Ορμούζ έως το 2027; Το πετρέλαιο κινδυνεύει να «κολλήσει» ψηλά – Η κρίση γίνεται νέα κανονικότητα

Οι αγορές παύουν να αντιμετωπίζουν τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν ως προσωρινό σοκ – Περιορισμένες ροές από το Ορμούζ, χαμηλά αποθέματα, προβλήματα στα διυλιστήρια και ακριβότερα tankers κρατούν ζωντανό το risk premium – Το μεγάλο πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές

Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αρχίζει να προετοιμάζεται για ένα σενάριο που πριν από λίγους μήνες θεωρούνταν ακραίο: η κρίση στα Στενά του Ορμούζ να μη λήξει γρήγορα, αλλά να περάσει μέσα στο 2027.

Σχεδόν έξι μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν, η αγορά δεν προσπαθεί πλέον μόνο να υπολογίσει πόσα βαρέλια έχουν χαθεί.

Το βασικό ερώτημα είναι πλέον πόσο καιρό θα παραμείνει εκτός κανονικής λειτουργίας η σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη – και εάν οι εναλλακτικές πηγές, οι αγωγοί, τα αποθέματα και οι νέες εμπορικές διαδρομές μπορούν πράγματι να αντικαταστήσουν τις χαμένες ροές.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί έναν διαφορετικό κίνδυνο: όχι ένα ξαφνικό πετρελαϊκό σοκ, αλλά μια παρατεταμένη περίοδο κατά την οποία οι υψηλότερες τιμές, τα ακριβότερα ναύλα και η αβεβαιότητα ενσωματώνονται σταδιακά στη λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας.

Η αγορά αρχίζει να τιμολογεί διάρκεια και όχι μόνο πόλεμο

Το Brent έχει κινηθεί σε πολύ μεγάλη ζώνη τιμών κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Η εικόνα παραμένει εξαιρετικά ευμετάβλητη. Τον Μάιο το North Sea Dated είχε κατά μέσο όρο ξεπεράσει τα 120 δολάρια το βαρέλι, ενώ τον Ιούνιο υποχώρησε απότομα καθώς ενισχύθηκαν οι προσδοκίες για εκεχειρία και αποκατάσταση των ροών. Τον Ιούλιο, μετά τη νέα παραβίαση της εκεχειρίας, οι τιμές άρχισαν πάλι να ενσωματώνουν γεωπολιτικό premium.

Αυτό ακριβώς αποκαλύπτει το νέο καθεστώς της αγοράς.

Κάθε ένδειξη διπλωματικής προόδου αφαιρεί δεκάδες δολάρια από το risk premium.

Κάθε νέα επίθεση ή περιορισμός της ναυσιπλοΐας το επαναφέρει.

Η αγορά δεν έχει πλέον μία σταθερή εικόνα για το Ορμούζ. Τιμολογεί καθημερινά την πιθανότητα ότι η επόμενη διακοπή μπορεί να διαρκέσει πολύ περισσότερο.

Το Ορμούζ παραμένει το μεγάλο αγκάθι

Πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου περνούσε από τα Στενά.

Η διακοπή αυτής της ροής ήταν τόσο μεγάλη ώστε, τον Απρίλιο, η παραγωγή των χωρών του Κόλπου που επηρεάζονταν από το κλείσιμο του Ορμούζ βρισκόταν 14,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα.

Ακολούθησε μερική ανάκαμψη.

Τον Ιούνιο, η παγκόσμια προσφορά αυξήθηκε κατά 4,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, καθώς περισσότερα φορτία άρχισαν να βγαίνουν από τον Κόλπο. Ακόμη και τότε, όμως, η συνολική παραγωγή παρέμενε περίπου 9,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα.

Και μετά ήρθε ξανά η κλιμάκωση.

70% κάτω οι διελεύσεις μετά την επιστροφή της σύγκρουσης

Τα στοιχεία της Kpler δείχνουν πόσο εύθραυστη είναι η ανάκαμψη.

Κατά την περίοδο της προσωρινής εκεχειρίας, από τις αρχές Ιουνίου έως τις αρχές Ιουλίου, καταγράφονταν περίπου 45 διελεύσεις πλοίων ημερησίως από τα Στενά.

Μετά την επιστροφή στις εχθροπραξίες ο αριθμός έπεσε στις περίπου 13 διελεύσεις ημερησίως – πτώση περίπου 70%.

Στις 21 Ιουλίου καταγράφηκαν μόλις εννέα.

Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το πού κινούνται όσα πλοία εξακολουθούν να περνούν.

Η Kpler διαπίστωσε ότι η κίνηση μετατοπίστηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου προς τη μονομερώς καθορισμένη ιρανική διαδρομή, αντί της εναλλακτικής διαδρομής του Ομάν.

Με άλλα λόγια, το Ορμούζ δεν λειτουργεί ακόμη ως φυσιολογικός διεθνής εμπορικός διάδρομος.

Τα «σκοτεινά» tankers κρύβουν την πραγματική εικόνα

Υπάρχει όμως ένα ακόμη πρόβλημα.

Όλο και περισσότερα δεξαμενόπλοια πραγματοποιούν λεγόμενες dark transits, κλείνοντας ή αλλοιώνοντας τα στοιχεία των συστημάτων AIS.

Οι λόγοι είναι προφανείς: όσο λιγότερο ορατό είναι ένα tanker τόσο δυσκολότερο είναι να εντοπιστεί και να στοχοποιηθεί.

Για την αγορά όμως αυτό δημιουργεί ένα τεράστιο πληροφοριακό κενό.

Οι traders γνωρίζουν ότι περισσότερο πετρέλαιο περνά από όσο εμφανίζεται στα συμβατικά συστήματα παρακολούθησης.

Δεν γνωρίζουν όμως ακριβώς πόσο.

Και η αβεβαιότητα αυτή έχει τιμή.

Σε μια αγορά όπου το διαθέσιμο παγκόσμιο απόθεμα καθορίζει την τιμή του οριακού βαρελιού, η αδυναμία να γνωρίζει κανείς με βεβαιότητα τι πραγματικά φεύγει από τον Κόλπο μετατρέπεται από μόνη της σε risk premium.

Οι εναλλακτικές διαδρομές δεν μπορούν να αντικαταστήσουν το Ορμούζ

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία έχουν αυξήσει τη χρήση αγωγών και εξαγωγικών υποδομών εκτός των Στενών.

Το Fujairah στα ΗΑΕ επιτρέπει σε μέρος του αργού να φτάνει απευθείας στον Κόλπο του Ομάν.

Η Σαουδική Αραβία μπορεί να μεταφέρει ποσότητες προς τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας.

Αυτές οι διαδρομές όμως έχουν περιορισμένη χωρητικότητα.

Και το σημαντικότερο: δημιουργούν ένα νέο choke point.

Η Ερυθρά Θάλασσα και το Bab el-Mandeb βρίσκονται και αυτά υπό στρατιωτική πίεση, με τους Χούθι να αποτελούν πρόσθετο κίνδυνο για τις ενεργειακές μεταφορές.

Άρα η παράκαμψη του Ορμούζ δεν εξαφανίζει τον γεωπολιτικό κίνδυνο.

Απλώς τον μεταφέρει.

Η μεγάλη «τρύπα» βρίσκεται πλέον και στα διυλιστήρια

Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα της αγοράς είναι ότι δεν αρκεί να υπάρχει αργό.

Πρέπει να υπάρχει και δυνατότητα να μετατραπεί σε βενζίνη, diesel, jet fuel και άλλα προϊόντα.

Και εκεί η εικόνα είναι επίσης προβληματική.

Ο IEA κατέγραφε τον Ιούλιο παγκόσμιες λειτουργίες διυλιστηρίων περίπου 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερα σε ετήσια βάση τον Ιούνιο, καθώς βασικά εξαγωγικά διυλιστήρια του Κόλπου παρέμεναν εκτός λειτουργίας και οι ρωσικές εγκαταστάσεις δέχονταν συνεχείς επιθέσεις.

Ο οργανισμός προβλέπει μείωση της παγκόσμιας διύλισης κατά περίπου 2,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο σύνολο του 2026, πριν από ανάκαμψη το 2027.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν αποκατασταθεί μέρος της προσφοράς αργού, οι τιμές των καυσίμων μπορούν να παραμείνουν υψηλές.

Το diesel μπορεί να γίνει μεγαλύτερο πρόβλημα από το Brent

Αυτό είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για την πραγματική οικονομία.

Οι καταναλωτές δεν αγοράζουν αργό Brent.

Αγοράζουν βενζίνη και diesel.

Οι αεροπορικές εταιρείες αγοράζουν jet fuel.

Οι μεταφορικές εταιρείες αγοράζουν diesel.

Η βιομηχανία χρησιμοποιεί παράγωγα πετρελαίου.

Εάν τα διυλιστήρια δεν μπορούν να επεξεργαστούν αρκετή πρώτη ύλη, μπορεί να υπάρξει μια παράδοξη κατάσταση: το Brent να σταθεροποιείται ή ακόμη και να υποχωρεί και τα τελικά καύσιμα να παραμένουν ακριβά.

Ο IEA έχει ήδη καταγράψει περιόδους κατά τις οποίες τα περιθώρια διύλισης και τα cracks των προϊόντων έφτασαν στα υψηλότερα επίπεδα τετραετίας ακριβώς λόγω αυτής της έλλειψης.

Τα αποθέματα είναι το πραγματικό καμπανάκι

Κάθε ενεργειακή κρίση μπορεί να απορροφηθεί για ένα διάστημα από τα αποθέματα.

Ακριβώς αυτό συνέβη τους πρώτους μήνες του πολέμου.

Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, τα παρατηρούμενα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν κατά 129 και 117 εκατ. βαρέλια αντίστοιχα.

Τον Μάιο η πτώση επιταχύνθηκε στα 143 εκατ. βαρέλια, δηλαδή περίπου 4,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Τα κυβερνητικά αποθέματα των χωρών του ΟΟΣΑ έπεσαν μάλιστα στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Δεκέμβριο του 1990.

Τον Ιούνιο υπήρξε βελτίωση, κυρίως επειδή τεράστιες ποσότητες πετρελαίου επέστρεψαν στη θάλασσα πάνω σε tankers.

Όμως τα χερσαία αποθέματα συνέχισαν να μειώνονται.

Αυτό είναι το πρόβλημα μιας παρατεταμένης κρίσης: κάθε μήνας που περνά καταναλώνει ένα μέρος του ασφαλιστικού «μαξιλαριού» της αγοράς.

Τα tankers γίνονται μέρος της τιμής του πετρελαίου

Η μεταφορά του αργού έχει γίνει επίσης πολύ ακριβότερη.

Η πολεμική ζώνη αυξάνει τα ασφάλιστρα κινδύνου, περιορίζει τον αριθμό των πλοιοκτητών που είναι πρόθυμοι να μπουν στον Κόλπο και αναγκάζει τους αγοραστές να χρησιμοποιούν μακρύτερες διαδρομές από ΗΠΑ, Βραζιλία και άλλους παραγωγούς του Ατλαντικού.

Όταν ένα tanker χρειάζεται να κάνει μεγαλύτερο ταξίδι, δεσμεύεται για περισσότερο χρόνο.

Άρα μειώνεται η διαθέσιμη παγκόσμια χωρητικότητα.

Και ανεβαίνουν τα ναύλα.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ακόμη και ένα βαρέλι που παράγεται κανονικά μπορεί να φτάνει στον τελικό αγοραστή σημαντικά ακριβότερο λόγω μεταφορικού κόστους και war-risk insurance.

Η πίεση μεγαλώνει και για το Ιράν

Η Τεχεράνη πληρώνει επίσης βαρύ οικονομικό τίμημα.

Η πολεμική κατάσταση, οι αμερικανικές κυρώσεις και οι περιορισμοί στις εξαγωγές περιορίζουν τα έσοδα από πετρέλαιο, ενώ η εγχώρια οικονομία αντιμετωπίζει ακραίες πληθωριστικές πιέσεις.

Η στρατηγική του Ιράν όμως παραμένει προφανής: όσο το Ορμούζ δεν λειτουργεί κανονικά, το οικονομικό κόστος μεταφέρεται και στις Ηνωμένες Πολιτείες και στους συμμάχους τους.

Και όσο πλησιάζουν οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, η πολιτική αξία αυτής της πίεσης αυξάνεται.

Η βενζίνη γίνεται ο αδύναμος κρίκος του Τραμπ

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, το Ορμούζ έχει πάψει να είναι μόνο ζήτημα εξωτερικής πολιτικής.

Είναι πλέον ζήτημα εσωτερικής οικονομίας.

Η τιμή της βενζίνης αποτελεί έναν από τους πιο άμεσα ορατούς δείκτες ακρίβειας για τον Αμερικανό ψηφοφόρο.

Όταν ανεβαίνει, ο καταναλωτής τη βλέπει κάθε εβδομάδα στην αντλία.

Υψηλότερα καύσιμα σημαίνουν επίσης υψηλότερο κόστος μεταφορών, ακριβότερα προϊόντα και περισσότερες πληθωριστικές πιέσεις.

Άρα όσο περισσότερο παραμένει ανοικτό το μέτωπο με το Ιράν, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τον Λευκό Οίκο να υποστηρίζει ότι η σύγκρουση δεν έχει άμεσο κόστος για τα αμερικανικά νοικοκυριά.

Το μεγάλο παράδοξο για το 2027

Υπάρχει όμως και η αντίθετη πλευρά.

Εάν αποκατασταθεί ουσιαστικά η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ, η αγορά μπορεί να αλλάξει εξαιρετικά γρήγορα.

Η Morgan Stanley υπολόγιζε στα τέλη Ιουνίου ότι μια ταχύτερη επαναφορά των εξαγωγών θα μπορούσε να δημιουργήσει παγκόσμιο πλεόνασμα ακόμη και 4,8 εκατ. βαρελιών ημερησίως το 2027 και είχε μειώσει την πρόβλεψή της για το Brent στα 75 δολάρια το πρώτο εξάμηνο και στα 70 δολάρια το δεύτερο.

Αυτό δείχνει πόσο δυαδική έχει γίνει η αγορά.

Με Ορμούζ κλειστό ή μερικώς λειτουργικό, μπορεί να παραμένει ένα ισχυρό risk premium.

Με πλήρη επαναλειτουργία, μεγάλες ποσότητες παραγωγής μπορούν να επιστρέψουν και να δημιουργήσουν γρήγορα πλεόνασμα.

Άρα οι τιμές του 2027 μπορεί να εξαρτηθούν περισσότερο από τη διπλωματία παρά από την παραδοσιακή ισορροπία προσφοράς και ζήτησης.

Από προσωρινό σοκ σε νέο ενεργειακό καθεστώς

Αυτή είναι η πιο επικίνδυνη εξέλιξη.

Στην αρχή του πολέμου, η αγορά περίμενε ένα γεωπολιτικό σοκ: ισχυρή άνοδο τιμών, κάποια διακοπή και στη συνέχεια αποκλιμάκωση.

Τώρα προσαρμόζεται σε κάτι διαφορετικό.

Shadow tankers.

Εναλλακτικοί αγωγοί.

Πετρέλαιο από ΗΠΑ και Βραζιλία.

Περιορισμένη λειτουργία του Ορμούζ.

Υψηλότερο war-risk insurance.

Εξαντλούμενα στρατηγικά αποθέματα.

Και ένα σύστημα διύλισης που δεν έχει ακόμη επιστρέψει στην κανονικότητα.

Αυτό σημαίνει ότι η κρίση μπορεί να γίνει δομική ακόμη χωρίς μια νέα μεγάλη στρατιωτική κλιμάκωση.

Το πραγματικό ρίσκο δεν είναι το πετρέλαιο στα $150

Η αγορά φοβόταν αρχικά το ακραίο σενάριο: πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ και Brent στα 150 δολάρια ή υψηλότερα.

Το πιο επικίνδυνο σενάριο για την παγκόσμια οικονομία μπορεί τελικά να είναι διαφορετικό.

Ένα πετρέλαιο που δεν εκτοξεύεται αλλά μένει επί μήνες ακριβό.

Ένα Brent με μόνιμο γεωπολιτικό premium.

Ακριβότερα tankers.

Ακριβά καύσιμα.

Περιορισμένα αποθέματα.

Και συνεχής αβεβαιότητα για το επόμενο χτύπημα.

Ένα σοκ των 150 δολαρίων μπορεί να προκαλέσει άμεση πολιτική και οικονομική αντίδραση.

Ένα παρατεταμένο καθεστώς ακριβής ενέργειας μπορεί να λειτουργήσει περισσότερο σαν αργή δηλητηρίαση: να αυξάνει σταδιακά τον πληθωρισμό, να συμπιέζει την κατανάλωση και να επιβαρύνει τις οικονομίες χωρίς ποτέ να δημιουργεί μία μοναδική στιγμή κρίσης.

Το Ορμούζ μπορεί να κρατήσει τις τιμές ψηλά και το 2027

Η απάντηση επομένως είναι ναι — εφόσον η κρίση παραταθεί.

Όχι επειδή ο κόσμος θα ξεμείνει άμεσα από πετρέλαιο.

Αλλά επειδή η αγορά έχει αρχίσει να εξαντλεί τα εργαλεία με τα οποία απορροφούσε το σοκ.

Οι εναλλακτικές διαδρομές έχουν όρια.

Τα χερσαία αποθέματα έχουν ήδη πιεστεί.

Τα διυλιστήρια δεν έχουν αποκαταστήσει πλήρως την παραγωγή.

Τα ναύλα έχουν αυξηθεί.

Και κανένας αγωγός ή shadow fleet δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως μια θαλάσσια αρτηρία από την οποία περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενεργειακής προσφοράς.

Το καθοριστικό γεγονός για τις τιμές του 2027 επομένως μπορεί να μη συμβεί σε συνεδρίαση του OPEC+, ούτε σε αμερικανικό shale field.

Μπορεί να συμβεί σε ένα τραπέζι διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Διότι η αγορά πετρελαίου δεν αναρωτιέται πλέον απλώς πόσα βαρέλια χάθηκαν από τον πόλεμο.

Αναρωτιέται για πόσο καιρό μπορεί να λειτουργεί ολόκληρη η παγκόσμια οικονομία χωρίς το Ορμούζ να λειτουργεί κανονικά.

Πηγή: pagenews.gr