Η οικονομική «βόμβα» Μητσοτάκη: 23 δισ. σε επενδύσεις και μήνυμα ισχύος από τη ΝΔ

Η Ελλάδα σχεδιάζει την επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Έναν νέο αναπτυξιακό οδικό χάρτη για την Ελλάδα της επόμενης πενταετίας παρουσίασε η κυβέρνηση, με το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030 να κινητοποιεί δημόσιες επενδύσεις συνολικού ύψους 23 δισ. ευρώ.

Η παρουσίαση στο Ωδείο Αθηνών, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και του αναπληρωτή υπουργού Νίκου Παπαθανάση, σηματοδότησε κάτι περισσότερο από την ανακοίνωση ενός ακόμη χρηματοδοτικού προγράμματος.

Αποτύπωσε τη φιλοδοξία της κυβέρνησης να διαμορφώσει ένα σταθερό επενδυτικό πλαίσιο για την περίοδο μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, ώστε η χώρα να μη βρεθεί αντιμέτωπη με ένα χρηματοδοτικό κενό, αλλά να συνεχίσει με εθνικούς πόρους την αναπτυξιακή της πορεία.

Το νέο ΕΠΑ φιλοδοξεί να αποτελέσει τη γέφυρα από την έκτακτη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση σε ένα πιο ώριμο, εθνικά σχεδιασμένο και δημοσιονομικά βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης.

Μητσοτάκης: Οι πόροι δεν έπεσαν από τον ουρανό

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να τοποθετήσει το ύψος των πόρων μέσα στο ευρύτερο οικονομικό πλαίσιο της χώρας.

«Δεν θα μπορούσαμε να διαθέσουμε αυτούς τους πόρους για ανάπτυξη και επενδύσεις αν δεν ήταν απόρροια μιας εξαιρετικά πετυχημένης οικονομικής διαχείρισης, η οποία ξεκινά από το 2019 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα», τόνισε ο πρωθυπουργός.

Η φράση αυτή συμπυκνώνει το βασικό κυβερνητικό αφήγημα: τα 23 δισ. ευρώ δεν αποτελούν μια λογιστική καταγραφή ούτε ένα νέο πρόγραμμα δαπανών χωρίς αντίκρισμα.

Αποτελούν, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αποτέλεσμα:

• της επίτευξης των δημοσιονομικών στόχων,
• της παραγωγής πρωτογενών πλεονασμάτων,
• της ταχύτατης αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους,
• της ανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας,
• της αύξησης των επενδύσεων,
• της ενίσχυσης της διεθνούς αξιοπιστίας της χώρας.

Η πολιτική ουσία της παρέμβασης Μητσοτάκη είναι σαφής: η δημοσιονομική πειθαρχία δεν παρουσιάζεται ως αυτοσκοπός, αλλά ως προϋπόθεση για να αποκτά το κράτος μεγαλύτερο περιθώριο να χρηματοδοτεί ανάπτυξη, κοινωνικές υποδομές και περιφερειακά έργα.

Από τη χώρα της επιτήρησης στη χώρα του σχεδιασμού

Για περισσότερο από μία δεκαετία, η Ελλάδα σχεδίαζε την οικονομική πολιτική της υπό την πίεση των μνημονίων, των δημοσιονομικών περιορισμών και της ανάγκης διαρκούς εξωτερικής έγκρισης.

Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης επιχειρεί να συμβολίσει μια διαφορετική εποχή.

Η χώρα δεν καλείται πλέον μόνο να τηρεί στόχους που τίθενται από τρίτους. Επιχειρεί να σχεδιάζει τις δικές της αναπτυξιακές προτεραιότητες, να κατανέμει εθνικούς πόρους και να καθορίζει ποια έργα θα διαμορφώσουν το παραγωγικό της μοντέλο έως το 2030.

Αυτό ακριβώς υπογράμμισε ο Κυριάκος Πιερρακάκης:

«Η σημασία του ΕΠΑ υπερβαίνει το ύψος των πόρων του. Εκφράζει τη δυνατότητα της Ελλάδας να σχεδιάζει το μέλλον της με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και να χρηματοδοτεί η ίδια τις προτεραιότητές της».

Πρόκειται για μια μετατόπιση με ισχυρό πολιτικό συμβολισμό: από την οικονομία της αναγκαστικής προσαρμογής στην οικονομία της επιλογής.

Η πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη περνά από τις επενδύσεις

Ο πρωθυπουργός έθεσε ως κεντρικό στόχο της επόμενης πενταετίας την πραγματική σύγκλιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η σύγκλιση αυτή δεν αφορά μόνο τους μακροοικονομικούς δείκτες. Αφορά το διαθέσιμο εισόδημα, την παραγωγικότητα, τις υποδομές, τους μισθούς, την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών και τις ευκαιρίες που διαθέτει κάθε περιοχή της χώρας.

«Το παιχνίδι της πραγματικής σύγκλισης με την Ευρώπη θα κριθεί πρωτίστως στο πεδίο των επενδύσεων, δημόσιων και ιδιωτικών», σημείωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Το ΕΠΑ καλείται να λειτουργήσει ως «δύναμη πυρός» για αυτή την προσπάθεια, κινητοποιώντας δημόσιους πόρους οι οποίοι θα μπορούν να συμπαρασύρουν ιδιωτικές επενδύσεις και να δημιουργήσουν πολλαπλασιαστικά οφέλη.

Η πρόκληση είναι να μη μείνει το πρόγραμμα σε μια κατανομή κονδυλίων, αλλά να μετατραπεί σε εργαλείο αύξησης της παραγωγικότητας και αλλαγής του οικονομικού μοντέλου.

23 δισ. ευρώ με προσανατολισμό στην πραγματική οικονομία

Ο Νίκος Παπαθανάσης υπογράμμισε ότι οι πόροι του νέου προγράμματος είναι σχεδόν διπλάσιοι από εκείνους της περιόδου 2021–2025.

«Οι πόροι αυτοί δεν είναι απλώς αριθμοί σε έναν προϋπολογισμό. Είναι δρόμοι, σχολεία, υποδομές, επενδύσεις, στήριξη της επιχειρηματικότητας, της βιομηχανίας και της στέγασης», τόνισε.

Αυτή η διάσταση είναι κρίσιμη για την πολιτική επιτυχία του σχεδίου.

Οι πολίτες δεν αξιολογούν ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα από το συνολικό του ύψος, αλλά από το κατά πόσο μεταφράζεται σε απτά αποτελέσματα:

• καλύτερο οδικό δίκτυο,
• ασφαλέστερα σχολεία,
• σύγχρονα νοσοκομεία,
• γρηγορότερες μεταφορές,
• ενεργειακές υποδομές,
• στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων,
• περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας,
• λύσεις στη στεγαστική πίεση.

Το μεγάλο κυβερνητικό στοίχημα είναι να συνδεθεί κάθε ευρώ με μετρήσιμο αποτέλεσμα και σαφές χρονοδιάγραμμα.

Ανάπτυξη σε κάθε γωνιά της χώρας

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρωθυπουργός στην περιφερειακή διάσταση του προγράμματος.

«Σκοπός μας είναι να φτάσει η ανάπτυξη σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας και στους 1.008 οικισμούς της χώρας», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι αυτό απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και περιφερειών.

Η αναφορά δεν είναι τυχαία.

Ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας είναι η ανισομερής ανάπτυξη. Η Αττική και ορισμένοι τουριστικοί προορισμοί συγκεντρώνουν μεγάλο μέρος των επενδύσεων, ενώ πολλές περιοχές της ενδοχώρας αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση, έλλειψη υποδομών και περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης.

Το ΕΠΑ θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν θα περιορίσει αυτή την απόσταση.

Η κυβέρνηση θέλει να εμφανίσει το πρόγραμμα ως αντίβαρο στην υπερσυγκέντρωση, χρηματοδοτώντας έργα που μπορούν να ενισχύσουν:

• την τοπική επιχειρηματικότητα,
• τον πρωτογενή τομέα,
• τη μεταποίηση,
• τις μεταφορές,
• την πρόσβαση στην Υγεία και στην Παιδεία,
• την ψηφιακή και ενεργειακή διασύνδεση της περιφέρειας.

Τέλος στις αποσπασματικές πολιτικές

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης άσκησε παράλληλα κριτική στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε διαχρονικά το ελληνικό κράτος.

Όπως σημείωσε, η δημόσια διοίκηση δεν είχε συνηθίσει ούτε σε ισχυρές δομές συντονισμού ούτε σε μακροχρόνιο σχεδιασμό.

Έργα και χρηματοδοτήσεις συχνά επιλέγονταν αποσπασματικά, χωρίς ενιαίες προτεραιότητες, χωρίς αξιολόγηση και με ορίζοντα τον επόμενο εκλογικό κύκλο.

Η φιλοσοφία του επιτελικού κράτους, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, επιχειρεί να αντιστρέψει αυτή τη λογική:

• κοινός εθνικός σχεδιασμός,
• συγκεκριμένες προτεραιότητες,
• κεντρικός συντονισμός,
• συνεργασία με τις περιφέρειες,
• αξιολόγηση της προόδου,
• λογοδοσία για την απορρόφηση των πόρων.

Η πρόκληση τώρα είναι η εφαρμογή. Διότι η Ελλάδα δεν στερήθηκε στο παρελθόν χρηματοδοτικά εργαλεία· συχνά στερήθηκε ώριμα έργα, γρήγορες διαδικασίες και αποτελεσματική υλοποίηση.

Πιερρακάκης: Η οικονομία δίνει πλέον δυνατότητα επιλογών

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών συνέδεσε το ΕΠΑ με τη συνολική εικόνα της ελληνικής οικονομίας.

Όπως ανέφερε, η Ελλάδα αναπτύσσεται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 12,1% στο πρώτο τρίμηνο, υπερβαίνοντας την αρχική εκτίμηση του 7%.

Παράλληλα:

• η ανεργία έχει υποχωρήσει κοντά στο 8%,
• οι εξαγωγές έχουν υπερδιπλασιάσει το μερίδιό τους στο ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2010,
• η χώρα έχει ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα,
• το δημόσιο χρέος ακολουθεί έντονα πτωτική πορεία,
• προβλέπεται να περιοριστεί περίπου στο 119% του ΑΕΠ έως το τέλος της δεκαετίας.

Κατά τον Κυριάκο Πιερρακάκη, αυτά τα στοιχεία συνθέτουν μια οικονομία περισσότερο ανθεκτική και δίνουν στην κυβέρνηση κάτι που για πολλά χρόνια έλειπε: τη δυνατότητα πραγματικών επιλογών.

Η διαφορά είναι ουσιαστική. Άλλο είναι μια κυβέρνηση να περικόπτει δαπάνες επειδή δεν διαθέτει δημοσιονομικό χώρο και άλλο να αποφασίζει πού θα κατευθύνει πρόσθετους εθνικούς πόρους ώστε να δημιουργήσει αναπτυξιακή απόδοση.

Το ΕΠΑ και η μάχη για την καθημερινότητα

Παρότι το πρόγραμμα έχει μακροχρόνιο χαρακτήρα, η κυβέρνηση γνωρίζει ότι θα αξιολογηθεί από την επίδρασή του στην καθημερινή ζωή.

Οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης αποκτούν πολιτική αξία μόνο όταν μετατρέπονται σε:

• καλύτερους μισθούς,
• μεγαλύτερη απασχόληση,
• προσιτή κατοικία,
• φθηνότερη και ασφαλέστερη ενέργεια,
• ποιοτικότερες δημόσιες υπηρεσίες,
• μικρότερες περιφερειακές ανισότητες.

Ο Νίκος Παπαθανάσης το διατύπωσε ξεκάθαρα:

«Η ανάπτυξη αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν φτάνει σε κάθε περιφέρεια, σε κάθε δήμο και βελτιώνει την καθημερινότητα του πολίτη, όπου κι αν ζει».

Το πρόγραμμα, επομένως, δεν μπορεί να περιοριστεί σε έναν κατάλογο έργων. Πρέπει να παρουσιάζει σαφή κοινωνικό προσανατολισμό και να αποδεικνύει ότι το μέρισμα της ανάπτυξης επιστρέφει στην κοινωνία.

Η οικονομική πολιτική γίνεται κεντρικό πεδίο της εκλογικής μάχης

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε τον αναπτυξιακό σχεδιασμό με τον πολιτικό ορίζοντα των εκλογών του 2027 και την παρουσίαση του νέου κυβερνητικού προγράμματος από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η οικονομία θα αποτελέσει τον βασικό άξονα της επόμενης πολιτικής αναμέτρησης.

Η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να θέσει στους πολίτες ένα σαφές δίλημμα:

Συνέχιση της οικονομικής σταθερότητας και των επενδύσεων ή επιστροφή σε πολιτικές δημοσιονομικής αβεβαιότητας;

Η Νέα Δημοκρατία θα στηρίξει την επιχειρηματολογία της στην ανάπτυξη, στην πτώση της ανεργίας, στην ανάκτηση της αξιοπιστίας και στη δυνατότητα χρηματοδότησης ενός τόσο μεγάλου εθνικού προγράμματος.

Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, θα επιμείνει στο κόστος ζωής, στις κοινωνικές ανισότητες, στο στεγαστικό πρόβλημα και στη διαφορά μεταξύ μακροοικονομικών δεικτών και πραγματικού εισοδήματος.

Το αποτέλεσμα θα κριθεί από το αν η κυβέρνηση καταφέρει να κάνει τα οφέλη της ανάπτυξης περισσότερο ορατά και απτά πριν από τις κάλπες.

Η μεγάλη πολιτική παρακαταθήκη που διεκδικεί ο Μητσοτάκης

Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης δεν αποτελεί μόνο ένα χρηματοδοτικό εργαλείο.

Εντάσσεται στην προσπάθεια του Κυριάκου Μητσοτάκη να οικοδομήσει μια ευρύτερη πολιτική παρακαταθήκη: την εικόνα μιας κυβέρνησης που παρέλαβε μια χώρα με περιορισμένες δυνατότητες και την οδήγησε σε συνθήκες μεγαλύτερης οικονομικής αυτονομίας.

Από την επενδυτική βαθμίδα και τη μείωση του χρέους έως την προσέλκυση επενδύσεων και την αύξηση των εξαγωγών, το κυβερνητικό επιτελείο συγκροτεί ένα αφήγημα οικονομικής κανονικότητας και εθνικής αυτοπεποίθησης.

Τα 23 δισ. ευρώ του ΕΠΑ λειτουργούν ως η πιο χειροπιαστή έκφραση αυτού του αφηγήματος.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ουσιαστικά ότι η καλή οικονομική διαχείριση δεν περιορίστηκε στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών. Δημιούργησε πραγματικό δημοσιονομικό χώρο που επιστρέφει στη χώρα με τη μορφή επενδύσεων.

Από τους αριθμούς στα έργα – Η ώρα της μεγάλης δοκιμασίας

Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030 δημιουργεί υψηλές προσδοκίες και ταυτόχρονα μεγάλη ευθύνη.

Η κυβέρνηση διαθέτει πλέον έναν ισχυρό χρηματοδοτικό μηχανισμό, σχεδόν διπλάσιο από εκείνον της προηγούμενης περιόδου. Διαθέτει επίσης μεγαλύτερη αξιοπιστία, εμπειρία από το Ταμείο Ανάκαμψης και μια σαφέστερη εικόνα των αναπτυξιακών αναγκών.

Το επόμενο βήμα είναι το δυσκολότερο: η γρήγορη, διαφανής και αποτελεσματική υλοποίηση.

Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, το ΕΠΑ μπορεί να αποτελέσει το πρόγραμμα που θα σφραγίσει την τρίτη κυβερνητική περίοδο της Νέας Δημοκρατίας και θα καθορίσει τη θέση της χώρας στην Ευρώπη έως το 2030.

Η πολιτική του υπόσχεση είναι φιλόδοξη: μια Ελλάδα που δεν θα ακολουθεί λαχανιασμένη, αλλά θα συγκλίνει, θα επενδύει και θα σχεδιάζει με αυτοπεποίθηση το μέλλον της.

Και το βασικό του επιχείρημα είναι επίσης σαφές: οι πόροι υπάρχουν επειδή η οικονομία άντεξε, αναπτύχθηκε και απέκτησε ξανά αξιοπιστία. Τώρα πρέπει να μετατραπούν σε έργο για όλους.