τη διεύρυνση της προστασίας με αντίστοιχη εποπτεία και δικλίδες ασφαλείας. Διαφορετικά, η προσδοκία διάσωσης μπορεί να ενθαρρύνει την υπερβολική ανάληψη κινδύνου.

Stablecoins και τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνουν την αναταραχή

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται οι κίνδυνοι της ψηφιακής χρηματοδότησης.

Μαζικές εξαγορές stablecoins θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε γρήγορη πώληση των περιουσιακών στοιχείων που στηρίζουν την αξία τους, μεταφέροντας την πίεση στις χρηματαγορές. Παράλληλα, η χρήση παρόμοιων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης από πολλούς επενδυτές μπορεί να ενισχύσει τις ταυτόχρονες αντιδράσεις και τις διακυμάνσεις.

Οι εξελίξεις αυτές αυξάνουν τις απαιτήσεις για ενημέρωση, εποπτικό συντονισμό και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Η ταχύτητα με την οποία μεταφέρονται σήμερα κεφάλαια περιορίζει τον χρόνο αντίδρασης των αρχών.

Ο Ντε Κος τοποθετεί, πάντως, μια βασική προϋπόθεση πριν από τη συζήτηση για τα εργαλεία διάσωσης:

«Η δημοσιονομική πειθαρχία αποτελεί βασική προϋπόθεση», επισημαίνει, ζητώντας αξιόπιστη πορεία των δημόσιων οικονομικών και δημιουργία αποθεμάτων στις καλές περιόδους.

Πηγή: pagenews.gr