Ο ΑΔΜΗΕ επιταχύνει τον ενεργειακό άξονα Κύπρου–Ισραήλ – Το κρίσιμο βήμα για τον Great Sea Interconnector

Σε νέα φάση περνά ο σχεδιασμός για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου–Ισραήλ, με τον ΑΔΜΗΕ να καταθέτει το προβλεπόμενο επενδυτικό αίτημα στις Ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών. Η κίνηση ενισχύει τη δυναμική του Great Sea Interconnector και αναβαθμίζει τον ρόλο του ελληνικού Διαχειριστή σε ένα έργο με σαφές ευρωπαϊκό, ενεργειακό και γεωπολιτικό αποτύπωμα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο ΑΔΜΗΕ περνά από τον σχεδιασμό στις κρίσιμες ρυθμιστικές διαδικασίες για το σκέλος Κύπρου–Ισραήλ του Great Sea Interconnector, καταθέτοντας αίτημα επένδυσης προς τις αρμόδιες Ρυθμιστικές Αρχές.

Πρόκειται για βήμα ουσίας και όχι για μία τυπική διοικητική κίνηση. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο TEN-E προβλέπει ότι το investment request συνοδεύεται, μεταξύ άλλων, από επικαιροποιημένη ανάλυση κόστους-οφέλους και αίτημα για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους. Οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές καλούνται στη συνέχεια να λάβουν συντονισμένη απόφαση για την κατανομή των αποδοτικά πραγματοποιούμενων επενδυτικών δαπανών και την ένταξή τους στα τιμολόγια.

Με άλλα λόγια, ο ΑΔΜΗΕ βάζει το έργο στην τροχιά των αποφάσεων που απαιτούνται για να περάσει στην επόμενη επενδυτική και χρηματοδοτική φάση.

Από ηλεκτρική διασύνδεση σε γεωπολιτικό διάδρομο

Η σημασία του GSI ξεπερνά τα όρια ενός μεγάλου καλωδιακού έργου.

Η προοπτική διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ δημιουργεί έναν νέο ηλεκτρικό διάδρομο στην Ανατολική Μεσόγειο, ο οποίος μπορεί να συνδέσει αποτελεσματικότερα την περιοχή με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Για την Κύπρο, η σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς η διασύνδεση αποτελεί εργαλείο για τον περιορισμό της ενεργειακής απομόνωσης του νησιού. Για το Ισραήλ δημιουργείται μία πρόσθετη ηλεκτρική δίοδος προς την Κύπρο και, μέσω αυτής, προς το ευρωπαϊκό σύστημα.

Και για την Ελλάδα ενισχύεται ένας ρόλος που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική αξία: από χώρα κατανάλωσης και διέλευσης ενέργειας σε περιφερειακό κόμβο ηλεκτρικών υποδομών και διασυνδέσεων.

Ο ΑΔΜΗΕ στο κέντρο ενός σύνθετου διεθνούς project

Εδώ βρίσκεται και η ιδιαίτερη βαρύτητα της κίνησης του Διαχειριστή.

Ο ΑΔΜΗΕ δεν περιορίζεται στη λειτουργία του ελληνικού συστήματος μεταφοράς, αλλά αναλαμβάνει ενεργό ρόλο στην ανάπτυξη μιας από τις πιο απαιτητικές ενεργειακές υποδομές της Ανατολικής Μεσογείου.

Το σκέλος Κύπρου–Ισραήλ προβλέπεται να έχει υποθαλάσσιο μήκος περίπου 324 χιλιομέτρων, με το καλώδιο να φθάνει σε βάθη περίπου 2.200-2.400 μέτρων.

Ο συνολικός σχεδιασμός του GSI προβλέπει σύστημα HVDC 500 kV, ισχύος 1.000 MW, με δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Στην Κύπρο προβλέπεται σταθμός μετατροπής στην Κοφίνου και στην ισραηλινή πλευρά στην περιοχή της Hadera.

Πρόκειται συνεπώς για έργο μεγάλης τεχνικής πολυπλοκότητας, αλλά και για υποδομή που, εφόσον ολοκληρωθεί, θα αλλάξει τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής.

Οι μελέτες και το επόμενο κρίσιμο βήμα

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε ο ΑΔΜΗΕ, πριν από την υποβολή του επενδυτικού αιτήματος προηγήθηκαν οι απαιτούμενες μελέτες κόστους-οφέλους και η πρόταση για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους.

Στη διαδικασία υπήρξε συνεργασία με τα υπουργεία Ενέργειας και τους αρμόδιους Διαχειριστές των δύο χωρών, μεταξύ των οποίων ο ΔΣΜΚ στην Κύπρο και η NOGA στο Ισραήλ, ώστε οι μελέτες να ενσωματώσουν τα νεότερα δεδομένα για τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, την ανάπτυξη των ΑΠΕ και τις μελλοντικές ανάγκες των δύο συστημάτων.

Κατά τον ΑΔΜΗΕ, τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την οικονομική βιωσιμότητα της διασύνδεσης στα σενάρια που εξετάστηκαν, καθώς και τη συμβολή της στην ασφάλεια εφοδιασμού, στην ενσωμάτωση περισσότερων ανανεώσιμων πηγών και στην ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας.

Αυτό έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η οικονομική τεκμηρίωση αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για τις αποφάσεις των Ρυθμιστικών Αρχών.

Η ευρωπαϊκή «σφραγίδα» και η μάχη της χρηματοδότησης

Το καθεστώς του Great Sea Interconnector ως Έργου Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αποτελεί απλώς έναν θεσμικό τίτλο.

Το πλαίσιο TEN-E έχει δημιουργήσει ειδικούς μηχανισμούς για έργα που παράγουν οφέλη πέραν των συνόρων μίας χώρας, ακριβώς επειδή το κόστος και τα οφέλη τέτοιων υποδομών δεν κατανέμονται πάντοτε στο ίδιο κράτος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει τον μηχανισμό CBCA σημαντικό εργαλείο για τη διευκόλυνση των διαπραγματεύσεων και την έγκαιρη υλοποίηση διασυνοριακών ενεργειακών υποδομών.

Η διαδικασία που ξεκίνησε τώρα είναι επομένως καθοριστική: μετά την αξιολόγηση του αιτήματος πρέπει να υπάρξει συμφωνία για τον επιμερισμό του κόστους και, στη συνέχεια, να ωριμάσουν οι προϋποθέσεις για την τελική επενδυτική απόφαση (FID) και τη χρηματοδότηση.

Meridiam: Ισχυρότερο επενδυτικό σήμα

Η νέα κίνηση αποκτά πρόσθετο βάρος επειδή έρχεται σε μία περίοδο αναδιάταξης του επενδυτικού σχήματος του GSI, μετά τη συμφωνία για την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού επενδυτή στην εταιρεία του έργου.

Η παρουσία ενός διεθνούς επενδυτικού ομίλου υποδομών δεν εξαλείφει αυτομάτως τους τεχνικούς, ρυθμιστικούς ή γεωπολιτικούς κινδύνους. Ενισχύει όμως την επενδυτική αξιοπιστία και τις δυνατότητες χρηματοδοτικής κινητοποίησης του project.

Ο ίδιος ο ΑΔΜΗΕ έχει καταστήσει σαφή την επιδίωξή του να προσελκύσει πρόσθετα επενδυτικά κεφάλαια και στο σκέλος Κύπρου–Ισραήλ.

Ένα καλώδιο που αλλάζει τις ισορροπίες

Η πραγματική αξία της διασύνδεσης βρίσκεται τελικά στη δυνατότητά της να λειτουργήσει σε πολλαπλά επίπεδα.

Η αμφίδρομη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού, να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στα ηλεκτρικά συστήματα και να διευκολύνει την αξιοποίηση αυξανόμενης παραγωγής από ΑΠΕ.

Ταυτόχρονα, μια μόνιμη ενεργειακή υποδομή που ενώνει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ δημιουργεί στρατηγικούς δεσμούς με διάρκεια δεκαετιών.

Και αυτό είναι ίσως το ισχυρότερο στοιχείο του Great Sea Interconnector: δεν μεταφέρει απλώς ηλεκτρική ενέργεια. Δημιουργεί έναν νέο άξονα ενεργειακής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Ελλάδα και τον ΑΔΜΗΕ σε κομβική θέση.

Η κατάθεση του επενδυτικού αιτήματος δεν σημαίνει ότι όλες οι εκκρεμότητες του έργου έχουν λυθεί. Υπάρχουν ακόμη ρυθμιστικά, χρηματοδοτικά και γεωπολιτικά βήματα μέχρι την υλοποίηση.

Σημαίνει όμως κάτι συγκεκριμένο και σημαντικό: ο ΑΔΜΗΕ προωθεί το σκέλος Κύπρου–Ισραήλ από τη φάση των μελετών στη φάση των θεσμικών και επενδυτικών αποφάσεων.

Και εφόσον αυτές οι αποφάσεις ολοκληρωθούν επιτυχώς, ο Great Sea Interconnector μπορεί να εξελιχθεί από ένα φιλόδοξο σχέδιο σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές υποδομές που έχουν επιχειρηθεί ποτέ στην Ανατολική Μεσόγειο.

Πηγή: pagenews.gr